Zadanie dotyczy obliczenia stężenia końcowego kwasu salicylowego w leku recepturowym przygotowanym na podstawie recepty (skład i ilości wynikają z recepty/ilustracji). Kluczowa informacja: spirytus salicylowy ma stężenie 2%, czyli zawiera 2 części masy (lub masy na objętość) kwasu salicylowego w 100 częściach roztworu – interpretacja zależy od tego, jak w recepcie podano ilości (w gramach czy w mililitrach).
Ogólny tok postępowania jest zawsze taki sam:
- Krok 1: ustal, ile spirytusu salicylowego weszło do leku (z recepty).
- Krok 2: policz, ile kwasu salicylowego wnosi ta ilość spirytusu: 2% oznacza, że ilość kwasu = 0,02 × ilość spirytusu (w odpowiednich jednostkach i przy spójnej definicji %).
- Krok 3: ustal masę/objętość końcową całego leku po zmieszaniu wszystkich składników (również z recepty).
- Krok 4: oblicz stężenie końcowe: (ilość kwasu salicylowego / ilość całego leku) × 100%.
Wynik 1,0% oznacza, że w preparacie końcowym jest połowa stężenia w spirytusie (typowy efekt rozcieńczenia, gdy spirytus stanowi ok. połowę końcowej ilości mieszaniny).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 0,5% zwykle wynika z podwójnego rozcieńczenia lub pomylenia 2% z 1% na etapie proporcji.
- 0,1% jest typowym skutkiem błędu rzędu wielkości (np. potraktowanie 2% jako 0,2% albo 0,02% jako 0,002).
- 1,5% często pojawia się przy nieprawidłowym zsumowaniu ilości końcowej (zaniżenie mianownika) albo przy intuicyjnym "przybliżaniu" bez rachunku.
Na egzaminie warto dopilnować dwóch rzeczy: (1) konsekwentnie trzymać się tego, czy liczysz % m/m czy m/V, oraz (2) zawsze policzyć ilość końcową mieszaniny, bo to ona decyduje o stężeniu finalnym.
