Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2014



PYTANIE NR 34.
Ile wynosi rzędna Hp pokrywy studzienki kanalizacyjnej, jeżeli pomierzona wysokość osi celowej Hc = 202,21 m, a odczyt wartości podziału łaty niwelacyjnej kreską środkową lunety niwelatora s = 1,140?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rzędną punktu oblicza się z metody wysokości instrumentu: Hp = Hc − s, bo odczyt na łacie pokazuje różnicę wysokości między osią celową a punktem. Dla Hc = 202,21 m i s = 1,140 m: Hp = 202,21 − 1,140 = 201,07 m.

Pełne wyjaśnienie:

W niwelacji geometrycznej często korzysta się z metody wysokości instrumentu (zwanej też wysokością osi celowej). Jej idea jest prosta: najpierw znasz wysokość osi celowej Hc, a następnie z odczytu na łacie wyznaczasz wysokość (rzędną) badanego punktu.

Odczyt s wykonany kreską środkową lunety niwelatora jest wartością, o jaką punkt "leży" poniżej osi celowej. Dlatego, aby otrzymać rzędną punktu (tu: pokrywy studzienki), stosuje się zależność:

Hp = Hc − s

Podstawienie danych:

  • Hc = 202,21 m
  • s = 1,140 m

Obliczenie krok po kroku:

Hp = 202,21 m − 1,140 m = 201,070 m, czyli po zaokrągleniu do 0,01 m: 201,07 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Warianty bliskie 202 m wynikają zwykle z pomyłki rachunkowej (np. odjęcia 0,140 zamiast 1,140) albo z niepoprawnego założenia, że odczyt należy dodać. Wariant powyżej 203 m odpowiada typowemu błędowi znaku (dodawanie zamiast odejmowania) oraz intuicji "większy wynik = wyżej", która w tym układzie danych nie ma uzasadnienia.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź sens wyniku. Skoro odczyt na łacie s jest dodatni, to Hp musi być mniejsze od Hc. To szybka kontrola poprawności bez liczenia od nowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć rzędną punktu z wysokości osi celowej i odczytu na łacie?
Najczęściej stosuje się zależność Hpunktu = HosiCelowej − odczyt. Odczyt na łacie mówi, o ile punkt znajduje się poniżej osi celowej. Gdy odczyt jest dodatni, wynikowa rzędna punktu musi być mniejsza od wysokości osi celowej.
Co oznacza wysokość osi celowej Hc w niwelacji?
Hc to rzędna (wysokość) osi celowej instrumentu niwelacyjnego w danym stanowisku. Jest punktem odniesienia do obliczeń: mając Hc i odczyty na łacie, można wyznaczać rzędne kolejnych punktów bezpośrednio przez odejmowanie.
Dlaczego w obliczeniach Hp odejmuje się odczyt s, a nie dodaje?
Odczyt s jest odległością w pionie od osi celowej do punktu na łacie. Jeśli łata stoi na badanym punkcie, to dodatni odczyt oznacza, że punkt leży poniżej osi celowej. Aby zejść z poziomu osi celowej na punkt, trzeba tę wartość odjąć.
Jakie są najczęstsze błędy przy liczeniu Hp = Hc − s?
Najczęstsze pomyłki to: zamiana odejmowania na dodawanie, błędne ustawienie przecinka (np. 1,140 potraktowane jako 0,140) oraz zaokrąglenie na niewłaściwym etapie. Dobra praktyka to kontrola sensu: przy dodatnim s wynik musi być mniejszy od Hc.
Czy wynik rzędnej trzeba zaokrąglać i do jakiej dokładności?
Na egzaminach i w zadaniach szkolnych zwykle podaje się wynik w metrach z dokładnością do 0,01 m lub zgodnie z zapisem w odpowiedziach. Najważniejsze jest zachowanie spójności: jeśli dane wejściowe i odpowiedzi mają dwie cyfry po przecinku, wynik także podaj w tej samej konwencji.
Co oznacza odczyt kreską środkową lunety niwelatora?
Kreska środkowa siatki nitek wyznacza główny odczyt na łacie (tzw. odczyt środkowy). To właśnie ta wartość jest wykorzystywana do obliczeń wysokościowych. Pozostałe nitki mogą służyć m.in. do kontroli i pomiarów pomocniczych, zależnie od ćwiczenia.
Jak sprawdzić szybko, czy obliczona rzędna Hp ma sens?
Zrób kontrolę logiczną: jeśli s > 0, to Hp musi być mniejsze od Hc. Jeśli wyszło większe, najpewniej dodano zamiast odjąć. Dodatkowo oszacuj rząd wielkości: odjęcie ok. 1,14 m powinno obniżyć wynik o nieco ponad metr.
Kiedy w praktyce geodeta wyznacza rzędną pokrywy studzienki?
Rzędne pokryw studzienek wyznacza się np. w inwentaryzacji uzbrojenia terenu, przy kontrolach wysokościowych nawierzchni i przy odbiorach robót. Takie punkty są ważne dla dokumentacji oraz do analiz spadków i odwodnienia w projektach drogowych i sieciowych.
Jakie dane są potrzebne, żeby policzyć rzędną punktu metodą wysokości instrumentu?
Potrzebujesz wysokości osi celowej (Hc/Hi) oraz odczytu na łacie na badanym punkcie. Z tych dwóch wielkości wyznaczasz rzędną punktu. W zadaniach wielostanowiskowych dochodzą też odczyty na punktach odniesienia, aby wyznaczyć Hc.
Czy w niwelacji zawsze używa się tej samej zależności Hpunktu = Hc − s?
Gdy znasz Hc i masz odczyt na łacie stojącej na punkcie, zależność Hpunktu = Hc − s jest standardowa. Trzeba jednak uważać na to, jak w danym zadaniu zdefiniowano Hc oraz jakie odczyty (wstecz/przód/pośrednie) wykorzystuje się do wyznaczenia Hc.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rzędną punktu oblicza się z metody wysokości instrumentu: Hp = Hc − s, bo odczyt na łacie pokazuje różnicę wysokości między osią celową a punktem.

Materiały:

  • Skrypty szkolne z niwelacji geometrycznej (metoda wysokości instrumentu)
  • Zadania rachunkowe z geodezji inżynieryjnej: obliczenia z odczytów na łacie
  • Instrukcje obsługi niwelatora i ćwiczenia terenowe z odczytu na łacie
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego