KWALIFIKACJA CHM6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 32.
Jaka objętość kwasu solnego o stężeniu 2 mol/dm3 jest potrzebna, aby otrzymać 250 cm3 roztworu o stężeniu 0,15 mol/dm3? (MHCl =36,46 g/mol)
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby rozcieńczyć roztwór, liczba moli HCl pozostaje stała, więc stosuje się zależność C1·V1 = C2·V2. Najpierw przelicz 250 cm3 na 0,250 dm3, potem oblicz V1 = (0,15·0,250)/2 = 0,01875 dm3 = 18,75 cm3.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie dotyczy rozcieńczania roztworu. Podczas rozcieńczania nie zmienia się ilość (liczba moli) substancji rozpuszczonej, zmienia się tylko objętość roztworu. Dlatego korzysta się z bilansu moli:

C1·V1 = C2·V2

gdzie C1 to stężenie roztworu początkowego, V1 to objętość roztworu początkowego, C2 to stężenie roztworu końcowego, a V2 to objętość roztworu końcowego.

Krok 1: ujednolicenie jednostek objętości. Stężenia podane są w mol/dm3, więc objętości wstawiamy w dm3. Mamy 250 cm3 = 0,250 dm3.

Krok 2: podstawienie do wzoru.
V1 = (C2·V2)/C1 = (0,15 mol/dm3 · 0,250 dm3) / (2 mol/dm3).

Krok 3: obliczenia.
0,15 · 0,250 = 0,0375 (mol).
0,0375 / 2 = 0,01875 dm3.

Krok 4: powrót do cm3. 0,01875 dm3 = 18,75 cm3 (bo 1 dm3 = 1000 cm3).

Dlatego poprawna jest odpowiedź 18,75 cm3.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • 9,40 cm3 jest zbyt małe mniej więcej o połowę; typowo wynika to z błędu w podstawieniu do wzoru lub pomylenia, które stężenie jest w liczniku, a które w mianowniku.
  • 1,95 cm3 jest rażąco zaniżone; często to efekt błędnej konwersji jednostek (np. potraktowania 250 cm3 jak 0,025 dm3 albo innej pomyłki o czynnik 10).
  • 20,30 cm3 jest zawyżone; może wynikać z zaokrągleń lub błędnego przeliczenia dm3↔cm3.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o rozcieńczaniu masa molowa (tu MHCl) zwykle nie jest potrzebna, o ile nie ma etapu przejścia z gramów na mole.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie molowe (molowość) to liczba moli substancji rozpuszczonej przypadająca na 1 dm3 roztworu. Podaje się je najczęściej w mol/dm3 (czasem jako M). W obliczeniach trzeba dopasować do tego jednostki objętości.
Wzór wynika z zachowania liczby moli substancji rozpuszczonej: przed i po rozcieńczeniu jest ich tyle samo. Iloczyn C·V oznacza liczbę moli w danej objętości. Dlatego przy rozcieńczaniu: C1·V1 = C2·V2.
Ponieważ 1 dm3 = 1000 cm3, to 250 cm3 dzielisz przez 1000. Otrzymujesz 0,250 dm3. Ten krok jest kluczowy, bo stężenie w mol/dm3 wymaga objętości w dm3.
Masa molowa jest potrzebna wtedy, gdy przechodzisz między masą (g) a ilością substancji (mol). W typowym rozcieńczaniu operujesz wyłącznie stężeniem molowym i objętością, więc liczba moli wynika z C·V. Jeśli w treści nie ma gramów, M zwykle nie jest potrzebne.
Najczęściej pojawia się błąd jednostek (cm3 zamiast dm3), odwrócenie proporcji (dzielenie przez złe stężenie) oraz zbyt wczesne zaokrąglanie. Warto też sprawdzić "zdrowy rozsądek": roztwór 2 mol/dm3 jest silny, więc potrzebna objętość powinna być raczej mała.
Tak. Sprawdź, czy liczba moli się zgadza: n = C2·V2. Potem policz, jaką objętość roztworu 2 mol/dm3 trzeba, by mieć te mole: V1 = n/C1. Na końcu oceń, czy po przeliczeniu na cm3 wynik jest realistyczny.
Rozcieńczanie HCl stosuje się przy przygotowaniu roztworów roboczych do mycia szkła, trawienia, regulacji pH czy analiz kontrolnych. W praktyce używa się np. pipet i kolb miarowych, aby odmierzyć dokładną objętość stężonego roztworu i dopełnić wodą do kreski, uzyskując żądane stężenie.
Najwygodniejsza jest kolba miarowa 250 cm3, bo pozwala dopełnić roztwór dokładnie do wymaganej objętości. Objętość roztworu wyjściowego odmierza się zwykle pipetą (jedno- lub wielomiarową). Takie podejście minimalizuje błąd objętości i stężenia.
We wzorze C·V stężenie jest w mol/dm3, więc V musi być w dm3, aby jednostki się skróciły i dały mole. Jeśli w treści pojawiają się cm3, często na końcu przelicza się dm3 na cm3, bo tak podano odpowiedzi.
Porównaj stężenia: 2 mol/dm3 jest ok. 13 razy większe niż 0,15 mol/dm3. Aby otrzymać 0,250 dm3 słabego roztworu, potrzebujesz mniej więcej 1/13 tej objętości mocnego roztworu, czyli ok. 0,019 dm3 = 19 cm3. To zgadza się rzędu wielkości.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Aby rozcieńczyć roztwór, liczba moli HCl pozostaje stała, więc stosuje się zależność C1·V1 = C2·V2."

Źródła:

  • OpenStax Chemistry 2e, Chapter "Solutions" (sections on molarity and dilution), https://openstax.org/details/books/chemistry-2e - accessed 2026-02-27
  • ChemLibreTexts, "Dilutions" (M1V1 = M2V2), https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Map%3A_Chemistry_(OpenSTAX)/04%3A_Stoichiometry_of_Chemical_Reactions/4.06%3A_Dilution - accessed 2026-02-27
  • IUPAC Gold Book, entry "amount concentration (of B)" and related concentration definitions, https://goldbook.iupac.org/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej: dział "Roztwory i stężenia"
  • Zbiór zadań rachunkowych z chemii: rozcieńczanie i mieszanie roztworów
  • Tablice/ściąga laboratoryjna: przeliczenia jednostek (dm<sup>3</sup>, cm<sup>3</sup>)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego