W zadaniu podano, że wysokość kosza na rysunku w skali 1:5 wynosi 40 mm. Skala zapisana jako 1:5 oznacza zależność liniową: 1 jednostka długości na rysunku odpowiada 5 jednostkom długości w rzeczywistości. Jest to typowa skala pomniejszająca – obiekt rzeczywisty jest większy niż rysunek.
Krok 1: Ustal współczynnik skali.
Ze skali 1:5 wynika współczynnik przeliczenia z rysunku na rzeczywistość równy 5.
Krok 2: Przelicz wymiar z rysunku na rzeczywisty.
Skoro na rysunku jest 40 mm, to w rzeczywistości będzie: 40 mm × 5 = 200 mm.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- 100 mm odpowiadałoby działaniu 40 mm ÷ 2,5 albo błędnemu założeniu, że trzeba dzielić przez 2 zamiast mnożyć przez 5. To częsty skutek odwrócenia relacji skali.
- 400 mm to wynik 40 mm × 10. Taka pomyłka bywa efektem mechanicznego "dopisywania zera" lub pomylenia skali 1:5 ze skalą 1:10.
- 800 mm to wynik 40 mm × 20, czyli wielokrotne przeszacowanie. Może wynikać z błędu rachunkowego albo z niezrozumienia, że w skali liniowej stosuje się jeden mnożnik (5), a nie dodatkowe przeliczenia.
Wskazówka egzaminacyjna: przy skali 1:n, gdy pytają o wymiar rzeczywisty i masz wymiar z rysunku, zwykle mnożysz przez n. Gdy pytają o wymiar na rysunku, a znasz rzeczywisty, zwykle dzielisz przez n. Zawsze kontroluj sens: w skali pomniejszającej wymiar rzeczywisty musi wyjść większy niż na rysunku.
