KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 9.
Jaka jest zawartość procentowa składników szkodliwych w spalinach w prawidłowo działającym silniku ZI?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W sprawnym silniku ZI większość spalin stanowią składniki uznawane za nieszkodliwe (głównie N2, CO2, H2O i niewielki O2). Tylko ok. 1% objętości to łącznie składniki szkodliwe, przede wszystkim CO, niespalone HC oraz NOx. Wartość 0,3% dotyczy zwykle limitu samego CO, a nie sumy.

Pełne wyjaśnienie:

W spalinach prawidłowo działającego silnika ZI zdecydowaną większość stanowią składniki, które w typowych ujęciach opisowych traktuje się jako "nieszkodliwe" lub podstawowe: azot (N2), dwutlenek węgla (CO2), para wodna (H2O) oraz niewielki udział tlenu (O2). W takim silniku tylko niewielka reszta, rzędu około 1% objętości, to łącznie składniki szkodliwe.

Do tej grupy zalicza się przede wszystkim: tlenek węgla (CO), niespalone węglowodory (HC) oraz tlenki azotu (NOx). Ich suma zależy od warunków spalania i składu mieszanki. Gdy mieszanka jest bogata (λ<1), typowo rosną CO i HC, bo brakuje tlenu do pełnego dopalenia. Gdy mieszanka jest uboga (λ>1), zwykle maleje CO, rośnie udział O2, a NOx może wzrastać, bo sprzyjają mu warunki temperaturowe w komorze spalania.

Dlatego odpowiedź "około 1%" jest właściwa, bo pytanie nie dotyczy pojedynczego parametru (np. samego CO), lecz sumarycznej zawartości składników szkodliwych w spalinach silnika sprawnego technicznie. Z kolei wartości typu "do 0,3%" kojarzą się z praktyką pomiarów analizatorem (często dla CO na biegu jałowym), ale to nie jest suma wszystkich składników szkodliwych. Odpowiedzi "około 5%" i "powyżej 5%" sugerowałyby nietypowo wysoki udział zanieczyszczeń, bardziej charakterystyczny dla nieprawidłowej pracy (np. istotne problemy z mieszanką, zapłonem lub doładowaniem w innych konstrukcjach), a nie dla silnika działającego prawidłowo.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści występuje "zawartość składników szkodliwych" bez wymienienia konkretnego gazu, zwykle chodzi o ujęcie zbiorcze (CO+HC+NOx), a nie o limit jednego składnika z tabeli badań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To procentowy udział wszystkich szkodliwych składników razem, a nie jednego gazu. W praktyce chodzi głównie o sumę: CO (tlenek węgla), HC (niespalone węglowodory) oraz NOx (tlenki azotu). Resztę spalin stanowią głównie N2, CO2 i H2O.
Bo przy prawidłowym spalaniu większość produktów reakcji to CO2 i H2O, a powietrze wnosi dużo N2, który przechodzi przez silnik prawie niezmieniony. Składniki szkodliwe (CO, HC, NOx) są tylko "dodatkiem" zależnym od jakości spalania i temperatur.
W typowym ujęciu szkolnym jako nieszkodliwe/obojętne traktuje się głównie azot (N2), dwutlenek węgla (CO2), parę wodną (H2O) oraz niewielką ilość tlenu (O2). To one stanowią zdecydowaną większość objętości spalin sprawnego silnika.
Najczęściej wskazuje się: tlenek węgla (CO), niespalone węglowodory (HC) i tlenki azotu (NOx). W diagnostyce warsztatowej te składniki są kluczowe, bo ich wzrost może sugerować m.in. złą jakość spalania, problem z mieszanką lub układem zapłonowym.
Bo 0,3% bywa kojarzone z dopuszczalnym poziomem samego CO w określonych warunkach pomiaru analizatorem (np. bieg jałowy). Pytanie o "zawartość składników szkodliwych" dotyczy jednak sumy kilku składników (CO+HC+NOx), a nie jednego limitu.
Gdy mieszanka jest bogata (λ<1), brakuje tlenu do pełnego spalania, więc rosną CO oraz HC (niedopalone paliwo). Gdy mieszanka jest uboga (λ>1), CO zwykle maleje, a w spalinach pojawia się więcej O2. To ważna zależność w diagnozowaniu układu zasilania.
NOx powstaje intensywnie przy wysokiej temperaturze spalania. W praktyce jego udział może być wysoki, gdy warunki spalania sprzyjają wysokim temperaturom (np. okolice mieszanki lekko zubożonej). Dlatego sama redukcja CO/HC nie zawsze oznacza niskie NOx.
Tak, katalizator ogranicza emisję CO, HC i NOx, więc za katalizatorem składników szkodliwych jest mniej. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba jednak czytać, czy mowa o "składzie spalin silnika" (ogólnie) czy o spalinach po oczyszczaniu. Bez doprecyzowania zwykle przyjmuje się ujęcie ogólne.
Stosuje się analizator spalin, który podaje m.in. CO, HC, CO2, O2 oraz wyliczaną wartość λ. Pomiar wykonuje się w ustalonych warunkach pracy silnika. To narzędzie pomaga ocenić jakość spalania i wykrywać problemy z mieszanką, zapłonem lub nieszczelnościami.
Najczęstszy błąd to mylenie "sumy składników szkodliwych" z limitem jednego parametru (zwłaszcza CO). Drugi błąd to ignorowanie, że pytanie dotyczy silnika sprawnego, więc wartości skrajnie wysokie (5% i więcej) są mało prawdopodobne w typowym ujęciu szkolnym.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W sprawnym silniku ZI większość spalin stanowią składniki uznawane za nieszkodliwe (głównie N2, CO2, H2O i niewielki O2)."

Materiały:

  • Podręczniki szkolne z podstaw diagnostyki silników ZI i składu spalin
  • Materiały producentów analizatorów spalin (opisy parametrów CO, HC, O2, CO2, λ)
  • Materiały dydaktyczne dot. pracy silnika przy λ<1 oraz λ>1 i wpływu na emisję

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego