Iloczyn rozpuszczalności (często zapisywany jako Kso lub Ksp) opisuje stan równowagi między ciałem stałym a jonami w roztworze nasyconym. Kluczowy krok to poprawne zapisanie równania rozpuszczania trudno rozpuszczalnej soli.
Dla fosforanu wapnia Ca3(PO4)2 równanie dysocjacji w wodzie ma postać:
Ca3(PO4)2(s) ⇄ 3Ca2+(aq) + 2PO43−(aq).
Z tego wynika reguła zapisu K: w wyrażeniu na iloczyn rozpuszczalności umieszcza się stężenia jonów (w uproszczeniu) podniesione do potęg równych współczynnikom stechiometrycznym z równania. Dlatego poprawny zapis to:
Kso = [Ca2+]3 · [PO43−]2.
Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?
- Wariant z jonami Ca3+ i PO42− zawiera błędne ładunki jonów. W typowym zapisie jonowym wapń występuje jako Ca2+, a fosforan jako PO43−.
- Wariant [Ca2+]·[PO43−] pomija potęgi 3 i 2, czyli ignoruje stechiometrię rozpuszczania, przez co nie odpowiada prawu działania mas dla tej reakcji.
- Wariant z mnożnikami 3 i 2 przed stężeniami myli współczynniki reakcji z wykładnikami. W Kso nie wpisuje się współczynników jako mnożników, tylko jako potęgi.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zapisz równanie "sól stała ⇄ jony", sprawdź ładunki jonów, a dopiero potem przepisz współczynniki jako wykładniki w wyrażeniu K.
