Rachunek zysków i strat (RZiS) jest elementem sprawozdania finansowego, który pokazuje, jak w danym okresie powstał wynik finansowy: od przychodów, przez koszty, aż do zysku lub straty.
W praktyce spotyka się dwa układy RZiS: wariant kalkulacyjny oraz wariant porównawczy. Klucz do rozpoznania polega na tym, w jaki sposób pogrupowano koszty:
- Wariant kalkulacyjny prezentuje koszty w układzie funkcjonalnym, czyli według miejsc powstawania i funkcji w jednostce. Typowe pozycje to m.in. koszty wytworzenia sprzedanych produktów (lub usług), koszty sprzedaży oraz koszty ogólnego zarządu. Taki układ ułatwia ocenę marży i rentowności na poziomie sprzedaży.
- Wariant porównawczy prezentuje koszty w układzie rodzajowym, czyli według ich rodzaju ekonomicznego (np. amortyzacja, zużycie materiałów i energii, usługi obce, wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia, podatki i opłaty). Ten układ jest inny strukturalnie, nawet jeśli końcowy wynik finansowy jest równoważny.
Odpowiedź "Rachunek zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym." jest poprawna, jeżeli we fragmencie widoczny jest właśnie układ funkcjonalny kosztów, charakterystyczny dla tego wariantu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "Sprawozdanie z przychodów i kosztów." nie jest standardową nazwą elementu sprawozdania finansowego w tym ujęciu; w egzaminach i praktyce stosuje się nazwy typu rachunek zysków i strat.
- "Rachunek przepływów pieniężnych." rozpoznaje się po sekcjach przepływów z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej oraz po kategoriach wpływów/wydatków pieniężnych, a nie po układzie przychodów i kosztów.
- "Rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym." byłby właściwy, gdyby widać było koszty rodzajowe (np. amortyzacja, wynagrodzenia), a nie koszty sprzedaży i zarządu.
Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu wariantu RZiS szukaj "kotwic" – pojedynczych, charakterystycznych pozycji. Dla wariantu kalkulacyjnego taką kotwicą są koszty sprzedaży i koszty ogólnego zarządu, a dla porównawczego – lista kosztów rodzajowych.
