KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 4.
Jaki jest format brutto foldera, jeżeli format netto jest równy A3 oraz zastosowano 3 mm spady z każdej strony?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Format brutto to format netto powiększony o spady. Dla A3 format netto wynosi 297 × 420 mm. Spad 3 mm z każdej strony oznacza, że do szerokości i wysokości dodajesz po 2 × 3 mm = 6 mm. Otrzymujesz 303 × 426 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W poligrafii format netto to docelowy, przycięty wymiar publikacji (po obróbce introligatorskiej/cięciu). Format brutto uwzględnia dodatkowy zapas grafiki, czyli spad, który ma zapobiec pojawieniu się białych "niedocięć" na krawędziach po cięciu.

Najpierw potrzebujesz wymiarów formatu A3 (netto): 297 × 420 mm.

Następnie interpretujesz "3 mm spady z każdej strony". To oznacza, że spad jest dodany:

  • po lewej i prawej stronie (łącznie 2 × 3 mm = 6 mm do szerokości),
  • u góry i u dołu (łącznie 2 × 3 mm = 6 mm do wysokości).

Obliczenia:

  • szerokość brutto: 297 mm + 6 mm = 303 mm,
  • wysokość brutto: 420 mm + 6 mm = 426 mm.

Zatem poprawny format brutto to 303 × 426 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 297 × 430 mm – nie uwzględnia spadu w szerokości (pozostaje 297 mm), a w wysokości dodaje błędną wartość (+10 mm zamiast +6 mm).
  • 303 × 420 mm – uwzględnia spad tylko w jednym wymiarze, a drugi zostawia bez zmian; to typowy błąd "dodania spadu tylko do szerokości".
  • 297 × 426 mm – uwzględnia spad tylko w wysokości, a szerokość pozostawia bez zmian; to drugi wariant tego samego błędu.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać regułę: spad X mm z każdej strony oznacza +2X do każdego wymiaru (po X mm z dwóch przeciwległych krawędzi).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Format netto to docelowy wymiar pracy po przycięciu (po cięciu w introligatorni). To ten rozmiar, jaki ma mieć gotowy folder/ulotka. Projektując, nie dodajesz tu zapasu na docinanie, bo ten zapas zapewnia spad w formacie brutto.
Format brutto to wymiar pliku z uwzględnieniem spadów (zapasów poza linią cięcia). Podaje się go, aby drukarnia wiedziała, jaki ma być rozmiar arkusza/strony do naświetlania i cięcia oraz aby grafika "dochodziła do krawędzi" po obróbce.
Bo arkusz ma dwie krawędzie w poziomie (lewa i prawa) oraz dwie w pionie (góra i dół). Jeśli spad wynosi 3 mm, to jest on potrzebny po obu stronach wymiaru: do szerokości dochodzi 3 mm + 3 mm, a do wysokości również 3 mm + 3 mm.
Dodaj do każdego wymiaru podwójną wartość spadu: brutto = netto + 2×spad. Dla spadu 3 mm oznacza to +6 mm do szerokości i +6 mm do wysokości. To uniwersalna reguła niezależnie od formatu papieru.
A3 ma wymiary 297 × 420 mm. Najbezpieczniej korzystać z tabel formatów serii A zgodnych z ISO 216 albo z wiarygodnych zestawień w podręcznikach DTP. W egzaminach te wartości są standardowe i warto je znać na pamięć.
Nie zawsze, ale jest bardzo częsty. Wymagany spad zależy od technologii druku, sposobu cięcia i wymagań drukarni. Często spotyka się 2–5 mm, a 3 mm bywa wartością "domyślną" w wielu zleceniach. Zawsze sprawdzaj specyfikację produkcyjną.
Najczęstszy błąd to dodanie tylko 3 mm do wymiaru zamiast 6 mm (zapomina się o drugiej stronie). Drugi błąd to doliczenie spadu tylko do jednego wymiaru. Trzeci to pomylenie formatów (A3 z A4) i liczenie od złej podstawy.
W ustawieniach dokumentu ustaw wartość spadu (np. 3 mm) dla górnej, dolnej, lewej i prawej strony. Program pokaże linię spadu, do której należy dociągać tła i elementy "na styk". Przy eksporcie do PDF zaznacz opcję uwzględnienia spadów.
Spad jest poza formatem netto i jest odcinany. Margines/pole bezpieczne jest wewnątrz formatu netto i chroni ważne elementy (tekst, logotyp) przed obcięciem lub wejściem w strefę zgięcia. To różne strefy o innym celu.
Gdy tło, zdjęcie lub kolor ma dochodzić do samej krawędzi projektu. Bez spadu minimalne przesunięcie cięcia może zostawić białą linię na brzegu. Jeśli projekt ma białe marginesy i nie ma elementów "na styk", spad bywa mniej krytyczny.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że format brutto to format netto powiększony o spady.

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series, and indication of machine direction" (wymiary formatów serii A, w tym A3)
  • Wikipedia (pl): https://pl.wikipedia.org/wiki/Formaty_papieru_serii_A (sekcja o wymiarach A3) - dostęp 2026-02-18
  • Adobe InDesign User Guide: https://helpx.adobe.com/indesign/using/document-setup.html (opis ustawień dokumentu, w tym bleed/spad) - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z DTP dotyczące spadów, marginesów i obszaru bezpiecznego
  • Dokumentacja programu do składu (np. instrukcje ustawień dokumentu i spadów)
  • Norma dotycząca formatów papieru z szeregu A (ISO 216)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego