KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 22.
Ile wynosi rzeczywiste pole powierzchni działki, jeżeli pole obliczone na podstawie mapy wynosi 0,3128 ha, a skurcz powierzchniowy mapy jest równy 0,50%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skurcz 0,50% oznacza, że pole odczytane z mapy jest zaniżone względem rzeczywistego. Aby uzyskać pole rzeczywiste, stosuje się korektę przez podzielenie pola z mapy przez (1−0,005)=0,995. Obliczenie: 0,3128 ha / 0,995 ≈ 0,3144 ha.

Pełne wyjaśnienie:

Skurcz powierzchniowy mapy 0,50% informuje, że wielkości powierzchni odczytane/obliczone na podstawie tej mapy są mniejsze od wartości rzeczywistych o 0,50%. Zatem pole obliczone z mapy (0,3128 ha) jest polem po skurczu, czyli polem zaniżonym.

Najważniejszy krok to poprawna interpretacja zależności procentowej:

  • 0,50% = 0,005 (ułamek dziesiętny).
  • Po skurczu zostaje 100% − 0,50% = 99,50% wartości, czyli współczynnik 0,995.

Jeżeli pole z mapy stanowi 0,995 pola rzeczywistego, to:

pole rzeczywiste = (pole z mapy) / 0,995

Podstawienie danych:

0,3128 ha / 0,995 = 0,314371… ha, co po zaokrągleniu do czterech miejsc po przecinku daje 0,3144 ha.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wyniki mniejsze od 0,3128 ha (np. 0,3112 ha lub 0,3100 ha) odpowiadają sytuacji, w której ktoś dodatkowo "zmniejsza" pole, mimo że skurcz już spowodował zaniżenie. To typowy błąd polegający na odjęciu 0,50% zamiast odwrócenia skurczu.
  • Wynik 0,3186 ha jest zbyt duży jak na korektę 0,50% (korekta powinna podnieść wartość tylko nieznacznie, o około pół procenta). Taki rezultat może wynikać z użycia niewłaściwego procentu lub błędu rachunkowego.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim policzysz, oceń kierunek zmiany. Skoro mapa "skurczyła się", pole z mapy jest zaniżone, więc pole rzeczywiste musi wyjść większe niż 0,3128 ha.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skurcz powierzchniowy mapy to procentowe zmniejszenie pól (i pośrednio wymiarów) na materiale mapy względem stanu pierwotnego. W praktyce oznacza to, że pole wyznaczone z takiej mapy jest zaniżone i wymaga korekty, aby otrzymać wartość rzeczywistą.
Najpierw zamień procent na ułamek: p% = p/100. Jeśli skurcz wynosi p, to pole z mapy stanowi (1−p) pola rzeczywistego. Dlatego stosuje się wzór: P_rzecz = P_mapa / (1−p).
Skurcz 0,5% oznacza, że na mapie zostaje 99,5% wartości (100% − 0,5%). Liczbowo to 0,995. Ponieważ pole na mapie jest już "po skurczu", aby wrócić do wartości sprzed skurczu, trzeba odwrócić działanie, czyli podzielić przez 0,995.
Nie. 0,50% to 0,005 jako ułamek dziesiętny (dzielisz przez 100). Natomiast 0,50 to pięćdziesiąt setnych. Pomylenie tych wartości daje wyniki kompletnie oderwane od sensu zadania, dlatego zawsze wykonaj konwersję procentu na ułamek.
Zadaj sobie pytanie o kierunek błędu: skurcz mapy zmniejsza pola na mapie, więc pole z mapy jest zaniżone. Po korekcie pole rzeczywiste powinno wyjść większe niż wartość obliczona z mapy. To prosta kontrola logiczna przed wyborem odpowiedzi.
Najczęściej: (1) odejmowanie 0,5% od pola zamiast dzielenia przez 0,995, (2) błędna zamiana 0,5% na 0,5, (3) zaokrąglanie zbyt wcześnie, (4) brak kontroli sensu wyniku (czy wzrósł tylko nieznacznie).
Korekty mogą być potrzebne przy pracy na starszych mapach papierowych, skanach lub kopiach, gdy nośnik uległ deformacji (np. skurcz, rozciągnięcie). Wtedy wyniki odczytane z mapy mogą wymagać przeliczenia, aby uniknąć systematycznego błędu w polach lub odległościach.
Warto znać podstawowe zależności: 1 ha = 10 000 m² oraz 1 a = 100 m². W zadaniach o polach działek często spotkasz ha i m², więc przeliczenie pomaga w kontroli wyniku. Sam procent skurczu nie zależy od jednostki, ale spójność jednostek ułatwia rachunki.
Przy bardzo małych procentach można szacować, że korekta podniesie wynik o "około p%", ale na egzaminie bezpieczniej wykonać pełne obliczenie: dzielenie przez (1−p). Przybliżenia mogą przesunąć wynik w stronę innej odpowiedzi, zwłaszcza przy zaokrągleniach.
Ćwicz schemat: procent → ułamek, wybór właściwego wzoru (czy korygujesz wartość zaniżoną, czy zawyżoną), a na końcu kontrolę sensu (większe/mniejsze). Dobrze jest też trenować zaokrąglanie i pracę na liczbach z kilkoma miejscami po przecinku.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Skurcz 0,50% oznacza, że pole odczytane z mapy jest zaniżone względem rzeczywistego."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Procent" – definicja i zapis ułamka procentowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL), "Hektar" – jednostka pola powierzchni, https://pl.wikipedia.org/wiki/Hektar (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • zbiory zadań z rachunku procentowego dla geodezji (korekta wielkości o procent)
  • materiały dydaktyczne z kartografii geodezyjnej dotyczące deformacji i skurczu map
  • notatki z jednostek miar pola (m², a, ha) i zamian

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego