KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 19.
Jaka jest zależność logiczna sygnału Y od sygnałów A i B w przedstawionym układzie pneumatycznym?
Ilustracja przedstawia schemat układu pneumatycznego składającego się z trzech głównych elementów oznaczonych literami Y, A
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ realizuje sumę logiczną OR.
Siłownik Y otrzymuje ciśnienie, gdy zadziała A (bezpośrednie zasilanie 1→2 do Y) lub gdy zadziała B (ciśnienie podane na port 3 zaworu A przechodzi w spoczynku A z 3→2 do Y). Dlatego wystarczy aktywny A lub B.

Pełne wyjaśnienie:

W pneumatyce funkcja logiczna wynika z tego, kiedy na wyjściu (tu: na siłowniku Y) pojawia się ciśnienie. Dla funkcji OR (suma logiczna) sygnał wyjściowy występuje, gdy aktywny jest sygnał A lub sygnał B (także wtedy, gdy aktywne są oba).

W tym układzie kluczowe jest nietypowe połączenie: port 3 (odpowietrzenie) zaworu A jest podłączony do portu 2 zaworu B, a dopiero port 3 zaworu B jest odpowietrzany do atmosfery. To tworzy alternatywną drogę doprowadzenia powietrza do Y.

  • Gdy aktywny jest tylko A, zawór A łączy zasilanie z wyjściem (tor 1→2), więc Y dostaje ciśnienie i wykonuje wysuw.
  • Gdy aktywny jest tylko B, zawór B podaje ciśnienie na swój port 2. Ponieważ port 2 B jest połączony z portem 3 A, ciśnienie trafia na port 3 zaworu A. Zawór A w położeniu spoczynkowym łączy porty 2 i 3, więc powietrze przepływa z 3→2 zaworu A do siłownika Y. W efekcie Y również się wysuwa.
  • Gdy aktywne są A i B, Y jest zasilany co najmniej drogą bezpośrednią przez A, więc także następuje wysuw.
  • Gdy nieaktywne są A i B, brak zasilania Y i siłownik nie wysuwa się (pozostaje powrót sprężyną).

To dokładnie odpowiada logice: Y = A OR B.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Zależność logiczna typu AND ..." odpada, bo AND wymaga jednoczesnego spełnienia obu warunków. W tym układzie Y działa już przy samym A=1,B=0 oraz przy samym A=0,B=1.
  • "Zależność logiczna typu NOT ..." jest niepoprawna, bo NOT oznacza odwrócenie stanu (działanie przy braku sygnału). Tutaj do wysuwu potrzebne jest podanie ciśnienia, a nie brak sygnału.
  • "Brak zależności logicznej ..." jest błędne, bo stan Y jednoznacznie zależy od tego, czy A i/lub B podają ciśnienie do toru prowadzącego do siłownika.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze przejdź przez wszystkie cztery kombinacje A/B i sprawdź, czy do Y dochodzi zasilanie. Zwracaj uwagę nie tylko na tor 1→2, ale także na połączenia odpowietrzeń (port 3), bo mogą tworzyć dodatkowe drogi przepływu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Funkcja OR oznacza, że wyjście (np. ruch siłownika) pojawia się, gdy aktywny jest co najmniej jeden z sygnałów wejściowych. W praktyce: siłownik wysuwa się po naciśnięciu przycisku A lub przycisku B, a także gdy naciśnięte są oba.
Najpewniejsza metoda to analiza wszystkich stanów: A=0/B=0, A=1/B=0, A=0/B=1, A=1/B=1. Jeśli wyjście działa już dla A=1,B=0 lub A=0,B=1, to jest OR. Jeśli działa dopiero dla A=1,B=1, to jest AND.
Ponieważ ciśnienie z zaworu B jest doprowadzone do portu 3 zaworu A, a zawór A w spoczynku łączy porty 2 i 3. Powstaje więc pośrednia droga przepływu do siłownika Y. To tworzy alternatywną ścieżkę zasilania i daje efekt OR.
W typowym oznaczeniu: 1 to zasilanie (P), 2 to wyjście robocze (A), a 3 to odpowietrzenie (R). Analizując logikę, sprawdzaj, kiedy 1 łączy się z 2 (zasilanie) oraz jak zachowuje się połączenie 2 z 3 (odpowietrzenie).
Dla wersji NC w położeniu spoczynkowym tor zasilania jest odcięty (1 nie łączy się z 2), a wyjście 2 jest połączone z odpowietrzeniem 3. Po wysterowaniu zaworu następuje przełączenie: 1 łączy się z 2, a 3 jest odcięte.
Nie. To częsty błąd myślowy. Zwykły szereg w torze zasilania często zachowuje się jak AND, ale dodatkowe połączenia (np. na torze odpowietrzenia) mogą utworzyć ścieżkę obejściową. Dlatego trzeba śledzić rzeczywiste drogi przepływu, a nie tylko "układ elementów".
OR stosuje się, gdy ten sam ruch ma być możliwy z dwóch miejsc lub dwóch warunków, np. uruchomienie siłownika z dwóch pulpitów, tryb ręczny lub automatyczny, albo sygnał z dwóch czujników dopuszczający start. To zwiększa elastyczność sterowania.
Najczęściej pomijany jest tor odpowietrzenia (port 3) i jego nietypowe połączenia. Zdający widzi "dwa zawory" i automatycznie kojarzy AND, nie sprawdzając, czy istnieje alternatywna droga zasilania wyjścia. Pomaga rozpisanie czterech stanów A/B.
Można wykonać analizę "na papierze": zaznaczyć położenie spoczynkowe i położenie po wysterowaniu każdego zaworu, a potem prześledzić, czy istnieje ciągłe połączenie od zasilania do siłownika. Dodatkowo warto narysować strzałkami możliwe drogi przepływu dla A i dla B.
Stosuj schemat: (1) ustal typ zaworów i ich stan spoczynkowy, (2) rozpisz cztery kombinacje A/B, (3) w każdej kombinacji odpowiedz: "czy Y ma zasilanie?". Na końcu dopasuj do OR/AND/NOT. Ta procedura ogranicza błędy intuicyjne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Dlatego wystarczy aktywny A lub B."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki siłowej: symbole ISO i podstawy działania rozdzielaczy 3/2
  • Zadania typu "tabela prawdy" dla układów pneumatycznych (OR/AND/NOT)
  • Instrukcje producentów elementów pneumatycznych (opisy portów i stanów zaworów 3/2)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego