Rachunek zysków i strat (RZiS) jest elementem sprawozdania finansowego, którego celem jest przedstawienie przychodów, kosztów oraz wyniku finansowego za dany okres. W praktyce i w standardowej sprawozdawczości spotyka się dwie dopuszczalne formy prezentacji kosztów działalności operacyjnej, czyli dwa warianty sporządzania RZiS:
- wariant porównawczy – koszty ujmuje się głównie według rodzaju (np. amortyzacja, zużycie materiałów i energii, wynagrodzenia). Następnie wykonuje się korekty, aby doprowadzić do prawidłowego ustalenia wyniku.
- wariant kalkulacyjny – koszty ujmuje się według funkcji (np. koszt wytworzenia sprzedanych produktów, koszty sprzedaży, koszty ogólnego zarządu). Ten układ bywa bardziej "zarządczy", bo pokazuje koszty w miejscach ich powstawania.
Dlatego odpowiedź "wariant kalkulacyjny i porównawczy" jest poprawna: wskazuje dokładnie dwa właściwe warianty rachunku zysków i strat.
Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ odnoszą się do innych pojęć sprawozdawczych:
- "podział na przychody i rozchody" nie jest nazwą wariantu RZiS. "Rozchody" kojarzą się raczej z ewidencją kasową, obrotem magazynowym lub uproszczonym ujęciem środków, a nie ze standardowym układem RZiS.
- "metodę bezpośrednią i pośrednią" stosuje się do sporządzania rachunku przepływów pieniężnych (cash flow), a nie rachunku zysków i strat. To typowa pułapka egzaminacyjna oparta na skojarzeniu "metod".
- "podział na aktywa i pasywa" dotyczy bilansu, w którym prezentuje się stan majątku i źródeł jego finansowania na dzień bilansowy. RZiS jest sprawozdaniem okresowym o wyniku, więc nie posługuje się kategoriami aktywów i pasywów.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się "aktywa/pasywa" lub "bezpośrednia/pośrednia", najpierw sprawdź, czy pytanie nie dotyczy przypadkiem bilansu albo rachunku przepływów pieniężnych. Dla RZiS kluczowe są słowa: porównawczy i kalkulacyjny.
