KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - CZERWIEC 2022 (test 2)

PYTANIE NR 32.
Ile wynoszą wymiary obwoluty na książkę o formacie A5 i szerokości grzbietu 30 mm, jeżeli obwoluta ma skrzydełka o szerokości 35 mm i nie posiada spadów drukarskich?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obwoluta bez spadów ma wysokość równą wysokości książki (A5: 210 mm).
Szerokość to suma elementów: przód 148 mm + grzbiet 30 mm + tył 148 mm + dwa skrzydełka po 35 mm. Daje to 148+30+148+35+35 = 396 mm, więc wymiar obwoluty wynosi 396 × 210 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Obwoluta to zewnętrzna papierowa okładka obejmująca książkę. W typowej konstrukcji składa się z pięciu pól ułożonych w jednym pasie: skrzydełko, tylna okładka, grzbiet, przednia okładka i drugie skrzydełko. Jeśli projekt ma być wykonany bez spadów drukarskich, to wymiar obwoluty odpowiada dokładnie wymiarowi potrzebnemu do okrycia książki – bez dodatkowych milimetrów na obcinanie.

Najpierw ustala się format książki. Dla formatu A5 przyjmuje się wymiary 148 × 210 mm (szerokość × wysokość). Wysokość obwoluty jest więc równa wysokości książki, czyli 210 mm.

Następnie liczy się całkowitą szerokość obwoluty jako sumę wszystkich pól w poziomie:

  • przednia okładka: 148 mm
  • grzbiet: 30 mm (liczony tylko raz)
  • tylna okładka: 148 mm
  • skrzydełko lewe: 35 mm
  • skrzydełko prawe: 35 mm

Suma wynosi: 148 + 30 + 148 + 35 + 35 = 396 mm. Ostateczny wymiar projektu obwoluty to zatem 396 × 210 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wariant 248 × 297 mm wskazuje na pomylenie z formatem A4 (297 mm to wysokość A4). Wariant 148 × 210 mm uwzględnia wyłącznie pojedynczą stronę A5, czyli pomija tył, grzbiet i skrzydełka. Wariant 402 × 216 mm sugeruje dodanie spadów (zwiększona wysokość i szerokość), mimo że w treści wyraźnie podano brak spadów drukarskich.

W praktyce w DTP warto rozrysować pola (skrzydełko–tył–grzbiet–przód–skrzydełko) i dopiero potem wprowadzać sumy, co zmniejsza ryzyko pominięcia elementu lub zamiany wymiarów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obwoluta to papierowa okładka nakładana na książkę. Zwykle składa się z przedniej okładki, grzbietu, tylnej okładki oraz dwóch skrzydełek zaginanych do środka. Wymiary projektu liczy się jako sumę szerokości tych pól oraz wysokość równą wysokości książki (gdy nie ma spadów).
Format A5 ma wymiary 148 × 210 mm (szerokość × wysokość) zgodnie z normą ISO 216. W praktyce DTP tę wartość wykorzystuje się m.in. do wyliczenia okładek, obwolut i innych elementów publikacji, gdy format netto ma odpowiadać formatowi docelowemu.
Szerokość obwoluty to suma: szerokość przedniej okładki + szerokość grzbietu + szerokość tylnej okładki + szerokość lewego skrzydełka + szerokość prawego skrzydełka. Grzbiet dodaje się tylko raz, a okładki i skrzydełka po dwa razy (lewe i prawe).
Obwoluta obejmuje książkę z przodu i z tyłu, więc musi zawierać dwa pola okładkowe: przednie i tylne. Każde z nich ma szerokość równą szerokości formatu książki (np. 148 mm dla A5). Pomyłki biorą się często z liczenia tylko jednej strony, jakby projekt dotyczył wyłącznie przodu.
Tak, bo przy braku spadów podaje się wymiar netto równy rzeczywistemu wymiarowi elementu po wydruku. Nie dodaje się dodatkowych milimetrów na obcinanie. Dlatego wysokość obwoluty równa się wysokości książki, a szerokość jest wyłącznie sumą pól: okładki, grzbietu i skrzydełek.
Najczęstsze błędy to: pomylenie A5 z A4 (np. użycie 210 × 297), pominięcie jednego lub obu skrzydełek, dodanie grzbietu dwa razy oraz zamiana kolejności wymiarów (szerokość × wysokość). Pomaga rozpisanie elementów w kolejności i dopiero potem sumowanie.
W projektowaniu okładek i obwolut standardowo podaje się szerokość × wysokość, czyli najpierw wymiar poziomy całego "pasa" (okładki + grzbiet + skrzydełka), a potem wymiar pionowy. Dobry test: wysokość powinna równać się wysokości formatu książki (dla A5 to 210 mm).
Dzieje się tak, gdy dodaje się spady drukarskie (na obcinanie) lub dodatkowe zakładki technologiczne, albo gdy obwoluta ma inne konstrukcyjne elementy. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba czytać warunki: jeśli jest "bez spadów", to wymiar projektu nie powinien być powiększony o żadne dodatkowe milimetry.
Najpierw ustal całkowity format dokumentu (szerokość i wysokość obwoluty), a potem ustaw prowadnice w miejscach zagięć: skrzydełko, tył, grzbiet, przód, skrzydełko. Dzięki temu grafika i tekst nie "wejdą" na zgięcia. Warto też zostawić bezpieczne marginesy wewnątrz pól.
Skrzydełka stabilizują obwolutę na książce i często przenoszą treści informacyjne (np. notka o autorze, opis). W wymiarowaniu muszą być dodane do szerokości projektu, bo są integralną częścią arkusza. Pominięcie skrzydełek powoduje, że obwoluta będzie za wąska i nie da się jej poprawnie zagiąć.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series", definicja serii A (A5 = 148 × 210 mm)
  • ISO.org, strona informacyjna "ISO 216 paper sizes" (tabela formatów serii A) — https://www.iso.org/standard/36631.html (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia (EN), "ISO 216" (zestawienie formatów, w tym A5) — https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Dokumentacja normy ISO 216 (formaty papieru serii A)
  • Podręczniki DTP/poligrafii dotyczące okładek i obwolut (makieta, grzbiet, skrzydełka)
  • Instrukcje przygotowania do druku (spady, format netto/brutto) dla popularnych programów DTP

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego