KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 30.
Którą metodą wykonano pomiary, jeżeli przetworzenie wyników wykonano w sposób przedstawiony na zamieszczonym wyświetlaczu geodezyjnego programu komputerowego (WinKalk)?
Ilustracja przedstawia zrzut ekranu z programu komputerowego używanego w geodezji, prawdopodobnie WinKalk.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niwelacja punktów rozproszonych polega na wyznaczaniu wysokości wielu punktów odniesionych do reperu na podstawie różnic wysokości (odczytów na łatach) i ich przetworzenia w zestawieniu obliczeniowym. Taki sposób opracowania wyników jest typowy dla niwelacji geometrycznej, a nie dla tachimetrii czy niwelacji trygonometrycznej.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba rozpoznać metodę pomiaru po tym, jak program geodezyjny zestawia i przetwarza obserwacje. Niwelacja punktów rozproszonych to odmiana niwelacji geometrycznej, w której z jednego stanowiska (lub z kilku stanowisk) wyznacza się wysokości wielu punktów "rozsianych" w terenie, odnosząc je do punktu o znanej wysokości (reperu). W opracowaniu wyników kluczowe są różnice wysokości i obliczenie wysokości kolejnych punktów na ich podstawie.

Dlaczego odpowiedź "Niwelacji punktów rozproszonych." pasuje do takiego opracowania?

  • W niwelacji geometrycznej typowe jest przetwarzanie danych w postaci zestawień różnic wysokości i wynikowych wysokości punktów.
  • Opracowanie skupia się na relacji wysokościowej względem reperu, a nie na pełnym wyznaczeniu położenia punktów w planie.
  • Dane wejściowe do obliczeń mają charakter obserwacji niwelacyjnych (odczyty i wynikające z nich przewyższenia), co odpowiada logice obliczeń dla punktów rozproszonych.

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne, bo opisują inne techniki:

  • "Tachimetrii elektronicznej." dotyczy pomiaru, w którym typowo przetwarza się odległości i kąty (często automatycznie w tachimetrze/total station) i uzyskuje współrzędne punktów oraz ewentualnie wysokości, ale logika zestawień jest inna niż w klasycznej niwelacji geometrycznej.
  • "Niwelacji trygonometrycznej." opiera się na kątach pionowych i odległościach; charakterystyczne są redukcje i poprawki związane z geometrią pomiaru (np. zależność przewyższenia od kąta i odległości), a nie typowe "niwelacyjne" zestawienia różnic z odczytów na łatach.
  • "Tachimetrii zwykłej." (klasycznej) również bazuje na obserwacjach kątowo-liniowych, więc sposób opracowania wyników jest zbliżony do tachimetrii elektronicznej co do rodzaju danych, a nie do niwelacji punktów rozproszonych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opracowaniu dominują przewyższenia i wysokości liczone względem reperu, najczęściej chodzi o niwelację geometryczną (w tym punkty rozproszone). Gdy dominują kąty i odległości, częściej będzie to tachimetria lub niwelacja trygonometryczna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niwelacja punktów rozproszonych to pomiar wysokości wielu punktów terenowych odniesionych do reperu, zwykle bez prowadzenia klasycznego ciągu niwelacyjnego. Wynikiem są wysokości punktów obliczone z różnic wysokości, a opracowanie ma postać zestawienia przewyższeń i wysokości.
W niwelacji geometrycznej dominują różnice wysokości i obliczanie wysokości względem reperu (przewyższenia, sumy, wysokości punktów). W tachimetrii częściej pojawiają się kąty, odległości, współrzędne X/Y oraz obliczenia związane z kierunkami i długościami, a nie typowa "niwelacyjna" tabela przewyższeń.
Niwelacja trygonometryczna wyznacza przewyższenia z kątów pionowych i odległości, więc opiera się na zależnościach trygonometrycznych i redukcjach. Niwelacja punktów rozproszonych (geometryczna) bazuje na odczytach na łatach i bezpośrednim wyznaczaniu różnic wysokości, a potem na obliczeniu wysokości punktów.
Typowe są odczyty na łatach (np. wstecz i w przód) oraz wynikające z nich różnice wysokości. Na tej podstawie oblicza się wysokości punktów względem reperu. W przeciwieństwie do tachimetrii nie są kluczowe kąty poziome i odległości do wyznaczenia położenia w planie.
Stosuje się ją m.in. przy inwentaryzacjach wysokościowych, pomiarach terenu pod projekt (np. niweleta), kontrolach robót ziemnych lub wtedy, gdy trzeba szybko określić wysokości wielu punktów w okolicy reperu. Jest wygodna, gdy punkty nie leżą wzdłuż jednej linii jak w klasycznym ciągu.
Najczęściej myli się metody na podstawie samej obecności "wysokości" w tabeli, bez sprawdzenia, czy wynik powstał z przewyższeń (niwelacja), czy z kątów i odległości (tachimetria/trygonometria). Inny błąd to utożsamianie każdego opracowania komputerowego z tachimetrią elektroniczną.
Nie. Tego typu programy mogą wspierać różne obliczenia geodezyjne, ale na egzaminie kluczowe jest, co pokazuje konkretny widok: czy zestawienie dotyczy przewyższeń i wysokości (typowe dla niwelacji), czy raczej obliczeń z kątów i odległości (typowe dla tachimetrii).
Warto znać: reper, wysokość punktu, przewyższenie, niwelację geometryczną (w tym punkty rozproszone), niwelację trygonometryczną oraz podstawy tachimetrii. Dodatkowo przydatna jest umiejętność "czytania" raportu: rozpoznania, jakie wielkości były mierzone i jakie były obliczane.
Ćwicz na przykładach: porównuj typowe zestawienia z niwelacji (przewyższenia, wysokości) z zestawieniami z tachimetrii (kąty, odległości, współrzędne). Na egzaminie zawsze sprawdzaj, jakie są dane wejściowe i jaki jest główny wynik obliczeń, a nie tylko nazwę programu.
Skup się na tym, co da się odczytać: czy występują przewyższenia i wysokości punktów względem reperu (wskazuje na niwelację), czy raczej kąty i odległości (tachimetria/trygonometria). Jeśli ilustracja jest nieczytelna, analizuj też brzmienie odpowiedzi i wybierz metodę najbardziej zgodną z obliczeniami wysokościowymi.
info

Statystycznie 25% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Niwelacja punktów rozproszonych polega na wyznaczaniu wysokości wielu punktów odniesionych do reperu na podstawie różnic wysokości (odczytów na łatach) i ich przetworzenia w zestawieniu obliczeniowym."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z geodezji inżynieryjnej obejmujący metody pomiarów wysokościowych
  • Instrukcje laboratoryjne z niwelacji geometrycznej (ćwiczenia: punkty rozproszone, obliczenia wysokości)
  • Materiały szkolne i arkusze egzaminacyjne dla kwalifikacji BUD.18 z działu pomiarów wysokościowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego