KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 22.
Jaki kondensator oznacza się na rysunkach przedstawionym symbolem graficznym?
Ilustracja przedstawia symbol graficzny kondensatora elektrolitycznego, co jest zgodne z kontekstem pytania egzaminacyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol z jedną okładką prostą i drugą wygiętą (łuk) oraz oznaczeniem "+" wskazuje na kondensator spolaryzowany.
Tak oznacza się kondensator elektrolityczny, w którym trzeba zachować biegunowość. Kondensatory ceramiczne, papierowe i polipropylenowe zwykle mają symbol dwóch równoległych linii bez znaków +/−.

Pełne wyjaśnienie:

Na schematach elektrycznych i elektronicznych typ kondensatora często rozpoznaje się po polaryzacji pokazanej w symbolu. Kondensatory spolaryzowane (np. elektrolityczne) muszą być włączone z zachowaniem biegunowości, dlatego ich symbol zawiera oznaczenie "+" lub "−" oraz zwykle ma asymetryczne okładki.

Odpowiedź "Elektrolityczny." jest poprawna, ponieważ symbol przedstawia:

  • jedną okładkę jako linię prostą,
  • drugą okładkę jako łuk (wygięta okładka),
  • oraz wyraźny znak "+" wskazujący biegun dodatni.

To jest typowy zapis dla kondensatora elektrolitycznego w symbolice zgodnej z ujednoliconymi zaleceniami IEC, stosowanej w polskich normach dotyczących symboli graficznych w schematach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Ceramiczny." – kondensator ceramiczny jest zwykle niespolaryzowany, więc na schemacie oznacza się go symbolem dwóch równoległych, prostych okładek bez znaku "+".
  • "Papierowy" – podobnie jak wiele kondensatorów papierowych, standardowo jest to element niespolaryzowany; sam materiał dielektryka nie wymusza pokazywania biegunowości w symbolu.
  • "Polipropylenowy." – kondensatory foliowe (w tym polipropylenowe) również najczęściej są niespolaryzowane i mają symbol dwóch równoległych linii, bez oznaczeń +/−.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz na symbolu kondensatora znak "+" (albo "−") lub wyraźną asymetrię okładek, najpierw pomyśl o kondensatorze spolaryzowanym (elektrolitycznym/tantalowym). Gdy są dwie identyczne linie i brak znaków biegunowości, zwykle chodzi o kondensator niespolaryzowany (ceramiczny/foliowy/papierowy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Znak "+" oznacza biegun dodatni elementu, czyli że kondensator jest spolaryzowany. Taki kondensator trzeba włączyć z właściwą polaryzacją, bo odwrócenie biegunów może go uszkodzić (a nawet spowodować rozszczelnienie lub wybuch).
Najczęściej ma asymetryczne okładki: jedna jest linią prostą, druga bywa narysowana jako łuk. Dodatkowo na schemacie zwykle jest oznaczenie "+" lub "−". To sygnał, że element ma biegunowość i należy zachować polaryzację.
Kondensator ceramiczny jest zazwyczaj niespolaryzowany, więc nie ma biegunów do oznaczania. Na schemacie rysuje się go zwykle jako dwie równoległe, proste linie (dwie okładki) bez znaków "+"/"−". Elektrolityczny jest spolaryzowany, stąd znak i asymetria.
Spolaryzowane to typowo kondensatory elektrolityczne (oraz niektóre specjalne, np. tantalowe) – mają biegunowość. Niespolaryzowane to m.in. ceramiczne i wiele foliowych (np. polipropylenowe) oraz papierowe – zwykle można je włączać w dowolną stronę.
Może dojść do gwałtownego nagrzewania, wzrostu ciśnienia wewnątrz obudowy, rozszczelnienia, a w skrajnym przypadku do wybuchu. Nawet jeśli nie dojdzie do awarii od razu, parametry elementu mogą się pogorszyć i układ będzie działał niestabilnie.
W typowych schematach tak: dwie proste, równoległe linie bez znaków biegunowości wskazują kondensator niespolaryzowany. Warto jednak zwracać uwagę na dodatkowe oznaczenia w dokumentacji (np. opis elementu), bo rysunki mogą różnić się stylem wykonania.
W praktyce stosuje się symbolikę ujednoliconą przez IEC, a w Polsce odniesieniem jest m.in. PN-EN 60617 (symbole graficzne w schematach). W starszych opracowaniach spotyka się też krajowe normy, np. PN-92/E-01201/03, które również porządkowały symbole urządzeń i elementów.
W układach sterowania i automatyki (np. regulatory, zasilacze, moduły pomiarowe, układy bezpieczeństwa). Nawet jeśli główna praca dotyczy instalacji gazowych, urządzenia towarzyszące często mają elektronikę, a poprawne czytanie schematów pomaga w diagnostyce.
Często nie da się tego odróżnić samym symbolem, bo oba typy są zwykle niespolaryzowane i mogą mieć identyczny znak graficzny. Rozróżnienie wynika z opisu elementu (np. w zestawieniu części, na płytce PCB lub w dokumentacji technicznej).
Najczęstsze to: pomijanie znaku "+", nierozróżnianie łuku i linii prostej w okładkach oraz zakładanie, że "kondensator to kondensator" bez sprawdzenia polaryzacji. Na egzaminie zawsze szukaj cech wskazujących na biegunowość elementu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że symbol z jedną okładką prostą i drugą wygiętą (łuk) oraz oznaczeniem "+" wskazuje na kondensator spolaryzowany.Tak oznacza się kondensator elektrolityczny, w którym trzeba zachować biegunowość.

Źródła:

  • IEC 60617 Database (Graphical symbols for diagrams) – opis i katalog symboli, sekcje dot. kondensatorów spolaryzowanych, https://60617.iec.ch/ (dostęp: 2026-02-28)
  • Polski Komitet Normalizacyjny – katalog/strona normy PN-EN 60617 "Symbole graficzne stosowane w schematach" (informacja o normie i zakresie), https://sklep.pkn.pl/ (wyszukanie normy PN-EN 60617) (dostęp: 2026-02-28)
  • PN-92/E-01201/03 "Symbole graficzne stosowane w schematach elektrycznych. Symbole urządzeń elektrotechnicznych" – zakres dotyczący symboli elementów w schematach (źródło normatywne wskazane w kontekście zadania)

Materiały:

  • PN-EN 60617 – katalog symboli graficznych (działy dot. elementów biernych)
  • Podręcznik podstaw elektroniki: kondensatory i ich symbole
  • Zadania ćwiczeniowe z rozpoznawania symboli na schematach elektrycznych/elektronicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego