KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 39.
Ile wynosi powierzchnia (w zaokrągleniu do liczby całkowitej) dachu jednospadowego o pochyleniu połaci dachowej równym 100% (α = 45°), jeżeli wymiary płaszczyzny rzutu z góry dachu wynoszą 10×10 m?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Powierzchnia rzutu z góry wynosi 10 m × 10 m = 100 m2. Dla połaci nachylonej pod kątem α rzeczywista powierzchnia jest większa i spełnia zależność: A = Arzutu/cos(α). Przy α = 45° mamy cos 45° ≈ 0,7071, więc A ≈ 100/0,7071 = 141,4 m2, co po zaokrągleniu daje 141 m2.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano wymiary rzutu z góry dachu: 10 m × 10 m. Taki rzut poziomy ma pole:

Arzutu = 10 · 10 = 100 m2.

Dach jest jednospadowy, czyli rozpatrujemy jedną połać. Kluczowe jest zrozumienie różnicy między:

  • pole rzutu (pole "cienia" połaci na poziomie),
  • pole rzeczywiste połaci (pole po powierzchni nachylonej).

Jeżeli połać jest nachylona pod kątem α do poziomu, to jej pole wiąże się z polem rzutu zależnością wynikającą z definicji cosinusa:

A = Arzutu / cos(α).

W treści podano pochylenie 100% i jednocześnie α = 45°. Spadek 100% oznacza, że przyrost wysokości jest równy rzutowi poziomemu (1:1), co odpowiada kątowi 45°.

Podstawiamy:

  • Arzutu = 100 m2
  • cos(45°) = √2/2 ≈ 0,7071

Obliczenie:

100 / 0,7071 ≈ 141,4 m2.

Polecenie wymaga zaokrąglenia do liczby całkowitej, więc otrzymujemy 141 m2.

Dlaczego pozostałe wyniki nie pasują? Wartość 100 m2 odpowiada pominięciu nachylenia (błędne utożsamienie połaci z rzutem). Wynik 101 m2 sugeruje symboliczne "doliczenie" niewielkiego zapasu zamiast użycia relacji trygonometrycznej. Wynik 143 m2 może wynikać z użycia innego kąta lub zbyt grubego przybliżenia cos(45°) i błędnego zaokrąglenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się "rzut z góry" oraz kąt/spadek, prawie zawsze trzeba przeliczyć rzut na powierzchnię pochyłą przez podzielenie przez cosinus kąta nachylenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej używa się zależności: A = Arzutu / cos(α), gdzie α to kąt nachylenia połaci do poziomu. Najpierw liczysz pole rzutu (np. 10 m × 10 m), potem dzielisz przez cosinus kąta nachylenia i na końcu zaokrąglasz zgodnie z poleceniem.
Spadek 100% oznacza stosunek 1:1, czyli na 1 m odcinka w poziomie przypada 1 m przyrostu wysokości. Taki spadek odpowiada kątowi nachylenia około 45°. W zadaniach egzaminacyjnych często jest to podane wprost jako α = 45°.
Rzut z góry to "cień" powierzchni na płaszczyznę poziomą. Gdy połać jest nachylona, jej rzeczywista długość po skosie jest większa niż długość w poziomie, więc i pole jest większe. Matematycznie korekta wynika z cosinusa kąta nachylenia.
Dla 45° dzielisz pole rzutu przez cos(45°). Ponieważ cos(45°) = √2/2 ≈ 0,7071, to w praktyce oznacza to pomnożenie pola rzutu przez około 1,414. Dlatego z 100 m2 rzutu wychodzi ok. 141 m2 połaci.
Nie, jeśli treść mówi o "wymiarach płaszczyzny rzutu z góry". To są wymiary w poziomie, a nie po skosie. Przyjęcie ich jako wymiarów połaci prowadzi do zaniżenia wyniku (np. 100 m2) i jest typowym błędem w obmiarach.
Najczęściej myli się rzut z rzeczywistą powierzchnią, używa złej funkcji trygonometrycznej (sinus/tangens zamiast cosinusa), albo błędnie interpretuje procent spadku. Częsty jest też błąd w zaokrągleniu wyniku do liczby całkowitej.
Cosinus stosuje się, gdy znasz wielkość w rzucie poziomym (długość lub pole) i chcesz dostać wartość "po skosie" na powierzchni nachylonej. W dachach dotyczy to przeliczania wymiarów i pól połaci na podstawie rzutu oraz kąta nachylenia.
Prosty test: gdy kąt nachylenia jest większy od 0°, to pole połaci musi być większe od pola rzutu. Dla 45° współczynnik wynosi ok. 1,414, więc wynik powinien być o ok. 41% większy. Jeśli wychodzi 100 m2, to nachylenie zostało pominięte.
To ułatwienie interpretacji danych. Spadek procentowy bywa mylony, więc podanie równoważnego kąta α zmniejsza ryzyko błędu i pozwala od razu użyć cosinusa. Na egzaminie warto kojarzyć, że 100% odpowiada 45°.
Przećwicz rozpoznawanie, czy dane są w rzucie czy po skosie, oraz szybkie użycie zależności z cosinusem. Naucz się wartości szczególnych (np. 30°, 45°, 60°) i rób krótkie kontrole sensowności wyniku. Pomaga też rozwiązywanie zadań z obmiarów robót.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Powierzchnia rzutu z góry wynosi 10 m × 10 m = 100 m2."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Funkcje trygonometryczne" – definicje sin, cos, tg w trójkącie prostokątnym: https://pl.wikipedia.org/wiki/Funkcje_trygonometryczne (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Cosinus" – własności i wartości szczególne (m.in. cos 45° = √2/2): https://pl.wikipedia.org/wiki/Cosinus (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Spadek (budownictwo)" – opis spadku w procentach jako stosunku różnicy wysokości do odległości poziomej: https://pl.wikipedia.org/wiki/Spadek_(budownictwo) (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik lub repetytorium z trygonometrii (cosinus w trójkącie prostokątnym)
  • Materiały z "obmiaru robót budowlanych" (zależności rzut–powierzchnia dla połaci)
  • Zbiór zadań z geometrii stosowanej w budownictwie (dachy, spadki, powierzchnie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego