W realizacyjnej osnowie wysokościowej (zakładanej na potrzeby robót, tyczenia i kontroli) kluczowe jest, aby móc jednoznacznie ocenić dokładność uzyskanych wysokości. Sama obserwacja terenowa w niwelacji daje różnice wysokości, ale dopiero wyrównanie (czyli obliczeniowe ujednolicenie obserwacji w sieci, z uwzględnieniem nadmiaru obserwacji i rozdziału poprawek) pozwala wyznaczyć najbardziej prawdopodobne wartości oraz ich jakość.
Dlatego jako główne kryterium oceny dokładności przyjmuje się średni błąd niwelacji po wyrównaniu, wyrażany typowo w mm na 1 km. Taki zapis umożliwia porównanie jakości pomiaru niezależnie od długości ciągu (normalizacja do 1 km) i odnosi się do wyniku końcowego, czyli danych, które będą dalej wykorzystywane w pracach realizacyjnych.
- "Niwelacji po wyrównaniu wyrażony w mm na 1 km" – to poprawna miara: jest związana z wynikiem po obliczeniach i ma właściwą postać jednostki (mm/1 km).
- "Różnicy wysokości przed wyrównaniem" – różnica wysokości jest wielkością obserwowaną/obliczoną z odczytów, ale nie jest miarą dokładności (nie mówi, jak duży jest błąd).
- "Wysokości po wyrównaniu" – wysokości są produktem końcowym, jednak sama wartość wysokości nie informuje o dokładności; do tego potrzebna jest miara błędu (np. błąd średni).
- "Niwelacji przed wyrównaniem wyrażony w mm na 1 km" – nawet jeśli pojawia się jednostka mm/1 km, to wskazanie "przed wyrównaniem" jest niewłaściwe jako główne kryterium, bo ocenia się jakość danych, które przeszły kontrolę spójności i zostały ujednolicone w sieci.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "kryterium oceny dokładności", szukaj odpowiedzi zawierającej miarę błędu (błąd średni) oraz etap po wyrównaniu, a nie samą obserwowaną wielkość (różnica wysokości) czy sam wynik (wysokość).
