Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2016



PYTANIE NR 22.
Oblicz stężenie procentowe roztworu zawierającego 0,56 g substancji w 140,0 g roztworu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie procentowe masowe liczymy ze wzoru: (masa substancji / masa roztworu) · 100%.
Podstawiamy: (0,56 g / 140,0 g) · 100% = 0,004 · 100% = 0,4%.
Otrzymana wartość jest mniejsza od 1%, bo substancji jest znacznie mniej niż całego roztworu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano masę substancji rozpuszczonej (0,56 g) oraz masę całego roztworu (140,0 g). Taki zestaw danych jednoznacznie prowadzi do obliczenia stężenia procentowego masowego (% m/m), czyli udziału masy składnika w masie mieszaniny.

Definicja: stężenie procentowe masowe informuje, ile gramów substancji znajduje się w 100 g roztworu. Matematycznie zapisuje się to jako:

c% = (msubstancji / mroztworu) · 100%

Krok 1. Podstawienie danych
msubstancji = 0,56 g
mroztworu = 140,0 g

Krok 2. Obliczenie ułamka masowego
0,56 / 140,0 = 0,004

Krok 3. Zamiana na procent
0,004 · 100% = 0,4%

Dlatego odpowiedź "0,4%" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • "0,2%" jest zbyt małe i zwykle wynika z pomyłki rachunkowej (np. błędnego dzielenia lub nieprawidłowego zaokrąglenia).
  • "0,1%" jest jeszcze mniejsze; taki wynik często pojawia się, gdy ktoś mylnie traktuje 0,004 jako "0,04%" albo gubi jedno miejsce po przecinku w trakcie przeliczania.
  • "0,5%" jest zbyt duże; bywa wybierane na podstawie intuicyjnego "zaokrąglenia w górę" bez policzenia dokładnego ilorazu.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi wykonaj szybkie oszacowanie: 1% z 140 g to 1,4 g. Skoro substancji jest 0,56 g (mniej niż 1,4 g), to wynik musi być poniżej 1%, co pomaga odrzucić błędne intuicje.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć stężenie procentowe masowe (% m/m) roztworu?
Stężenie % m/m liczysz ze wzoru: (masa substancji / masa roztworu) · 100%. Kluczowe jest, aby w mianowniku była masa całego roztworu (substancja + rozpuszczalnik). Wynik podajesz w procentach, czyli po przemnożeniu przez 100.
Dlaczego w tym zadaniu używa się masy roztworu, a nie masy rozpuszczalnika?
Stężenie procentowe masowe odnosi się do składu całej mieszaniny. Dlatego porównujesz masę substancji do masy końcowej roztworu. Użycie masy rozpuszczalnika zaniżyłoby lub zawyżyłoby wynik, bo pominęłoby wkład masy substancji w masę całkowitą.
Co oznacza zapis 0,4% w praktyce aptecznej?
Zapis 0,4% (m/m) oznacza, że w 100 g roztworu znajduje się 0,4 g substancji. To przydatne przy recepturze, bo pozwala szybko przeliczać ilość składnika na inną masę końcową (np. 50 g, 200 g) przez proporcję.
Jak sprawdzić wynik bez kalkulatora w zadaniach ze stężeniem procentowym?
Zrób oszacowanie rzędu wielkości. Np. 1% z 140 g to 1,4 g. Jeśli substancji jest 0,56 g, to stężenie musi być mniejsze niż 1%. Dodatkowo 0,56 jest około 0,4 z 1,4, więc wynik około 0,4% jest logiczny.
Jakie są najczęstsze błędy przy liczeniu stężenia procentowego?
Najczęstsze pomyłki to: użycie złego mianownika (masa rozpuszczalnika zamiast roztworu), pominięcie mnożenia przez 100, przesunięcie przecinka o jedno miejsce oraz zbyt wczesne zaokrąglanie. Warto zawsze zapisać wzór i dopiero potem podstawiać liczby.
Czy stężenie procentowe zawsze oznacza % m/m?
Nie zawsze. W chemii i farmacji spotkasz też % m/V (masa na objętość) oraz % V/V (objętość na objętość). Gdy w treści są podane wyłącznie gramy (g i g), naturalną interpretacją jest % m/m. Gdy pojawiają się mililitry, trzeba uważać na typ procentów.
Kiedy w aptece stosuje się obliczenia % m/m zamiast % m/V?
% m/m jest szczególnie wygodne, gdy receptura opiera się na ważeniu składników i kontrolujesz masę końcową preparatu (np. maści, kremy, mieszaniny). % m/V częściej pojawia się, gdy praktycznie odmierzana jest objętość, a wymagane jest stężenie w przeliczeniu na 100 ml.
Jak zaokrąglać wynik stężenia procentowego na egzaminie?
Najbezpieczniej zachować spójność z danymi w zadaniu i podawać wynik z rozsądną liczbą miejsc po przecinku. Jeśli odpowiedzi są w krokach co 0,1%, wybierz dokładnie pasującą wartość. Nie zaokrąglaj na początku obliczeń, bo łatwo zmienić wynik końcowy.
Dlaczego wynik 0,5% nie pasuje do tych danych?
Można to szybko zweryfikować wstecz: 0,5% z 140,0 g to 0,005 · 140,0 g = 0,70 g substancji. W zadaniu jest 0,56 g, czyli mniej. Skoro przy 0,5% wyszłoby 0,70 g, to prawidłowe stężenie musi być niższe niż 0,5%.
Jak przeliczyć, ile substancji potrzeba do uzyskania 0,4% w 140 g roztworu?
Stosujesz przekształcony wzór: masa substancji = (c%/100) · masa roztworu. Dla 0,4% i 140 g: (0,4/100) · 140 g = 0,004 · 140 g = 0,56 g. To dobry sposób kontroli, czy Twoje obliczenia stężenia były poprawne.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stężenie" – sekcja dotycząca stężenia procentowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): "Mass fraction" – definicja i związek z mass percent, https://en.wikipedia.org/wiki/Mass_fraction_(chemistry) (dostęp: 2026-03-02)
  • OpenStax Chemistry 2e: "Solutions" / "Percent Concentration" (mass percent), https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/13-3-concentrations-of-solutions (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej: dział obliczeń stężeń (procent masowy, ułamek masowy)
  • Podręcznik chemii ogólnej: rozdział o stężeniach roztworów (mass percent)
  • Zestawy zadań maturalnych/technicznych z chemii: obliczanie stężenia procentowego
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego