KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 20.
Ile wynosi wskazanie suwmiarki pokazanej na rysunku?
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, narzędzie pomiarowe używane do dokładnego mierzenia długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik odczytu z suwmiarki uzyskuje się, dodając wartość ze skali głównej do wartości wskazanej przez noniusz.
Na skali głównej odczytuje się pełne milimetry do zera noniusza, a następnie wybiera kreskę noniusza pokrywającą się ze skalą główną, co daje część dziesiętną. To prowadzi do 16,10 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt z suwmiarki z noniuszem wykonuje się zawsze w dwóch krokach i następnie sumuje:

  • Skala główna – odczytaj wartość w milimetrach położoną bezpośrednio przed zerem noniusza. To jest część "całkowita" wyniku (pełne mm oraz ewentualnie 0,5 mm – zależnie od podziałki).
  • Noniusz – znajdź kreskę noniusza, która dokładnie pokrywa się z kreską skali głównej. Numer tej kreski mnoży się przez działkę noniusza (np. 0,1 mm; 0,05 mm; 0,02 mm – zależnie od typu).

W tym zadaniu suma części ze skali głównej i z noniusza daje 16,10 mm. Taki zapis oznacza 16 mm oraz dodatkowe 0,10 mm wynikające z pokrycia odpowiedniej kreski noniusza.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "20,10 mm" – błąd w części całkowitej: odpowiada sytuacji, jakby zero noniusza było w okolicy 20 mm. To typowe przy pobieżnym spojrzeniu bez sprawdzenia położenia zera noniusza.
  • "16,05 mm" – sugeruje inną działkę elementarną (np. 0,05 mm) albo wybór innej kreski pokrywającej się ze skalą główną. To częsty skutek mylenia typu noniusza lub niedokładnego wskazania linii pokrycia.
  • "1,10 mm" – pomylenie zakresu skali i "ucięcie" części całkowitej (pominięcie dziesiątek milimetrów). Zdarza się, gdy uczeń skupia się wyłącznie na noniuszu i najbliższych liczbach, ignorując położenie zera.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw palcem (lub mentalnie) zaznacz zero noniusza i odczytaj milimetry, dopiero potem szukaj jednej, idealnie pokrywającej się kreski noniusza. To ogranicza pomyłki o 10 mm lub o jedną działkę noniusza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry ze skali głównej tuż przed zerem noniusza. Potem znajdź kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się ze skalą główną, i przelicz ją na część dziesiętną (wg działki noniusza). Na końcu dodaj oba składniki.
Noniusz to pomocnicza skala na suwaku suwmiarki, która pozwala odczytać ułamkową część milimetra. Dzięki niemu można uzyskać większą dokładność niż z samej skali głównej, np. odczyt do 0,1 mm, 0,05 mm lub 0,02 mm (zależnie od modelu).
Skala główna informuje o położeniu zera noniusza w pełnych milimetrach, a noniusz doprecyzowuje położenie o ułamek milimetra. Ponieważ obie skale opisują to samo przesunięcie szczęk, poprawny wymiar powstaje przez dodanie części całkowitej i dziesiętnej.
Najczęściej informacja o działce jest nadrukowana na noniuszu lub korpusie. Jeśli jej nie ma, można ją wywnioskować z podziałki noniusza (ile działek przypada na określoną długość). Na egzaminach zwykle da się to rozpoznać po sposobie przygotowania rysunku i wymaganym zapisie wyniku.
Najczęstsze błędy to: odczyt niewłaściwej liczby mm ze skali głównej (np. przesunięcie o 10 mm), wybranie złej kreski pokrywającej się na noniuszu, pominięcie części całkowitej i skupienie się tylko na noniuszu oraz nieprawidłowy zapis dziesiętny (złe miejsce przecinka).
Nie. Przy działce 0,1 mm część dziesiętna zmienia się co 0,1 mm (0,0; 0,1; 0,2 itd.), więc 0,05 mm nie jest rozróżnialne. Wartość typu 16,05 mm ma sens dopiero wtedy, gdy noniusz (lub inny system odczytu) zapewnia krok 0,05 mm lub mniejszy.
Suwmiarki używa się głównie do szybkiej kontroli wymiarów w trakcie i po obróbce: długości, średnic zewnętrznych i wewnętrznych oraz głębokości. Jest typowym narzędziem kontroli międzyoperacyjnej na tokarce i frezarce, gdy potrzebna jest sprawna weryfikacja wymiaru.
Dobra kreska to taka, która pokrywa się idealnie z kreską skali głównej na całej grubości linii. W praktyce warto porównać 2–3 sąsiednie kreski: jeśli jedna jest "najbardziej w osi", to ona wyznacza część dziesiętną. Na rysunkach egzaminacyjnych pokrycie jest zwykle jednoznaczne.
To typowy skutek pobieżnego odczytu skali głównej: uczeń patrzy na większą liczbę w pobliżu, zamiast sprawdzić położenie zera noniusza. Zawsze należy najpierw ustalić, gdzie wypada zero noniusza, bo to ono "wiąże" odczyt z właściwym przedziałem milimetrowym.
Wynik zapisuj w mm z dokładnością zgodną z odczytem (np. 0,1 mm → jedna cyfra po przecinku; 0,05 mm → dwie cyfry). Stosuj konsekwentny zapis dziesiętny i jednostkę "mm". Jeśli w odpowiedziach podano format typu 16,10 mm, zachowaj taki sam format, bo odpowiada on oczekiwanej precyzji.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla branży mechanicznej
  • Instrukcje producentów suwmiarki (zasada odczytu noniusza i przykłady)
  • Zestawy zadań: odczyt z suwmiarki i mikrometru (ćwiczenia na rysunkach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego