KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 37.
Jaka będzie reakcja wyjścia Q1 sterownika, realizującego program przedstawiony na schemacie, przy sygnałach wejściowych I1 = 12 = 1?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny lub logiczny związany z programowaniem sterowników PLC, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla I1=1 i I2=1 styk NC oznaczony I1 w gałęzi wejścia S jest otwarty, więc S=0. Jednocześnie dwa styki NO (I1 i I2) w szeregu na wejściu R są zamknięte, więc R=1. Kombinacja S=0, R=1 wykonuje RESET przerzutnika RS, dlatego Q1 przyjmie 0 niezależnie od stanu poprzedniego.

Pełne wyjaśnienie:

Na schemacie zastosowano blok pamięci typu RS (przerzutnik Reset-Set). Jego wyjście przechowuje stan, ale jest sterowane dwoma wejściami:

  • S (Set) – ustawia wyjście na 1,
  • R (Reset) – kasuje (ustawia wyjście na 0).

Kluczowe jest poprawne odczytanie styków w LD:

  • Styk NO przewodzi, gdy sygnał wejściowy ma wartość 1.
  • Styk NC przewodzi, gdy sygnał wejściowy ma wartość 0, a dla 1 rozłącza obwód.

Dla zadanych sygnałów I1=1 oraz I2=1:

  • Na wejściu S znajduje się styk NC I1. Ponieważ I1=1, ten styk jest otwarty, więc na S nie pojawia się sygnał ustawiający: S=0.
  • Na wejściu R są dwa styki NO (I1 i I2) połączone szeregowo. Dla I1=1 i I2=1 oba są zamknięte, więc warunek resetu jest spełniony: R=1.

Kombinacja S=0 i R=1 oznacza jednoznaczny RESET przerzutnika, czyli wyjście zostaje skasowane. Dlatego poprawne jest stwierdzenie: "Pojawi się 0 logiczne bez względu na stan poprzedni."

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo opisują inne tryby pracy:

  • "Stan zmieni się na przeciwny." – odpowiada zachowaniu typu T (przerzutnik przełączający), a nie RS w trybie resetu.
  • "Utrzyma się stan poprzedni." – to sytuacja typowa dla braku aktywacji S i R (S=0, R=0), tutaj jednak R jest aktywne.
  • "Pojawi się 1 logiczna bez względu na stan poprzedni." – byłoby prawdziwe przy aktywnym ustawieniu (S=1) i braku resetu, czego nie ma, bo styk NC I1 przy I1=1 rozłącza tor S.

W praktyce taki układ realizuje pamięć stanu: np. START ustawia, STOP kasuje. W tym zadaniu wejście resetu jest spełnione, więc wyjście musi zostać wyzerowane.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przerzutnik RS to element pamięci w PLC z wejściami S (ustawienie) i R (kasowanie). Pozwala "zapamiętać" stan wyjścia: po ustawieniu utrzymuje 1, aż do zadziałania resetu, który wymusza 0. Stosuje się go m.in. do podtrzymania pracy i pamięci alarmów.
Styk NC (normalnie zamknięty) przewodzi, gdy zmienna ma wartość 0, a rozłącza, gdy zmienna ma 1. To częste źródło błędów: dla I1=1 styk NC I1 jest otwarty, więc nie przepuszcza sygnału dalej w szczeblu.
Styk NO (normalnie otwarty) przewodzi dopiero wtedy, gdy zmienna ma wartość 1. Gdy wejście ma 0, styk NO jest otwarty i tor logiczny w szczeblu jest przerwany. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba zawsze odczytać typ styku, nie tylko nazwę wejścia.
Wejście R oznacza reset, czyli wymuszenie stanu 0 na wyjściu przerzutnika. Gdy R=1, układ ma polecenie skasowania pamięci, dlatego stan poprzedni nie ma znaczenia. S=0 dodatkowo oznacza brak jednoczesnego ustawiania.
Nie. Zachowanie stanu poprzedniego dotyczy typowo sytuacji, gdy S=0 i R=0 (brak ustawiania i brak kasowania). Jeśli pojawi się S=1 lub R=1, przerzutnik odpowiednio ustawi albo skasuje wyjście, nadpisując pamięć.
Najpierw ustal wartość każdej zmiennej (np. I1=1, I2=1), potem dla każdego styku sprawdź, czy przewodzi (NO dla 1, NC dla 0). Na końcu oceń wynik całego połączenia szeregowego/równoległego, bo to on daje sygnał na wejście S lub R.
Najczęściej: podtrzymanie pracy napędu (START ustawia, STOP kasuje), pamięć alarmu (warunek alarmowy ustawia, przycisk kasowania resetuje), blokady bezpieczeństwa i kroki sekwencji. RS upraszcza logikę, bo przechowuje stan bez konieczności dodatkowych zmiennych.
Błąd wynika z automatycznego kojarzenia "normalnie zamknięty" z "aktywny przy 1". W LD jest odwrotnie: NC przewodzi przy 0. Dodatkowo stres egzaminacyjny powoduje pomijanie symbolu styku i czytanie tylko etykiety I1/I2, co prowadzi do złej wartości S lub R.
To znaczy, że aktualny warunek logiczny wymusza stan wyjścia, a nie tylko podtrzymuje pamięć. W przerzutniku RS reset (R=1) kasuje wyjście do 0 bez względu na to, czy wcześniej było 0 czy 1. Analogicznie set (S=1) wymusza 1.
Ćwicz na krótkich przykładach: wyznaczaj S i R dla różnych kombinacji wejść, pamiętając o NO/NC. Pomaga też zapisanie prostej tabeli: S=1 ustawia 1, R=1 kasuje do 0, a przy braku sygnałów układ trzyma stan. Najważniejsze: nie zgaduj, tylko analizuj styki.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dla I1=1 i I2=1 styk NC oznaczony I1 w gałęzi wejścia S jest otwarty, więc S=0."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis języków PLC i standardowych elementów logiki w tym LD oraz bloków podstawowych)
  • Siemens, "SIMATIC S7-1200 Programmable controller System Manual" (rozdziały dotyczące instrukcji podstawowych/bistabilnych SR/RS i zasad działania przerzutników w programie PLC)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do PLC omawiające LD oraz elementy pamięci (RS/SR)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole (opis bloków RS/SR, tabela prawdy)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: budowa obwodu START/STOP z podtrzymaniem i analiza stanów S/R

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego