Stężenie promilowe (‰) w ujęciu masowym oznacza, ile gramów substancji przypada na 1000 gramów roztworu. Dlatego w recepturze najczęściej korzysta się ze wzoru:
stężenie (‰) = (masa substancji / masa całkowita roztworu) × 1000
W recepcie kluczowe są dwa elementy zapisu:
- Ethacridini lactatis 0,1 – masa mleczanu etakrydyny wynosi 0,1 g.
- aa ad 200,0 przy rozpuszczalnikach – oznacza, że rozpuszczalniki mają być dodane po równo tak, aby uzyskać masę końcową 200,0 g.
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu 0,1 g jako dodatku "ponad" 200,0 g. W rzeczywistości zapis "ad 200,0" oznacza, że cały gotowy produkt ma ważyć 200,0 g, a substancja czynna jest częścią tej masy.
Podstawienie do wzoru:
(0,1 g / 200,0 g) × 1000 = 0,0005 × 1000 = 0,5‰
Dlaczego pozostałe wartości nie pasują?
- 0,8‰ sugerowałoby większą masę substancji (ok. 0,16 g w 200 g) albo mniejszą masę końcową – nie wynika to z recepty.
- 0,2‰ odpowiadałoby ok. 0,04 g w 200 g; to zaniża ilość substancji w stosunku do 0,1 g.
- 0,1‰ odpowiadałoby ok. 0,02 g w 200 g; to jeszcze większe zaniżenie.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze ustal, co jest mianownikiem (masa końcowa "ad …"), a dopiero potem przeliczaj ‰ lub %. To redukuje ryzyko pomylenia skali (‰ vs %).
