KWALIFIKACJA BUD21 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 31.
Jaka objętość zbiornika bezodpływowego (szamba) będzie potrzebna na przyjęcie ścieków od 5 osobowej rodziny zużywającej 80 dm3 wody na mieszkańca na dobę? Wywóz nieczystości taborem asenizacyjnym będzie odbywał się co 15 dni.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobowe zużycie: 5 osób × 80 dm3/os·d = 400 dm3/d.
Okres magazynowania: 15 dni, więc 400 × 15 = 6000 dm3.
Ponieważ 1000 dm3 = 1 m3, otrzymujemy 6000 dm3 = 6 m3.

Pełne wyjaśnienie:

Aby dobrać pojemność zbiornika bezodpływowego, trzeba policzyć ile ścieków powstanie w czasie między wywozami. W zadaniu przyjmuje się typowe założenie, że ilość ścieków jest w przybliżeniu równa zużyciu wody (pomija się straty na podlewanie, parowanie itp.).

Krok 1 – zużycie dobowe całej rodziny.
Rodzina ma 5 osób, a zużycie jednostkowe wynosi 80 dm3 na osobę na dobę:
5 × 80 = 400 dm³/d

Krok 2 – ilość ścieków w 15 dni.
Wywóz odbywa się co 15 dni, więc objętość zmagazynowanych ścieków wyniesie:
400 dm³/d × 15 d = 6000 dm³

Krok 3 – przeliczenie jednostek na m3.
W odpowiedziach użyto m3, a 1 m3 = 1000 dm3, więc:
6000 dm³ ÷ 1000 = 6 m³

Dlatego poprawna jest odpowiedź "6 m3".

  • "4 m3" to wynik zbyt mały – zwykle wynika z błędu w liczbie dni (np. przyjęcia 10 dni) albo z pominięcia części zużycia.
  • "1 m3" sugeruje błąd jednostek lub uwzględnienie tylko fragmentu dobowego zużycia, bez przemnożenia przez 15 dni.
  • "60 m3" jest o rząd wielkości za duże – najczęściej powstaje przez pomylenie przeliczenia dm3 → m3 (zamiast dzielić przez 1000, ktoś mnoży lub gubi trzy zera).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź rząd wielkości. 400 dm3/d to 0,4 m3/d, więc w 15 dni powinno wyjść kilka m3, a nie ułamki ani dziesiątki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pojemność liczysz jako: liczba osób × zużycie na osobę na dobę × liczba dni między wywozami, a na końcu przeliczasz jednostki. Jeśli zużycie jest w dm3, podziel przez 1000, aby otrzymać m3.
To uproszczenie bilansu: większość wody zużytej w domu trafia do kanalizacji jako ścieki. Na egzaminie zwykle pomija się straty (np. podlewanie ogrodu), o ile nie podano inaczej. Dzięki temu obliczenia są jednoznaczne i porównywalne.
dm3 to decymetr sześcienny, równy 1 litrowi. Zależność jest stała: 1000 dm3 = 1 m3. Dlatego, aby zamienić dm3 na m3, dzielisz wartość przez 1000.
Najczęściej: pominięcie mnożenia przez liczbę dni, błąd w przeliczeniu dm3→m3 (zgubienie trzech zer), pomylenie danych (np. 5 osób z 15 dniami) oraz brak kontroli rzędu wielkości wyniku.
W praktyce często uwzględnia się rezerwę (np. na nierównomierność dopływu lub opóźnienia wywozu), ale na egzaminie wynik zwykle ma wynikać dokładnie z danych w treści. Jeśli zapas ma być doliczony, powinno to być wyraźnie podane.
Zbiornik bezodpływowy stosuje się m.in. tam, gdzie brak sieci kanalizacyjnej, a warunki gruntowo-wodne lub formalne utrudniają oczyszczalnię. W obliczeniach eksploatacyjnych kluczowe są: liczba użytkowników, zużycie wody i częstotliwość wywozu.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 80 dm3 to 0,08 m3. Dla 5 osób to ok. 0,4 m3/dobę. W 15 dni wyjdzie kilka m3 (0,4 × 15 ≈ 6), więc odpowiedzi typu 1 lub 60 m3 powinny zapalić "lampkę ostrzegawczą".
1 litr = 1 dm3, a 1 m3 = 1000 litrów. Zatem litry (lub dm3) zamieniasz na m3 przez podzielenie przez 1000. Odwrotnie: m3 na litry mnożysz przez 1000.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych tak: "co 15 dni" oznacza, że zbiornik ma pomieścić dopływ z 15 dób. W praktyce harmonogram może zależeć od dostępności taboru i rezerwy, ale jeśli nie podano innych warunków, przyjmujesz dokładnie 15 dni.
Ćwicz schemat: doba → okres → jednostki. Rozwiązuj krótkie zadania na zużycie wody, objętość ścieków i pojemności zbiorników, zwracając uwagę na dm3/m3. Po każdym zadaniu wykonaj kontrolę rzędu wielkości, żeby wyłapać błędy "trzech zer".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Dobowe zużycie: 5 osób × 80 dm3/os·d = 400 dm3/d."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – 9th edition (2019), rozdział o jednostkach i jednostkach dopuszczonych do stosowania z SI (m.in. litr) – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-27)
  • NIST, Special Publication 330 (The International System of Units (SI)), sekcje dot. jednostek objętości oraz relacji m³–L – https://www.nist.gov/pml/special-publication-330 (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), hasło "Metr sześcienny" (definicja m³ i relacje jednostek objętości) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr_sze%C5%9Bcienny (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z podstaw projektowania instalacji sanitarnych (dobór zbiorników bezodpływowych)
  • Materiały szkolne z przeliczania jednostek SI i objętości (dm³–m³)
  • Zadania rachunkowe z gospodarki wodno-ściekowej dla poziomu technikum

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego