KWALIFIKACJA BUD14 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 26.
Jaka jest maksymalna i minimalna odległość w świetle między wiązarami dachów krokwiowych, jeżeli rozstaw osiowy wiązarów wynosi 100 cm, szerokość krokwi wynosi 10 cm, a dopuszczalne odchylenie w rozstawie krokwi to ±1 cm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odległość w świetle to rozstaw osiowy pomniejszony o szerokość elementu. Dla 100 cm i szerokości 10 cm prześwit nominalny wynosi 90 cm. Tolerancja rozstawu ±1 cm daje skrajne rozstawy 99–101 cm, więc prześwit wynosi 99−10=89 cm (min) oraz 101−10=91 cm (max).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano rozstaw osiowy wiązarów równy 100 cm. Rozstaw osiowy oznacza odległość mierzona między osiami (środkami) sąsiednich elementów.

Wymagana jest odległość w świetle, czyli prześwit pomiędzy elementami mierzony "pustą" przestrzenią (między ich bocznymi płaszczyznami). Aby przejść z rozstawu osiowego na prześwit, trzeba odjąć szerokość jednego elementu (bo od osi do osi "wchodzi" szerokość jednego z nich w kierunku do sąsiedniego).

Krok 1: wartość nominalna
Rozstaw osiowy: 100 cm
Szerokość krokwi: 10 cm
Prześwit nominalny: 100 − 10 = 90 cm

Krok 2: wartości skrajne z tolerancją
Dopuszczalne odchylenie rozstawu to ±1 cm, więc rozstaw osiowy może wynosić od 99 cm do 101 cm.

  • Minimalny prześwit wystąpi przy minimalnym rozstawie osiowym: 99 − 10 = 89 cm.
  • Maksymalny prześwit wystąpi przy maksymalnym rozstawie osiowym: 101 − 10 = 91 cm.

Dlatego poprawny zakres to minimalna 89 cm, maksymalna 91 cm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Wariant "Minimalna 88 cm, maksymalna 90 cm" sugeruje błędne zastosowanie tolerancji (np. odjęcie tolerancji dwukrotnie lub przyjęcie niewłaściwej zależności między rozstawem a prześwitem).
  • Wariant "Minimalna 90 cm, maksymalna 91 cm" odpowiada sytuacji, w której pominięto tolerancję po stronie minimalnej i policzono tylko wartość nominalną dla minimum.
  • Wariant "Minimalna 91 cm, maksymalna 92 cm" wynika zwykle z dodania tolerancji do prześwitu bez sprawdzenia dolnej granicy albo z błędu znaku (przesunięcia całego zakresu w górę).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz dwie granice (min i max) osobno, podstawiając wartości skrajne wynikające z ±, zamiast "dopasowywać" wynik do intuicji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Odległość w świetle" to prześwit, czyli wolna przestrzeń mierzona między bocznymi powierzchniami sąsiednich elementów. Nie jest to odległość między osiami. Żeby ją obliczyć, zwykle odejmuje się od rozstawu osiowego odpowiednią szerokość elementu.
W typowym ujęciu prześwit w świetle = rozstaw osiowy − szerokość elementu. Najpierw licz wartość nominalną, a potem podstaw wartości skrajne wynikające z tolerancji rozstawu. To ogranicza ryzyko błędów znaków i pominięcia odchyłek.
Tolerancja ± oznacza przedział wartości, nie jedną liczbę. Minimum liczy się z najmniejszego dopuszczalnego rozstawu, a maksimum z największego. Jeśli zastosujesz ± "po wyniku", łatwo przesunąć zakres albo pominąć jedną granicę.
Najczęściej: (1) mylenie rozstawu osiowego z prześwitem, (2) nieuwzględnianie tolerancji, (3) błąd znaku przy ±, (4) odejmowanie niewłaściwej liczby "szerokości", bo w innych zadaniach odejmuje się np. dwie grubości.
Zwykle tak, bo rozstaw osiowy obejmuje "po drodze" część szerokości elementu. Odległość w świetle to sama wolna przestrzeń. Wyjątki wynikają z nietypowej definicji osi lub kształtu elementu, ale w zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się standardowe, proste zależności.
Jeśli prześwit liczysz jako (rozstaw − stała szerokość), to tolerancja prześwitu jest taka sama jak tolerancja rozstawu, tylko "przechodzi" na wynik. Dlatego liczysz prześwit dla rozstawu minimalnego i maksymalnego, a szerokość elementu pozostaje stała.
Najczęściej podczas montażu i odbioru prac: po ustawieniu elementów, przed poszyciem oraz przed kolejnymi warstwami, które wymagają zachowania geometrii. Pomiary wykonuje się też przy korektach ustawienia, gdy pojawiają się odchyłki od projektu.
Do podstawowych pomiarów stosuje się miarkę lub taśmę stalową, czasem przymiar i łatę. W praktyce ważne jest ustalenie punktów pomiaru (oś–oś lub w świetle) oraz wykonywanie pomiarów w kilku miejscach, aby wychwycić skręcenie lub przesunięcie.
Decydują słowa kluczowe: "rozstaw osiowy" oznacza pomiar między osiami, a "w świetle" oznacza prześwit między elementami. Jeśli zadanie podaje oba pojęcia, to zwykle trzeba je przeliczyć, odejmując lub dodając odpowiedni wymiar elementu.
Stosuj schemat: (1) policz nominalnie, (2) wypisz rozstaw minimalny i maksymalny z ±, (3) podstaw do tego samego wzoru, (4) sprawdź, czy minimum jest mniejsze od nominalnego, a maksimum większe. To prosta kontrola logiczna przed zaznaczeniem odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Odległość w świetle to rozstaw osiowy pomniejszony o szerokość elementu."

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z zakresu rysunku budowlanego i wymiarowania
  • Materiały dydaktyczne o tolerancjach wymiarowych w budownictwie
  • Zestawy zadań obliczeniowych z geometrii budowlanej (rozstawy, prześwity, odchyłki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego