KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 2.
Z kolektora słonecznego o powierzchni 3 m² i sprawności przekazywania energii cieplnej 80% przy nasłonecznieniu 1000 W/m² można uzyskać moc wynoszącą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moc użyteczna kolektora to iloczyn napromienienia, powierzchni i sprawności: P = 1000 W/m² · 3 m² · 0,8. Najpierw 1000·3 = 3000 W mocy padającej, a po uwzględnieniu 80% przekazania ciepła: 3000·0,8 = 2400 W.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach zakłada się, że kolektor słoneczny "zbiera" energię promieniowania padającą na jego powierzchnię, a następnie przekazuje do czynnika roboczego tylko pewną część tej mocy. Tę część opisuje sprawność przekazywania energii cieplnej (tu: 80%).

Stosujemy prosty bilans mocy:

Pu = E · A · η, gdzie:

  • E – natężenie napromienienia (W/m²),
  • A – powierzchnia czynna kolektora (m²),
  • η – sprawność (bezwymiarowo, np. 0,8).

Krok 1: moc promieniowania padająca na kolektor
1000 W/m² · 3 m² = 3000 W

Krok 2: uwzględnienie sprawności
Skoro η = 80% = 0,8, to moc użyteczna wynosi:
3000 W · 0,8 = 2400 W

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 3000 W – to wynik bez uwzględnienia sprawności (jak dla 100% przekazywania energii).
  • 1600 W – mogłoby się pojawić przy błędnym użyciu 0,8 (np. pomyleniu danych lub niewłaściwym przeliczeniu), ale nie wynika z podanych wartości.
  • 800 W – to typowy efekt pomyłki: użycia samej sprawności jako "mocy" albo nieuwzględnienia powierzchni.

W praktyce uzysk chwilowy zależy jeszcze m.in. od kąta padania, temperatury pracy i strat instalacji, ale w zadaniu egzaminacyjnym liczy się zastosowanie podanej sprawności do mocy padającej na powierzchnię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru na moc użyteczną: P = E · A · η, gdzie E to napromienienie w W/m², A to powierzchnia w m², a η to sprawność (np. 80% = 0,8). Najpierw liczysz moc padającą E·A, potem mnożysz przez η.
To informacja, że na każdy 1 m² powierzchni pada strumień mocy promieniowania równy 1000 W. Dla kolektora o powierzchni A całkowita moc padająca wynosi E·A. Dopiero sprawność mówi, ile z tego stanie się mocą użyteczną.
Bo wartość w W/m² jest "na metr kwadratowy". Żeby dostać moc całkowitą w watach, trzeba uwzględnić, ile metrów kwadratowych zbiera promieniowanie. Pominięcie A to błąd jednostek: wynik zostaje w W/m² zamiast w W.
80% zamieniasz na ułamek: 80% = 80/100 = 0,8. Sprawność jest bezwymiarowa i działa jak mnożnik: moc użyteczna = moc padająca · 0,8. Częsty błąd to użycie 80 zamiast 0,8.
Tak, ale tylko wtedy, gdy sprawność wynosiłaby 100% (η = 1,0) albo gdy pytanie dotyczyłoby mocy promieniowania padającej na kolektor, a nie mocy uzyskanej. Przy sprawności 80% wynik musi być mniejszy niż 3000 W.
Najczęściej: (1) pominięcie sprawności i podanie E·A, (2) nieuwzględnienie powierzchni, (3) złe przeliczenie procentów, (4) mylenie mocy chwilowej z energią w czasie. Warto zawsze sprawdzić jednostki i sens wyniku.
To moc cieplna rzeczywiście przekazana do czynnika roboczego (np. glikolu/wody) i dostępna do wykorzystania w instalacji. Jest mniejsza od mocy promieniowania padającego na kolektor, bo część energii jest tracona (odbicie, straty cieplne).
To typowa wartość "warunków standardowych" używana w przykładach i zadaniach do szybkich oszacowań mocy. W realnej eksploatacji napromienienie zmienia się z pogodą, porą dnia i kątem ustawienia, ale w zadaniu przyjmujesz dane jak podano.
Sprawdź dwa warunki: (1) wynik jest w watach (W), nie w W/m², (2) moc użyteczna nie może być większa niż E·A, bo sprawność jest ≤ 1. Jeśli η = 0,8, to wynik powinien być 80% mocy padającej.
Przećwicz schemat: odczytaj E (W/m²), A (m²), η (ułamek), policz E·A i pomnóż przez η. Rób krótkie zadania rachunkowe z różnymi danymi i zawsze zapisuj jednostki. To minimalizuje typowe błędy procentów i powierzchni.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że moc użyteczna kolektora to iloczyn napromienienia, powierzchni i sprawności: P = 1000 W/m² · 3 m² · 0,8.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Napromienienie" – definicja i jednostka W/m²: https://pl.wikipedia.org/wiki/Napromienienie (dostęp: 2026-02-18)
  • NREL (National Renewable Energy Laboratory), "Solar Resource Glossary – Irradiance" (definicja irradiance i jednostki): https://www.nrel.gov/grid/solar-resource/solar-glossary.html (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw energetyki odnawialnej (kolektory słoneczne, bilanse mocy)
  • Notatki/lekcje z fizyki: moc, energia, sprawność i interpretacja jednostek
  • Materiały producentów kolektorów: definicje sprawności i warunki testowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego