KWALIFIKACJA ELE11 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 34.
Jaka będzie moc czynna dla elektrowni wodnej, jeżeli pracuje ona przy spadzie 2,5 m, jej przełyk maksymalny wynosi 2,4 m3/s, a sprawność turbiny wynosi 90%?
Ilustracja przedstawia wzór do obliczania maksymalnej mocy elektrowni wodnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moc elektrowni wodnej liczymy ze wzoru P=ρ·g·Q·H·η. Dla wody przyjmujemy ρ≈1000 kg/m³ i g≈9,81 m/s². Po podstawieniu: 1000·9,81·2,4·2,5·0,9 ≈ 52 974 W, czyli ok. 53 kW. Pozostałe odpowiedzi mają błędny rząd wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W elektrowni wodnej strumień wody o natężeniu przepływu Q i spadzie H niesie energię potencjalną grawitacji. Teoretyczna moc hydrauliczna (bez strat) wynika z zależności:

Phyd = ρ · g · Q · H

gdzie: ρ to gęstość wody (w przybliżeniu 1000 kg/m³), g to przyspieszenie ziemskie (ok. 9,81 m/s²), Q to przepływ w m³/s, a H to spad w metrach. Ponieważ turbina nie jest idealna, moc użyteczna jest mniejsza i uwzględnia się sprawność:

P = ρ · g · Q · H · η

Krok po kroku:

  • ρ = 1000 kg/m³
  • g = 9,81 m/s²
  • Q = 2,4 m³/s
  • H = 2,5 m
  • η = 0,90

Obliczenie:

ρ·g = 1000 · 9,81 = 9810

Q·H = 2,4 · 2,5 = 6,0

P = 9810 · 6,0 · 0,90 = 9810 · 5,4 = 52 974 W

To jest około 53 000 W, czyli około 53 kW.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • "5,3 kW" odpowiada wartości ok. 10 razy mniejszej – typowy skutek pominięcia któregoś czynnika (np. sprawności lub błędnego zaokrąglenia) albo błędu w mnożeniu.
  • "5,3 MW" jest 1000 razy większe od 5,3 kW i ~100 razy większe od poprawnego wyniku; wynika zwykle z pomylenia przedrostków (kilo vs mega) lub z błędnego wniosku, że tak mały spad musi dawać "megawaty".
  • "53 MW" to kolejny błąd skali (o 1000× względem 53 kW) – najczęściej mechaniczne przestawienie jednostek bez kontroli rzędu wielkości.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybki "test sensowności". Przy spadzie zaledwie 2,5 m i przepływie kilku m³/s typowe moce są rzędu dziesiątek kilowatów do setek kilowatów, a nie megawatów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się wzór P=ρ·g·Q·H·η, gdzie ρ≈1000 kg/m³, g≈9,81 m/s², Q to przepływ w m³/s, H to spad w m, a η to sprawność. Wynik wychodzi w watach, więc zwykle przelicza się go na kW.
Przełyk maksymalny to największy przepływ wody (Q), który turbina może bezpiecznie i poprawnie "przyjąć" w jednostce czasu. Jeśli przepływ jest większy, część wody bywa kierowana obejściem lub praca turbiny staje się nieefektywna albo niedozwolona.
Przepływ Q podawany jest w m³/s, a do wyznaczenia mocy potrzebna jest masa wody na sekundę. Gęstość ρ przelicza objętość na masę (kg/s). Bez ρ wynik byłby zaniżony o ok. 1000 razy, bo pomijałby masę strumienia wody.
Sprawność η uwzględnia straty (hydrauliczne, mechaniczne). Moc idealna ρ·g·Q·H jest mocą dostępną w strumieniu wody, a moc użyteczna na wale turbiny jest mniejsza i równa tej mocy pomnożonej przez η. Pominięcie η zawyża wynik.
Z samych danych (spad, przepływ, sprawność turbiny) naturalnie liczy się moc użyteczną wynikającą z pracy turbiny. Aby policzyć moc elektryczną, zwykle trzeba jeszcze znać sprawność generatora i ewentualnie przekładni. Na egzaminie przy braku tych danych przyjmuje się zakres turbiny.
Wykonaj ocenę rzędu wielkości: dla H≈2,5 m i Q≈2–3 m³/s moc zwykle wypada w dziesiątkach kW. Megawaty pojawiają się przy dużo większych spadach lub ogromnych przepływach. Jeśli wychodzi MW, najpierw sprawdź przedrostki i czynniki ρ oraz η.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie kW z MW (błąd o 1000×), nieuwzględnianie że wynik P jest w watach, a także traktowanie m³/s jak l/s. Zawsze zapisuj jednostki przy każdym czynniku i dopiero na końcu przeliczaj W → kW.
Przybliżenie g=10 m/s² bywa dopuszczalne w zadaniach szacunkowych, gdy odpowiedzi są "grube" (np. rząd wielkości). Jeśli jednak w odpowiedziach są wartości blisko siebie, lepiej użyć 9,81 m/s², bo zmienia to wynik o ok. 2% i może zdecydować o wyborze.
We wzorze używa się jednostek podstawowych SI: kg, m, s. Z takich jednostek moc zawsze wyjdzie w W. Dopiero potem przelicza się na kW, dzieląc przez 1000. Taka kolejność zmniejsza ryzyko błędów i pozwala kontrolować spójność jednostek.
Opanuj jeden uniwersalny schemat: zapis wzoru P=ρ·g·Q·H·η, podstawienie z jednostkami i kontrola rzędu wielkości. Przećwicz kilka wariantów z innymi spadami i przepływami oraz zamianę W↔kW↔MW. Na końcu zawsze sprawdzaj, czy wynik pasuje do realiów pracy MEW.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że moc elektrowni wodnej liczymy ze wzoru P=ρ·g·Q·H·η.

Źródła:

  • U.S. Department of Energy – Water Power Technologies Office, Hydropower Basics (zależność mocy od spadu i przepływu): https://www.energy.gov/eere/water/hydropower-basics (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyclopaedia Britannica, hasło "Hydroelectric power" (opis zasady wytwarzania mocy z energii potencjalnej wody): https://www.britannica.com/technology/hydroelectric-power (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN), "Hydroelectricity" – sekcja dot. mocy P=ρgHQη: https://en.wikipedia.org/wiki/Hydroelectricity (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw energetyki wodnej (moc, spad, przepływ, sprawność)
  • Materiały z fizyki technicznej: energia potencjalna i moc strumienia cieczy
  • Zadania rachunkowe z jednostek SI i przedrostków (kW, MW)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego