KWALIFIKACJA BUD18 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 22.
Punkt X Y Z
A 500.00 300.00 100.00
B 550.00 350.00 105.00
C 600.00 400.00 110.00
Na podstawie powyższej tabeli, która zawiera dane z pomiarów tachimetrycznych, określ, który punkt jest najwyżej położony.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najwyżej położony jest punkt o największej wartości współrzędnej Z (rzędnej wysokościowej).
W tabeli: A ma Z=100,00 m, B ma Z=105,00 m, a C ma Z=110,00 m, więc najwyżej leży punkt C. Współrzędne X i Y opisują położenie w planie, nie wysokość.

Pełne wyjaśnienie:

W geodezji w układzie współrzędnych prostokątnych X i Y opisują położenie punktu w płaszczyźnie (sytuację), natomiast Z jest współrzędną wysokościową, czyli rzędną informującą, jak wysoko położony jest punkt względem przyjętego poziomu odniesienia. W pomiarach tachimetrycznych tachimetr elektroniczny pozwala jednocześnie wyznaczać współrzędne sytuacyjne i wysokościowe punktów terenowych.

Aby wskazać punkt "najwyżej położony", należy porównać wyłącznie wartości w kolumnie Z:

  • dla punktu A: Z = 100,00 m,
  • dla punktu B: Z = 105,00 m,
  • dla punktu C: Z = 110,00 m.

Największa wartość Z oznacza najwyższe położenie w terenie, dlatego poprawna jest odpowiedź "Punkt C".

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo:

  • "Punkt A" ma najmniejszą rzędną Z, więc jest najniżej, a nie najwyżej.
  • "Punkt B" jest położony wyżej niż A (ma Z większe o 5 m), ale niżej niż C.
  • "Wszystkie punkty są na tym samym poziomie" przeczy danym w tabeli, ponieważ wartości Z są różne (100,00; 105,00; 110,00).

W praktyce taka analiza jest potrzebna m.in. do szybkiej oceny rzeźby terenu, sprawdzenia spadków oraz kontroli poprawności zarejestrowanych danych przed dalszym opracowaniem (np. tworzeniem numerycznego modelu terenu lub obliczeniami robót ziemnych).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Współrzędna Z to zwykle rzędna wysokościowa punktu, czyli jego wysokość względem przyjętego poziomu odniesienia. Im większa wartość Z (przy tych samych jednostkach), tym punkt leży wyżej. X i Y opisują położenie w planie.
Porównaj wartości w kolumnie Z i wybierz punkt z największą liczbą. Nie musisz analizować X ani Y, bo one dotyczą sytuacji (położenia poziomego). To typowe szybkie sprawdzenie danych przed dalszym opracowaniem wyników.
X i Y opisują położenie punktu na mapie (w poziomie), czyli jego sytuację. "Najwyżej położony" dotyczy wysokości, a tę reprezentuje Z. Mylenie tych ról to częsty błąd przy odczycie tabel pomiarowych.
W wielu zadaniach szkolnych i w typowych zestawieniach geodezyjnych Z oznacza wysokość (rzędną). W praktyce projektowej spotyka się też inne konwencje zapisu, dlatego warto sprawdzać opis danych. W tym typie tabel "najwyżej" odczytuje się z największej wartości Z.
Najczęstsze pomyłki to: wybór punktu o największym X lub Y zamiast największego Z, nieuwaga przy porównaniu liczb (np. pominięcie jednego wiersza), oraz błędne założenie, że "wszystkie są na tym samym poziomie", mimo różnych rzędnych.
Pomiary tachimetryczne to pomiary wykonywane tachimetrem (często elektronicznym), które pozwalają wyznaczać położenie punktów w terenie, zwykle w postaci współrzędnych X, Y, Z. Dane te wykorzystuje się m.in. do mapy, tyczenia oraz analiz wysokości i spadków.
Różnice wysokości analizuje się m.in. przy projektowaniu spadków (drogi, kanalizacja), sprawdzaniu ukształtowania terenu, wyznaczaniu niwelacji, ocenie robót ziemnych oraz kontroli poprawności pomiarów. Wstępnie można je oszacować, porównując wartości Z w tabeli.
Odejmij rzędne: Z(C) − Z(A). Jeśli tabela podaje np. 110,00 m dla C i 100,00 m dla A, różnica wynosi 10,00 m. Warto pilnować jednostek (zwykle metry) i zapisu z przecinkiem/ kropką zgodnie z danymi.
Rzędna wysokościowa (Z) pozwala opisać ukształtowanie terenu: wzniesienia, obniżenia, spadki i progi. Jest niezbędna przy tworzeniu modeli terenu, obliczeniach objętości mas ziemnych i kontroli zgodności realizacji z projektem podczas prac realizacyjnych.
Ćwicz szybkie czytanie tabel i rozpoznawanie, co opisuje każda kolumna: X/Y (sytuacja) oraz Z (wysokość). Rozwiązuj krótkie zadania na porównanie rzędnych i różnice wysokości. Dobrą praktyką jest też sprawdzanie, czy pytanie dotyczy planu czy wysokości.
info

Statystycznie 84% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najwyżej położony jest punkt o największej wartości współrzędnej Z (rzędnej wysokościowej).W tabeli: A ma Z=100,00 m, B ma Z=105,00 m, a C ma Z=110,00 m, więc najwyżej leży punkt C.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Współrzędne kartezjańskie" – opis osi i interpretacji współrzędnych w układzie prostokątnym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wsp%C3%B3%C5%82rz%C4%99dne_kartezja%C5%84skie - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Tachimetria" – ogólny opis metody pomiaru tachimetrycznego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachimetria - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Rzędna (geodezja)" – pojęcie rzędnej wysokościowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Rz%C4%99dna - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Notatki z podstaw geodezji: układy współrzędnych i rzędne wysokościowe
  • Zadania ćwiczeniowe z odczytu współrzędnych i porównywania rzędnych Z
  • Instrukcje/poradniki producentów tachimetrów dotyczące rejestracji współrzędnych punktów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego