KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 27.
Jaki przekrój przewodu należy zastosować w instalacji elektrycznej po trzykrotnym zwiększeniu odległości między źródłem zasilania a odbiornikiem, aby wartość spadku napięcia nie uległa zmianie?
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny związany z obliczeniami w instalacjach elektrycznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ze wzoru ΔU = (I·2·l)/(γ·S) wynika, że ΔU rośnie liniowo z długością l i maleje liniowo z przekrojem S. Gdy odległość (l) zwiększymy 3 razy, to aby spadek napięcia się nie zmienił (przy tym samym I i γ), przekrój S musi też wzrosnąć 3 razy.

Pełne wyjaśnienie:

Korzystamy z zależności na spadek napięcia w przewodzie:

ΔU = (I · 2 · l) / (γ · S)

W tym wzorze:

  • I – prąd obciążenia (zakładamy, że się nie zmienia),
  • l – długość odcinka przewodu (w zadaniu rośnie 3-krotnie),
  • γ – konduktywność materiału (ten sam materiał, więc stała),
  • S – przekrój przewodu.

Najważniejsza obserwacja: ΔU jest wprost proporcjonalny do l i odwrotnie proporcjonalny do S. Współczynnik 2 (przewód "tam i z powrotem") wpływa na wartość bezwzględną spadku, ale nie zmienia relacji proporcji między l a S w tym zadaniu.

Jeśli długość zwiększamy: l → 3l, to licznik robi się 3 razy większy. Aby całe wyrażenie (ΔU) pozostało takie samo, mianownik też musi wzrosnąć 3 razy. Ponieważ γ jest stałe, jedyną wielkością do zmiany jest S, więc: S → 3S.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 6 razy mniejszy – zmniejszenie S zwiększa spadek napięcia, czyli pogarsza sytuację; dodatkowo "6" nie wynika z żadnej proporcji z podanego wzoru.
  • 3 razy mniejszy – również prowadzi do wzrostu ΔU (bo S jest w mianowniku), czyli do zmiany spadku napięcia w przeciwną stronę niż wymagana.
  • 6 razy większy – to zawyżenie wynikające zwykle z błędnego przekonania o zależności nieliniowej; we wzorze zależność jest liniowa, więc przy 3× długości wystarczy 3× przekroju.

W praktyce przy wydłużaniu tras kablowych do zasilania elementów sterowania/automatyki (także w systemach instalacji gazowych) trzeba przeliczyć przekroje przewodów, aby utrzymać wymagane napięcie na zaciskach odbiornika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spadek napięcia rośnie wraz z długością przewodu, bo prąd musi "pokonać" większą rezystancję. Jednocześnie maleje, gdy zwiększamy przekrój, ponieważ większy przekrój oznacza mniejszą rezystancję żyły. W typowym ujęciu zależność jest liniowa: l w górę → ΔU w górę, S w górę → ΔU w dół.
Jeśli pozostałe warunki są stałe (ten sam prąd i ten sam materiał), spadek napięcia jest proporcjonalny do l/S. Gdy długość rośnie 3-krotnie, aby zachować to samo l/S, przekrój też musi wzrosnąć 3-krotnie. To prosta kompensacja 1:1 wynikająca z proporcji we wzorze.
Współczynnik 2 oznacza, że prąd płynie pętlą: przewodem do odbiornika i drugim przewodem z powrotem do źródła. W praktyce liczy się więc łączna długość toru prądowego. W zadaniach o proporcjach (np. 3× długości) ten współczynnik nie zmienia wniosku, bo jest stały.
Najczęściej myli się zależność liniową z kwadratową i zawyża wynik (np. 6× lub 9×). Drugi błąd to zmniejszanie przekroju przy większej długości, co zawsze zwiększa spadek napięcia. Spotyka się też pomijanie założeń: że prąd oraz materiał przewodu pozostają bez zmian.
W typowym modelu przewodu (stała rezystywność/konduktywność materiału, stały prąd) tak: większy przekrój oznacza mniejszą rezystancję, a więc mniejszy spadek napięcia. W praktyce trzeba jeszcze uwzględniać warunki pracy, długość trasy, sposób ułożenia i dopuszczalne obciążenie, ale kierunek wpływu przekroju na ΔU pozostaje taki sam.
Gdy zasilasz elementy instalacji z automatyką: elektrozawory, czujniki, sterowniki, sygnalizację lub układy zabezpieczeń. Jeśli trasa kablowa się wydłuża (np. po rozbudowie obiektu), zbyt duży spadek napięcia może powodować błędną pracę urządzeń. Wtedy dobór przekroju przewodu jest kluczowy dla niezawodności.
Jeśli pytanie dotyczy zmiany jednego parametru (np. długości 3×) i utrzymania tej samej wartości (np. ten sam spadek napięcia), zwykle wystarcza analiza proporcji z wzoru. Gdy nie podano liczb dla I, γ czy dopuszczalnego ΔU, zadanie jest typowo "na zależności", a nie na wynik liczbowy.
Spadek napięcia wzrośnie, więc na zaciskach odbiornika pojawi się niższe napięcie niż wymagane. Skutkiem mogą być: niepewne zadziałanie elektrozaworu, reset sterownika, błędne odczyty czujników lub spadek mocy urządzeń. W systemach bezpieczeństwa (również w instalacjach gazowych) to ryzyko awarii i nieprawidłowej pracy.
Kluczowe są: prąd obciążenia (im większy, tym większy spadek), długość toru prądowego, oraz materiał przewodu (jego konduktywność/rezystywność). Dodatkowo w praktyce znaczenie mają połączenia i zaciski (mogą dodawać rezystancję), temperatura przewodu oraz sposób ułożenia, bo wpływa na dopuszczalne obciążenie.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy proporcji (np. "3× dłużej, bez zmiany ΔU"). Następnie wskaż, które wielkości są w liczniku i mianowniku wzoru. Zapisz relację: ΔU ∼ l/S. Na końcu sprawdź logicznie: większa długość bez zwiększenia przekroju musi dać większy spadek, więc odpowiedzi "mniejszy przekrój" od razu odpadają.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Ze wzoru ΔU = (I·2·l)/(γ·S) wynika, że ΔU rośnie liniowo z długością l i maleje liniowo z przekrojem S."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Spadek napięcia" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Spadek_napi%C4%99cia (dostęp: 2026-02-18)
  • Engineering ToolBox: "Voltage Drop in Electrical Conductors" – https://www.engineeringtoolbox.com/voltage-drop-electrical-conductors-d_1182.html (accessed 2026-02-18)

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: rezystancja przewodu i prawo Ohma
  • Materiały szkoleniowe o spadkach napięć w liniach/obwodach DC i AC (z przykładami obliczeń)
  • Notatki/opracowania o doborze przekroju przewodów w instalacjach niskonapięciowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego