KWALIFIKACJA INF8 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 21.
Ile wynosi w przybliżeniu wartość międzyszczytowa (peak-to-peak) napięciowego sygnału sinusoidalnego o wartości skutecznej (RMS) 10 V?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla sinusoidy zachodzi Vrms = Vp/√2, więc Vp = √2·Vrms. Wartość międzyszczytowa to Vpp = 2·Vp = 2·√2·Vrms. Dla Vrms = 10 V: Vpp ≈ 2·1,414·10 V ≈ 28,3 V, dlatego poprawna jest odpowiedź 28,3 V.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano wartość skuteczną (RMS) sinusoidalnego sygnału napięciowego: Vrms = 10 V. Dla czystej sinusoidy (bez składowej stałej) istnieją stałe zależności między trzema często używanymi wielkościami:

  • Vp – wartość szczytowa (amplituda, maksimum względem zera),
  • Vpp – wartość międzyszczytowa (peak-to-peak), czyli różnica między maksimum i minimum,
  • Vrms – wartość skuteczna, którą zwykle podaje miernik True RMS.

Dla sinusoidy: Vrms = Vp/√2. Stąd najpierw wyznaczamy amplitudę: Vp = √2·Vrms = √2·10 V ≈ 1,414·10 V ≈ 14,1 V.

Następnie przechodzimy do wartości międzyszczytowej. Ponieważ przebieg sinusoidalny ma maksimum +Vp i minimum −Vp, to różnica (od dołu do góry) wynosi: Vpp = (+Vp) − (−Vp) = 2·Vp. Zatem Vpp ≈ 2·14,1 V ≈ 28,2 V, co po zaokrągleniu daje 28,3 V.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 14,1 V – to wartość szczytowa Vp obliczona z Vrms, ale pytanie dotyczy Vpp (międzyszczytowej), czyli trzeba jeszcze pomnożyć przez 2.
  • 20 V – to wynik błędnego uproszczenia "RMS razy 2". W relacji RMS dla sinusoidy występuje czynnik √2, więc samo podwojenie Vrms nie prowadzi do Vpp.
  • 10 V – to wartość skuteczna podana w treści, a nie wartość międzyszczytowa.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj łańcuch przeliczeń dla sinusoidy: Vrms → Vp (razy √2) → Vpp (razy 2). Łącznie: Vpp = 2·√2·Vrms.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dla czystej sinusoidy obowiązuje zależność Vpp = 2·√2·Vrms. Najpierw liczysz amplitudę: Vp = √2·Vrms, a potem międzyszczytowo: Vpp = 2·Vp. To typowe przeliczenie między wskazaniem miernika RMS a pomiarem na oscyloskopie.
Wartość skuteczna (RMS) to taka wartość napięcia przemiennego, która daje tę samą moc na rezystorze co napięcie stałe o tej wartości. Dlatego mierniki często podają Vrms, bo łatwo na tej podstawie ocenić obciążenie i moc, niezależnie od znaku przebiegu.
Wartość międzyszczytowa Vpp to różnica między najwyższym i najniższym poziomem przebiegu. Na oscyloskopie odpowiada "wysokości" sinusoidy od dołka do górki. Dla przebiegu symetrycznego wokół zera: Vpp = 2·Vp.
Czynnik √2 wynika z definicji RMS: jest to pierwiastek ze średniej wartości kwadratu przebiegu w czasie. Dla sinusa średnia z sin² po okresie wynosi 1/2, więc Vrms = Vp·√(1/2) = Vp/√2. To własność matematyczna sinusoidy.
Najczęściej myli się: (1) Vp z Vpp (zapomina się o mnożeniu przez 2), (2) robi się "Vrms razy 2" zamiast użyć √2, (3) traktuje się Vrms jako "szczyt" bo miernik pokazuje jedną liczbę. Pomaga zapamiętać: Vpp = 2·√2·Vrms.
Nie zawsze. Prosta relacja Vpp = 2·√2·Vrms dotyczy sinusoidy. Dla przebiegów niesinusoidalnych (np. prostokąt, trójkąt, sygnały zniekształcone) zależność między RMS a Vpp jest inna. Wtedy trzeba znać kształt sygnału albo mierzyć Vpp bezpośrednio oscyloskopem.
Vrms bywa potrzebne do oceny mocy i poziomów sygnału mierzonych miernikiem. Vpp jest wygodne przy pracy z oscyloskopem i przy sprawdzaniu, czy sygnał nie przekroczy dopuszczalnych poziomów wejściowych urządzeń (ryzyko przesterowania lub obcięcia).
Najpierw oszacuj Vpp: Vpp ≈ 2·√2·Vrms. Dla 10 V RMS będzie to ok. 28,3 Vpp. Następnie ustaw czułość pionową tak, aby przebieg mieścił się na ekranie z zapasem (np. 30–40 Vpp). To zmniejsza ryzyko obcięcia sygnału i ułatwia odczyt.
Tak, ale tylko wtedy, gdy pytanie dotyczy wartości szczytowej (amplitudy) Vp, a nie wartości międzyszczytowej. Dla Vrms = 10 V amplituda wynosi Vp = √2·10 V ≈ 14,1 V. Jeśli jednak pytanie brzmi o Vpp, trzeba jeszcze pomnożyć przez 2.
Dla sinusoidy: Vp = Vpp/2, a następnie Vrms = Vp/√2. Łącznie: Vrms = Vpp/(2·√2). Przykład: jeśli zmierzysz 28,3 Vpp, to Vrms ≈ 28,3/(2·1,414) ≈ 10 V. To przydatne przy porównaniu z miernikiem RMS.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Dla sinusoidy zachodzi Vrms = Vp/√2, więc Vp = √2·Vrms."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Wartość skuteczna" – zależność RMS i amplitudy dla sinusoidy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Warto%C5%9B%C4%87_skuteczna - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (pl): "Sinusoida" – opis amplitudy oraz podstawowe własności przebiegu sinusoidalnego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sinusoida - dostęp 2026-02-18
  • All About Circuits: "RMS Voltage Tutorial" (relacje Vrms, Vp, Vpp dla sinusoidy), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-7/rms-voltage/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw elektrotechniki: przebiegi sinusoidalne i definicja RMS
  • Instrukcje obsługi oscyloskopów (sekcje o pomiarach Vrms, Vp, Vpp)
  • Zbiory zadań z elektrotechniki dla szkół branżowych/techników: przeliczenia parametrów AC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego