KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 33.
Ile wynosi maksymalna dawka jednorazowa metamizolu sodu podana drogą doustną dla dziecka o masie ciała 36 kg?
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą dawkowania metamizolu sodu, substancji farmaceutycznej, w kontekście jej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalna dawka jednorazowa doustna dla dorosłych wynosi 1,0 g (z tabeli). Dawkę dla dziecka oblicza się wzorem Clarka: (masa dziecka/70 kg)×dawka dorosłego. Dla 36 kg: (36/70)×1,0 g = 0,514 g po zaokrągleniu. Wynik mieści się też w zakresie 8–16 mg/kg.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć maksymalną dawkę jednorazową metamizolu sodu doustnie dla dziecka o masie 36 kg, korzystając z danych "dla dorosłych" oraz klasycznego przeliczenia pediatrycznego.

Krok 1: odczyt dawki wyjściowej z tabeli
Z tabeli dawkowania dla substancji Metamizolum natricum monohydricum dla drogi podania doustnie odczytuje się maksymalną dawkę jednorazową 1,0 g. To jest wartość, od której startuje przeliczenie.

Krok 2: zastosowanie wzoru Clarka
W praktyce recepturowej często stosuje się wzór oparty na masie ciała, gdy punktem odniesienia jest dawka dla dorosłych:
dawka dziecka = (masa dziecka w kg / 70 kg) × dawka dorosłego.

Krok 3: obliczenia

  • Masa dziecka: 36 kg
  • Dzielnik we wzorze: 70 kg
  • Maksymalna dawka jednorazowa dla dorosłych (doustnie): 1,0 g

Podstawienie do wzoru:
(36 / 70) × 1,0 g = 0,514285… g
Po zaokrągleniu do trzech miejsc po przecinku otrzymujemy 0,514 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wartości większe (np. około 1,0 g i więcej) zwykle wynikają z pominięcia dzielenia przez 70 kg albo z błędnego przyjęcia, że dawka dziecka może równać się dawce maksymalnej dorosłego.
  • Inne zawyżone wyniki mogą pochodzić z pomylenia dawki maksymalnej jednorazowej z dawką dobową albo z odczytania danych dla innej drogi podania niż doustna.
  • Częstą przyczyną jest też błąd jednostek (mg ↔ g) lub przesunięcie przecinka przy zaokrąglaniu.

Kontrola sensowności wyniku
Dla metamizolu u dzieci spotyka się zalecenia 8–16 mg/kg. Dla 36 kg daje to 288–576 mg (0,288–0,576 g). Otrzymane 0,514 g mieści się w tym przedziale, co dodatkowo potwierdza poprawność obliczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzór Clarka przelicza dawkę z dorosłego na dziecko wg masy ciała: (masa dziecka w kg / 70 kg) × dawka dorosłego. Najpierw odczytaj z tabeli lub ChPL dawkę dla dorosłych (tu: maksymalną jednorazową doustną), potem podstaw masę dziecka i policz wynik.
W podejściu Clark’a 70 kg traktuje się jako umowną masę ciała dorosłego, do której odnosi się dawka "dla dorosłych". Dzięki temu dawka dla dziecka jest proporcjonalna do masy. Na egzaminie kluczowe jest, by konsekwentnie użyć tego samego wzoru i właściwej dawki wyjściowej.
To największa ilość substancji leczniczej, jaką można podać jednorazowo (w jednej dawce) dla danego pacjenta/odniesienia i danej drogi podania. Nie jest to dawka dobowa ani "zwykle stosowana". W zadaniach trzeba dokładnie odróżnić rubryki: jednorazowa vs dobowa oraz zwykle stosowana vs maksymalna.
Takie przeliczenie bywa używane, gdy dysponujesz dawką odniesienia dla dorosłych (np. z tabel) i musisz oszacować dawkę dla dziecka na podstawie masy ciała. W praktyce zawsze należy dodatkowo sprawdzić aktualne zalecenia dla dzieci w ChPL (mg/kg) i upewnić się, że wynik mieści się w bezpiecznym zakresie.
Po obliczeniu dawki (np. wzorem Clarka) warto wykonać kontrolę "mg/kg". Jeśli w ChPL podano zakres jednorazowy w mg/kg, przelicz masę dziecka i porównaj, czy Twoja dawka w gramach mieści się w tym przedziale. Taka kontrola wychwytuje typowe błędy: złą rubrykę w tabeli lub pomyłkę jednostek.
To zależy od treści pytania. Jeśli jest słowo "maksymalna", zawsze startujesz od rubryki "maksymalna" (jednorazowa lub dobowa zgodnie z pytaniem). Gdy zdający bierze dawkę "zwykle stosowaną", otrzyma inny wynik. Na egzaminie to jeden z najczęstszych powodów błędnej odpowiedzi.
Najczęstsze pomyłki to: użycie dawki dobowej zamiast jednorazowej, wybranie niewłaściwej drogi podania (np. domięśniowo zamiast doustnie), zastosowanie innego wzoru masowego niż Clark oraz błędy jednostek (mg ↔ g). Pomaga zapisanie danych w punktach przed obliczeniami.
mg/kg oznacza dawkę zależną od masy: liczba miligramów na każdy kilogram masy ciała. Aby policzyć dawkę jednorazową, mnożysz wartość mg/kg przez masę dziecka w kg, a potem ewentualnie zamieniasz mg na g (dzieląc przez 1000). To dobra metoda kontroli wyniku uzyskanego innym wzorem.
Droga podania wpływa na szybkość i stopień wchłaniania, a także ryzyko działań niepożądanych. Dlatego tabele podają osobne dawki dla doustnie, domięśniowo, dożylnie czy doodbytniczo. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest dopasowanie dawki do właściwego wiersza, bo różnice mogą być istotne.
Najczęściej podaje się wynik z dokładnością zgodną z odpowiedziami w teście (np. do 0,001 g). W praktyce: policz wartość, zapisz kilka cyfr po przecinku i zaokrąglij do formatu odpowiedzi. Uważaj, by nie "obcinać" wyniku bez zaokrąglenia oraz by nie pomylić zapisu z przecinkiem dziesiętnym.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Maksymalna dawka jednorazowa doustna dla dorosłych wynosi 1,0 g (z tabeli)."

Źródła:

  • rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl – Rejestry Medyczne / wyszukiwarka dokumentów ChPL (metamizol sodu) – informacja o dawkowaniu pediatrycznym 8–16 mg/kg – dostęp 2026-03-01
  • www.EgzaminZawodowy.info – tabela dawkowania "Metamizolum natricum monohydricum", pozycja: doustnie, dawka maksymalna jednorazowa 1,0 g (źródło z załączonej ilustracji) – dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) dla preparatów zawierających metamizol (sekcja dawkowanie u dzieci)
  • Materiały z receptury aptecznej dotyczące obliczeń dawek pediatrycznych (wzory i przykłady)
  • Farmakopealne lub tabelaryczne zestawienia dawek maksymalnych substancji leczniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego