KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 5.
Jaka jest wydajność wozu odstawczego o pojemności skrzyni ładunkowej 10 m3, który w ciągu 5 godzin wykonał 8 kursów? Gęstość transportowanego urobku wynosi 2,5 t/m3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W ciągu 5 h wykonano 8 kursów po 10 m3, więc przewieziono łącznie 80 m3. Na godzinę daje to 80/5 = 16 m3/h. Masę oblicza się z m = ρ·V: 2,5 t/m3 · 16 m3/h = 40 t/h, czyli wydajność masowa wynosi 40 t/h.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność wozu odstawczego w zadaniu należy rozumieć jako wydajność masową, czyli ile ton urobku jest przewożone w jednostce czasu (t/h). Dane wejściowe opisują pojemność skrzyni, liczbę kursów oraz czas pracy, a także gęstość urobku potrzebną do zamiany objętości na masę.

Krok 1: objętość przewieziona w całym czasie
Jeden kurs przewozi 10 m3. Wykonano 8 kursów, więc łączna objętość wynosi:
V = 10 m3 · 8 = 80 m3.

Krok 2: wydajność objętościowa na godzinę
Czas wynosi 5 h, więc na 1 godzinę przypada:
V̇ = 80 m3 / 5 h = 16 m3/h.

Krok 3: zamiana na wydajność masową
Gęstość ρ = 2,5 t/m3 oznacza, że każdy 1 m3 urobku ma masę 2,5 t. Stosujemy zależność m = ρ · V, a dla wydajności: ṁ = ρ · V̇:
ṁ = 2,5 t/m3 · 16 m3/h = 40 t/h.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "40 m3" ma złą jednostkę i dodatkowo nie odpowiada ani objętości całkowitej (80 m3), ani wydajności godzinowej (16 m3/h). To typowy błąd wynikający z nieuwzględnienia czasu lub pomylenia działań.
  • "40 t" to sama masa, ale bez odniesienia do czasu. W zadaniu pada słowo "wydajność", które w kontekście transportu oznacza wielkość "na godzinę" (t/h), więc brakuje "/h".
  • "40 m3/h" ma postać wydajności, ale objętościowej, i wartość jest błędna (powinno wyjść 16 m3/h). Błąd często wynika z pominięcia gęstości albo z pomylenia mnożenia i dzielenia.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy pytanie dotyczy wydajności objętościowej (m3/h) czy masowej (t/h). Jeśli podano gęstość, zwykle oznacza to, że wynik ma być w tonach, a nie w metrach sześciennych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Policz najpierw objętość: V = pojemność · liczba kursów, potem przelicz na godzinę: V̇ = V/czas. Na końcu zamień na masę przez gęstość: ṁ = ρ · V̇. Wynik podaj w t/h, bo to wydajność masowa.
To informacja, ile ton waży 1 m3 urobku. Dzięki temu możesz zamienić objętość (m3) na masę (t): m = ρ · V. W zadaniach o transporcie to kluczowe, bo wydajność często liczy się w tonach na godzinę.
"Wydajność" oznacza wielkość odniesioną do czasu, np. na godzinę. Sama masa w tonach opisuje tylko ilość przewiezionego urobku w całym okresie, bez tempa pracy. Dlatego poprawna jednostka to t/h, m3/h itp.
Najczęściej myli się jednostki (t, t/h, m3/h), pomija dzielenie przez czas albo nie wykorzystuje gęstości do zamiany m3 na t. Błąd bywa też w kolejności działań: najpierw oblicz wydajność objętościową, dopiero potem masową.
Zrób kontrolę jednostek: pojemność ma m3, po gęstości pojawiają się t, a po uwzględnieniu czasu musi być "/h". Dodatkowo oszacuj: 8 kursów w 5 h to ok. 1,6 kursu/h; razy 10 m3 daje 16 m3/h.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych tak się to interpretuje: pojemność skrzyni jest traktowana jako objętość przewożona w jednym kursie. Jeśli kursy byłyby niepełne, w treści musiałaby pojawić się informacja o stopniu napełnienia lub o rzeczywistej objętości ładunku.
Użyj gęstości: t/h = (m3/h) · (t/m3). Jednostki m3 skracają się i zostaje t/h. To prosty, ale ważny krok, bo w praktyce kopalnianej planowanie często prowadzi się w tonach.
Gęstość jest potrzebna wtedy, gdy dane o ładunku są w objętości (m3), a wynik ma być w masie (t) lub t/h. Jeżeli zadanie wymaga tylko wydajności objętościowej (m3/h), gęstość nie jest konieczna.
Najpierw policz objętość całkowitą: V = 10 m3 · 8 = 80 m3. Następnie zamień na masę: m = 2,5 t/m3 · 80 m3 = 200 t. To masa całkowita, a nie wydajność godzinowa.
Ćwicz schemat: objętość → na godzinę → masa oraz kontrolę jednostek. Warto mieć listę podstawowych wzorów (m = ρ·V) i typowych wielkości (kursy, czas, pojemność). Rozwiązuj krótkie zadania z różnymi jednostkami, żeby uniknąć rutynowych pomyłek.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "W ciągu 5 h wykonano 8 kursów po 10 m3, więc przewieziono łącznie 80 m3."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Gęstość" – definicja i zależność ρ = m/V, https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Metr sześcienny" – jednostka objętości, https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr_sze%C5%9Bcienny (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Tona" – jednostka masy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tona (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy fizyki: gęstość i przeliczanie jednostek
  • Materiały dydaktyczne z transportu podziemnego (odstawa, środki transportu, cykl kursów)
  • Zbiory zadań rachunkowych z górnictwa (wydajność, masy, objętości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego