KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 45.
Jaki skutek spowoduje przerwanie przewodu ochronno-neutralnego w jednofazowym obwodzie układu sieci TN-C, którego schemat przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny jednofazowego obwodu w układzie sieci TN-C, który jest istotny w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przerwanie przewodu ochronno-neutralnego w układzie TN-C powoduje, że część przewodząca dostępna (obudowa) może utracić pewne połączenie z punktem odniesienia i przy obciążeniu przyjąć niebezpieczny potencjał. Dlatego może pojawić się napięcie na obudowie urządzeń zależnie od tego, które odbiorniki są aktualnie załączone.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie TN-C funkcje ochronną i neutralną pełni wspólny przewód ochronno-neutralny. Jego ciągłość jest kluczowa, bo stanowi jednocześnie drogę powrotną prądu roboczego oraz zapewnia utrzymanie części przewodzących dostępnych (np. obudów urządzeń) na potencjale zbliżonym do potencjału ziemi.

Gdy dojdzie do przerwania przewodu ochronno-neutralnego w obwodzie jednofazowym, część instalacji "za miejscem przerwy" traci prawidłowe odniesienie potencjału. Jeśli w tej części pracuje odbiornik (urządzenie załączone), prąd roboczy nie ma poprawnej drogi powrotnej, a punkt wspólny przewodów może "pływać" potencjałem. W efekcie metalowe obudowy urządzeń połączone z tym przewodem mogą znaleźć się pod napięciem względem ziemi, co tworzy ryzyko porażenia.

Dlatego odpowiedź "Pojawienie się napięcia na obudowie niezałączonego urządzenia 2 i załączonego urządzenia 3." opisuje typowy skutek: obudowy w części instalacji zależnej od przerwanego przewodu mogą osiągnąć potencjał wynikający z pracy załączonego odbiornika, a urządzenie niezałączone może mieć obudowę "podniesioną" potencjałem poprzez połączenia ochronne.

  • Odpowiedź "Zadziałanie zabezpieczeń nadmiarowo-prądowych." jest myląca, ponieważ same zabezpieczenia nadmiarowo-prądowe reagują na nadprąd/zwarcie, a przerwa w przewodzie może nie wywołać warunków zadziałania (nie musi pojawić się prąd zwarciowy o odpowiedniej wartości).
  • Odpowiedź "Pojawienie się napięcia na obudowach niezałączonych urządzeń 1 i 2." nie musi być prawdziwa w tym układzie, bo zależy od tego, po której stronie przerwy znajdują się te urządzenia oraz od stanu załączenia i obciążenia w gałęziach.
  • Odpowiedź "Zmianę wartości napięcia zasilania." nie opisuje istoty zagrożenia: problemem jest przede wszystkim pojawienie się niebezpiecznego napięcia dotykowego na częściach dostępnych, a nie "regulacja" lub trwała zmiana napięcia źródła.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: przerwa w przewodzie pełniącym jednocześnie funkcję ochronną i neutralną jest szczególnie niebezpieczna, bo może przenieść napięcie na obudowy urządzeń. To jest klucz rozumowania w podobnych zadaniach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ TN-C to sposób zasilania, w którym przewód ochronny i neutralny są połączone w jeden wspólny przewód. Oznacza to, że ten sam przewód odpowiada za funkcję powrotu prądu roboczego i za ochronę przeciwporażeniową przez połączenie obudów z punktem sieci.
Przerwanie przewodu ochronno-neutralnego może spowodować "oderwanie" części instalacji od potencjału odniesienia i pojawienie się napięcia na metalowych obudowach urządzeń. Wtedy dotknięcie obudowy i jednocześnie ziemi lub innego przewodzącego elementu może prowadzić do porażenia.
Typowe objawy to m.in. pojawianie się napięcia na obudowach, nietypowe zachowanie urządzeń w zależności od obciążenia oraz trudne do wyjaśnienia "kopanie" przy dotyku. W praktyce diagnostyka wymaga pomiarów, bo objawy zależą od konfiguracji obwodu i odbiorników.
Nie zawsze. Zabezpieczenie nadmiarowo-prądowe reaguje na nadprąd lub zwarcie, a przerwa przewodu może nie powodować przepływu prądu o wartości wyzwalającej zabezpieczenie. Dlatego w takich uszkodzeniach nie można zakładać samoczynnego wyłączenia jako pewnego efektu.
Może pojawić się napięcie zależne od obciążenia i połączeń w obwodzie, czyli potencjał obudowy może "podążać" za punktem, który przestał być stabilnie połączony z odniesieniem. W praktyce oznacza to ryzyko wystąpienia niebezpiecznego napięcia dotykowego, nawet gdy urządzenie jest wyłączone.
Jeśli część instalacji za przerwą zasila załączony odbiornik, mogą pojawić się warunki do "pływania" potencjału i przeniesienia napięcia na obudowy połączone z tym przewodem. Gdy wszystkie odbiorniki są wyłączone, skutki mogą być inne, dlatego w zadaniach egzaminacyjnych ten warunek jest kluczowy.
W TN-C wspólny przewód pełni dwie funkcje, więc przerwa ma konsekwencje zarówno dla pracy obwodu, jak i dla ochrony przeciwporażeniowej (obudowy mogą stać się "pod napięciem"). W układach z osobnym przewodem ochronnym skutki przerwy neutralnego i przerwy ochronnego są rozdzielone i inaczej się objawiają.
Ryzyko dotyczy instalacji budynkowych, szczególnie tam, gdzie występują stare odcinki instalacji lub nieprawidłowe połączenia. W pomieszczeniach technicznych (np. z urządzeniami grzewczymi) obecność elementów metalowych i wilgoci zwiększa skutki porażeniowe, więc kontrola połączeń ochronnych jest bardzo ważna.
Pomocne bywają pomiary ciągłości połączeń ochronnych, pomiary napięcia między obudową a ziemią oraz analiza spadków napięcia przy obciążeniu. W praktyce pomiary powinny być wykonywane zgodnie z procedurami i uprawnieniami, bo praca na instalacji może być niebezpieczna.
Warto opanować: różnice między układami sieciowymi, rolę przewodów ochronnych i neutralnych, a także typowe skutki awarii (przerwa, zwarcie, uszkodzenie izolacji). Na egzaminie pomaga schematyczne rozumowanie: co jest drogą prądu oraz jaki potencjał mogą mieć obudowy po uszkodzeniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Dlatego może pojawić się napięcie na obudowie urządzeń zależnie od tego, które odbiorniki są aktualnie załączone."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektrotechniki instalacyjnej (układy sieciowe, ochrona przeciwporażeniowa)
  • Materiały szkoleniowe SEP dotyczące ochrony przeciwporażeniowej i układów sieciowych
  • Normy/opracowania branżowe dot. ochrony przed porażeniem w instalacjach niskiego napięcia (w części opisowej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego