KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 7.
Jaka jest rola bocznika rezystancyjnego stosowanego przy wykonywaniu pomiaru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bocznik rezystancyjny to rezystor o małej wartości, dołączany równolegle do ustroju amperomierza, aby większość prądu płynęła przez bocznik. Dzięki temu przez sam amperomierz płynie mniejsza część prądu, a cały układ może mierzyć większe natężenia bez uszkodzenia przyrządu.

Pełne wyjaśnienie:

Bocznik rezystancyjny (często nazywany także rezystorem pomiarowym lub shuntem) stosuje się w torze pomiaru prądu, gdy trzeba mierzyć natężenia większe, niż dopuszcza sam amperomierz. Amperomierz ma małą rezystancję wewnętrzną i jest włączany szeregowo w obwód, ale jego ustrój pomiarowy ma ograniczony maksymalny prąd.

Dlatego dołącza się bocznik: jest to rezystor o bardzo małej rezystancji, połączony równolegle z ustrojem amperomierza. W takim układzie prąd dzieli się na dwie gałęzie: większa część płynie przez bocznik, a mniejsza – przez ustrój przyrządu. Efekt praktyczny jest jeden: rozszerzenie zakresu pomiarowego amperomierza bez przeciążania mechanizmu pomiarowego.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo opisują inne zjawiska lub inne przyrządy:

  • Pomiar upływu prądu przez izolację wykonuje się typowo miernikiem rezystancji izolacji (megomomierzem) albo metodami dedykowanymi do oceny izolacji; bocznik nie jest elementem służącym do "wykrywania upływu", tylko do kontrolowanego podziału prądu w pomiarze.
  • Zdalny pomiar energii elektrycznej to domena liczników energii i systemów odczytu, a nie boczników wprost (bocznik może występować w torach pomiarowych prądu, ale sam w sobie nie realizuje funkcji zdalnego pomiaru energii).
  • Rozszerzenie zakresu woltomierza realizuje się inaczej: przez odpowiedni rezystor szeregowy (tzw. posobnik), bo woltomierz pracuje równolegle do badanego elementu i wymaga ograniczenia prądu płynącego przez ustrój pomiarowy.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prostą regułę funkcjonalną – bocznik "odprowadza" część prądu, więc kojarzy się z amperomierzem, a element do woltomierza to zwykle dodatkowa rezystancja w szeregu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bocznik rezystancyjny to rezystor o bardzo małej rezystancji, stosowany w torze pomiaru prądu. Łączy się go równolegle z ustrojem amperomierza, aby większość prądu płynęła przez bocznik, a tylko część przez sam przyrząd. Dzięki temu można mierzyć większe natężenia.
Bo przejmuje znaczną część mierzonego prądu. Amperomierz ma ograniczenie maksymalnego prądu dla ustroju pomiarowego, a bocznik tworzy równoległą gałąź o małej rezystancji. Prąd dzieli się, więc ustrój jest chroniony, a układ mierzy większe wartości.
Bocznik włącza się równolegle do ustroju amperomierza (albo do wejścia pomiarowego prądu w przyrządzie). Taki układ powoduje podział prądu na dwie drogi przepływu. To podstawowa cecha odróżniająca bocznik od rezystora do woltomierza.
Bocznik służy do pomiaru prądu i jest łączony równolegle (typowo z amperomierzem). Posobnik (rezystor dodatkowy) służy do rozszerzenia zakresu napięcia i jest łączony szeregowo z woltomierzem, aby ograniczyć prąd w jego ustroju.
Nie wprost. Upływ prądu przez izolację ocenia się zwykle miernikiem rezystancji izolacji lub metodami diagnostycznymi zależnymi od instalacji. Bocznik to element do kontrolowanego pomiaru prądu (podział prądu w torze pomiarowym), a nie narzędzie dedykowane do badania izolacji.
Bocznik stosuje się, gdy potrzebny jest dokładny pomiar prądu w obwodzie i mamy możliwość włączenia elementu w tor (np. w urządzeniu lub w stanowisku pomiarowym). Miernik cęgowy jest wygodny i bezinwazyjny, ale bywa mniej dokładny przy małych prądach i zależy od warunków pomiaru.
Najczęściej: przegrzanie bocznika, uszkodzenie amperomierza lub przewodów oraz błędny wynik. Dzieje się tak, gdy bocznik ma złą wartość, za małą moc znamionową albo zostanie włączony niewłaściwie. W praktyce trzeba też dbać o solidne połączenia, bo spadki napięć na złączach zaniżają dokładność.
Woltomierz mierzy napięcie i jest dołączany równolegle do badanego elementu. Aby rozszerzyć jego zakres, ogranicza się prąd płynący przez ustrój przez dodanie rezystora szeregowego. Bocznik działa odwrotnie: tworzy tor równoległy dla prądu, więc jest właściwy dla amperomierza.
Typowe pomyłki to: zamiana funkcji bocznika z elementem do woltomierza, traktowanie bocznika jako "czujnika upływu" oraz kojarzenie go z pomiarem energii (licznikiem). Pomaga zapamiętać, że bocznik "omija" część prądu, więc dotyczy amperomierza i dużych natężeń.
Przećwicz: różnice między amperomierzem i woltomierzem, sposób ich włączania w obwód oraz elementy rozszerzające zakres (bocznik dla prądu, rezystor szeregowy dla napięcia). Warto też rozwiązać zadania z doboru zakresów multimetru i omówić zasady bezpieczeństwa podczas pomiarów.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Bocznik rezystancyjny to rezystor o małej wartości, dołączany równolegle do ustroju amperomierza, aby większość prądu płynęła przez bocznik."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Bocznik" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Bocznik (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Amperomierz" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Amperomierz (dostęp: 2026-03-01)
  • National Instruments: "Shunt Resistor" (opis zastosowania w pomiarze prądu) – https://www.ni.com/en/support/documentation/supplemental/18/shunt-resistor--current-sense-resistor-.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw elektrotechniki (dział: pomiary prądu i napięcia)
  • Instrukcje obsługi multimetrów (sekcja o pomiarze prądu i ograniczeniach zakresów)
  • Materiały szkoleniowe z metrologii elektrycznej: bocznik, przekładniki, mierniki cęgowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego