KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2009

PYTANIE NR 47.
Indometacyna (NLPZ), podstawowy lek przeciwzapalny stosowany w gośćcu przewlekłym postępującym, dnie i kolagenozach, to pochodna
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Indometacyna należy do NLPZ klasyfikowanych jako pochodne kwasu indolilooctowego – jej cząsteczka zawiera rdzeń indolowy oraz fragment "kwasu octowego". Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych rodzin związków (salicylany, fenamaty, pochodne p-aminofenolu), więc nie opisują indometacyny.

Pełne wyjaśnienie:

Klucz w tym pytaniu stanowi klasyfikacja chemiczna niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). W tym podziale nie kierujemy się tym, "na co lek jest stosowany", lecz tym, jaki rdzeń strukturalny ma związek.

Indometacyna jest zaliczana do pochodnych kwasu indolilooctowego. W praktyce oznacza to, że w budowie związku występuje pierścień indolowy (charakterystyczny dla pochodnych indolu) oraz fragment odpowiadający grupie octowej w układzie kwasu indolilooctowego. To właśnie ten element budowy przesądza o właściwej odpowiedzi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "kwasu salicylowego" – ta grupa obejmuje salicylany (np. kwas acetylosalicylowy). Podobieństwo działania przeciwzapalnego może wprowadzać w błąd, ale to inna rodzina chemiczna.
  • "kwasu antranilowego" – to tzw. fenamaty (pochodne kwasu antranilowego, np. kwas mefenamowy). Również są NLPZ, jednak nie mają rdzenia indolowego typowego dla indometacyny.
  • "p-aminofenolu" – z tą grupą kojarzy się paracetamol, który ma inny profil (m.in. słabsze działanie przeciwzapalne) i inną budowę chemiczną niż indometacyna.

Wskazówka do nauki: jeśli w nazwie lub skojarzeniach pojawia się "indometacyna", łatwo zapamiętać rdzeń indol-, co prowadzi do grupy indolilooctowej. Na egzaminie warto zawsze odróżniać podział chemiczny od podziału według zastosowań klinicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że budowa chemiczna indometacyny zawiera rdzeń indolowy oraz fragment odpowiadający układowi kwasu indolilooctowego (indol + "część octowa"). W pytaniu chodzi o klasyfikację według struktury, a nie według wskazań klinicznych.
W nauczaniu farmakologii często wyróżnia się m.in.: salicylany, fenamaty (pochodne kwasu antranilowego), pochodne kwasu propionowego oraz pochodne kwasu indolilooctowego. Taki podział ułatwia kojarzenie konkretnych leków z "rodziną" strukturalną.
Bo obie grupy są kojarzone z działaniem przeciwzapalnym i przeciwbólowym. To typowa pułapka: mózg wybiera znaną rodzinę (salicylany), zamiast sprawdzić, że w indometacynie kluczowy jest rdzeń indolowy, charakterystyczny dla pochodnych kwasu indolilooctowego.
NLPZ to niesteroidowe leki przeciwzapalne. Indometacyna jest ich przykładem i działa głównie przez hamowanie cyklooksygenazy, co zmniejsza syntezę prostaglandyn. W pytaniu jednak sprawdzana jest przede wszystkim klasyfikacja chemiczna indometacyny.
Fenamaty wiąże się z kwasem antranilowym (np. kwas mefenamowy), a pochodne kwasu indolilooctowego z rdzeniem indolowym (np. indometacyna). Najprostsza strategia: kojarz nazwę "indometacyna" z początkiem "indol-" i wybieraj grupę indolilooctową.
Nie. Paracetamol jest pochodną p-aminofenolu, a indometacyna to pochodna kwasu indolilooctowego. Oba mogą działać przeciwbólowo, ale mają inną budowę chemiczną i inny profil działania przeciwzapalnego, dlatego w klasyfikacji strukturalnej są rozdzielone.
Indometacyna hamuje cyklooksygenazy COX-1 i COX-2, co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn. Stąd wynikają jej efekty przeciwzapalne i przeciwbólowe. W pytaniach testowych mechanizm bywa mylony z podziałem chemicznym, warto rozdzielać te dwa wątki.
Pomaga porządkować wiedzę o lekach, szybciej kojarzyć substancje czynne z ich "rodziną" oraz z typowymi cechami (np. podobieństwami w obrębie grupy). Może też ułatwiać rozmowę z pacjentem o tym, że różne NLPZ nie są identyczne, mimo podobnych wskazań.
Najczęstsze to: zgadywanie po wskazaniach (np. "silny przeciwzapalny, więc salicylan"), mylenie nazw kwasów (antranilowy vs indolilooctowy) oraz efekt znajomości (wybieranie paracetamolu/p-aminofenolu, bo jest bardzo popularny). Pomaga uczenie się parami: lek–grupa.
Stosuj skojarzenie: indo- w nazwie → indol w budowie → kwas indolilooctowy jako grupa pochodnych. Dodatkowo warto zapamiętać 2–3 przykłady z każdej rodziny (salicylany, fenamaty, p-aminofenol), żeby zmniejszyć ryzyko pomyłki.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Indometacyna należy do NLPZ klasyfikowanych jako pochodne kwasu indolilooctowego – jej cząsteczka zawiera rdzeń indolowy oraz fragment "kwasu octowego"."

Źródła:

  • PubChem (NIH): Indomethacin (Compound Summary) – klasyfikacja i informacje o związku, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Indomethacin (dostęp: 2026-02-27)
  • DrugBank Online: Indomethacin (DB00328) – opis substancji i klasa leku, https://go.drugbank.com/drugs/DB00328 (dostęp: 2026-02-27)
  • ChEBI (EMBL-EBI): indometacin – wpis o związku chemicznym, https://www.ebi.ac.uk/chebi/searchId.do?chebiId=CHEBI:49662 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik farmakologii dla technika farmaceutycznego (dział: NLPZ, podział według budowy chemicznej)
  • Podręcznik chemii farmaceutycznej (dział: pochodne indolu i klasy NLPZ)
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego indometacyny (opis substancji czynnej i klasy terapeutycznej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego