W ocenie ryzyka zawodowego najczęściej łączy się dwie składowe:
- prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia niepożądanego (jak realne jest, że do niego dojdzie),
- ciężkość następstw (jak poważne będą skutki dla zdrowia/życia, mienia lub procesu pracy).
Macierz ryzyka (np. w wersji 3×3 lub 5×5) jest narzędziem, które porządkuje te dwie składowe i przypisuje im poziom ryzyka: od niskiego do wysokiego. Zasada jest stała: im większe prawdopodobieństwo i im poważniejsze skutki, tym wyższe ryzyko.
Dla kombinacji: prawdopodobieństwo "prawdopodobne" oraz ciężkość następstw "duża", wynik trafia do obszaru wysokiego ryzyka. W tej skali jest to odpowiedź: Duże.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Małe – odpowiada sytuacjom o niskim prawdopodobieństwie i/lub małych skutkach. Tutaj oba czynniki są na podwyższonym poziomie, więc ryzyko nie może być niskie.
- Średnie – zwykle dotyczy przypadków mieszanych (np. małe skutki, ale duże prawdopodobieństwo) albo umiarkowanych wartości obu składowych. "Duże następstwa" przesuwają ocenę w stronę wysokiego ryzyka.
- Bardzo duże – w wielu metodach jest zarezerwowane dla skrajnych kombinacji (np. "bardzo prawdopodobne" i "katastrofalne"). Sama para "prawdopodobne" + "duża" nie musi osiągać najwyższej kategorii.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu nie ma tabeli punktowej, kieruj się logiką macierzy: duże skutki i prawdopodobieństwo powyżej średniego zazwyczaj oznaczają wysokie ryzyko i potrzebę wdrożenia działań ograniczających.
