W instalacji jednofazowej prądu przemiennego moc pobierana przez silnik nie musi być równa prostemu iloczynowi napięcia i prądu. Dzieje się tak, ponieważ przy obciążeniach indukcyjnych (typowych dla silników) występuje przesunięcie fazowe między prądem i napięciem. Dlatego rozróżnia się:
- moc pozorną S [VA],
- moc bierną Q [var],
- moc czynną P [W].
Jeśli nie ma watomierza, moc czynną da się wyznaczyć metodą pośrednią, pod warunkiem że zmierzy się zestaw wielkości pozwalających odtworzyć trójkąt mocy.
Zestaw amperomierz, woltomierz, waromierz umożliwia:
- pomiar prądu I oraz napięcia U, a więc wyznaczenie mocy pozornej: S = U · I,
- pomiar mocy biernej Q bezpośrednio waromierzem.
Mając S i Q, oblicza się moc czynną z zależności geometrycznej (trójkąt mocy):
P = √(S² − Q²)
Pozostałe zestawy przyrządów (bez możliwości wyznaczenia albo S, albo Q, albo współczynnika mocy) nie pozwalają jednoznacznie wyznaczyć P w obwodzie AC z silnikiem, bo brakuje informacji o charakterze fazowym obciążenia.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "brak watomierza" i "jednofazowe AC", szukaj takiej kombinacji pomiarów, która pozwoli uzyskać albo cosφ (wtedy P=U·I·cosφ), albo parę S i Q (wtedy P=√(S²−Q²)).
