KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 2.
Ile wynosi wartość najmniejszej siły, która może spowodować rozerwanie pręta o przekroju kwadratowym o boku 20 mm, jeżeli kr= 120 MPa?
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny związany z wytrzymałością materiałów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosujemy zależność F = σ · A. Dla przekroju kwadratowego o boku 20 mm pole wynosi A = 20·20 = 400 mm2. Ponieważ 120 MPa = 120 N/mm2, to F = 120·400 = 48 000 N = 48 kN.
Dlatego poprawna jest wartość 48 kN.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wyznaczyć najmniejszą siłę powodującą rozerwanie pręta rozciąganego osiowo, wykorzystuje się zależność na naprężenie normalne:

σ = F / A, więc po przekształceniu F = σ · A.

Krok 1: pole przekroju.
Przekrój jest kwadratowy o boku 20 mm, więc:
A = a2 = 20 mm · 20 mm = 400 mm2.

Krok 2: jednostki naprężenia.
W praktyce obliczeń na mm wygodnie pamiętać, że:
1 MPa = 1 N/mm2.
Zatem 120 MPa = 120 N/mm2.

Krok 3: obliczenie siły.
F = 120 N/mm2 · 400 mm2 = 48 000 N.

Krok 4: zamiana na kN.
1 kN = 1000 N, więc 48 000 N = 48 kN.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości typu 24 kN, 30 kN lub 60 kN zwykle wynikają z typowych pomyłek: policzenia niewłaściwego pola (np. 20·10 zamiast 20·20), błędnego przeliczenia MPa na N/mm2 albo pomylenia kN z N (zgubienie lub dodanie zera). W tym zadaniu, przy podanych danych, iloczyn 120·400 jednoznacznie daje 48 000 N, czyli 48 kN.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej korzysta się z zależności F = σ · A, gdzie σ to naprężenie graniczne (np. w MPa), a A to pole przekroju (np. w mm2). Kluczowe jest dopasowanie jednostek: gdy A liczysz w mm2, to σ w MPa traktuj jak N/mm2.
MPa (megapaskal) to jednostka naprężenia. W praktyce zadań z wytrzymałości materiałów bardzo wygodna jest równość 1 MPa = 1 N/mm2. Dzięki temu, gdy pole przekroju liczysz w mm2, możesz mnożyć MPa bezpośrednio przez mm2, otrzymując siłę w niutonach.
To skrót wynikający z definicji: 1 Pa = 1 N/m2. Po przeliczeniu jednostek okazuje się, że 1 MPa (czyli 106 Pa) odpowiada dokładnie 1 N/mm2. Ułatwia to rachunki na wymiarach w milimetrach, typowych w mechanice.
Dla kwadratu pole przekroju wynosi A = a2. Jeśli bok a = 20 mm, to A = 20·20 = 400 mm2. To pole podstawiasz do wzoru F = σ·A. Częsty błąd to policzenie obwodu (4a) zamiast pola.
Przeliczenie jest proste: 1 kN = 1000 N. Dzielisz więc liczbę niutonów przez 1000. Dla 48 000 N otrzymujesz 48 kN. Warto na końcu zawsze sprawdzić rząd wielkości, żeby nie zgubić zera.
Najczęstsze pułapki to: traktowanie MPa jak N/m2 przy polu w mm2, mieszanie mm z m (np. 20 mm wpisane jako 0,02 m bez konsekwentnych jednostek) oraz błędna zamiana N↔kN. Pomaga zasada: mm2 łącz z N/mm2.
Nie. "Siła zrywająca" odnosi się do osiągnięcia naprężenia granicznego (związanego z rozerwaniem), a "siła dopuszczalna" uwzględnia zwykle współczynniki bezpieczeństwa i jest mniejsza. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba uważnie czytać, czy podano wartość graniczną czy dopuszczalną.
Takie obliczenia pojawiają się przy doborze cięgien, ściągów, elementów mocujących i części maszyn pracujących na rozciąganie. Nawet gdy później wykonuje się dokładniejsze obliczenia lub symulacje, szybkie oszacowanie F = σ·A pozwala wstępnie dobrać przekrój i ocenić ryzyko zerwania.
Potrzebujesz co najmniej: pola przekroju A (z wymiarów geometrycznych) oraz naprężenia granicznego lub parametru odpowiadającego rozerwaniu (podanego w MPa). Następnie liczysz F = σ·A i ewentualnie przeliczasz N na kN.
Można wykonać szybkie oszacowanie: pole 20×20 to 400 mm2, a 120 MPa to 120 N/mm2. Iloczyn 120×400 to "około" 48 tysięcy N, czyli kilkadziesiąt kN. Jeśli wychodzi kilka kN lub kilkaset kN, to sygnał błędu jednostek lub pola.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Stosujemy zależność F = σ · A."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Naprężenie (mechanika)" — definicja σ = F/A, https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie_(mechanika) (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Paskal" — jednostki ciśnienia/naprężenia i relacje jednostek (MPa), https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Wytrzymałość na rozciąganie" — pojęcie naprężenia granicznego przy rozciąganiu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wytrzyma%C5%82o%C5%9B%C4%87_na_rozci%C4%85ganie (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do wytrzymałości materiałów (rozdziały: rozciąganie osiowe, naprężenia normalne)
  • Zbiory zadań z wytrzymałości materiałów (temat: pręty rozciągane, obliczanie siły z dopuszczalnego naprężenia)
  • Tablice jednostek i przeliczniki (MPa, N/mm², kN)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego