KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 5.
Jaki typ tranzystora reprezentuje element oznaczony symbolem BC107?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
BC107 jest znanym tranzystorem bipolarnym małej mocy z rodziny BC1xx, stosowanym od lat w układach wzmacniających i przełączających. W tej serii elementy są wykonywane w technologii krzemowej i mają strukturę NPN. Odpowiedzi z germanem lub PNP dotyczą innych rodzin i są niepoprawne.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie BC107 odnosi się do popularnego tranzystora bipolarnego małej mocy (BJT), stosowanego m.in. w przedwzmacniaczach, prostych stopniach sygnałowych oraz w przełączaniu niewielkich prądów.

W praktyce w pytaniu trzeba rozpoznać dwie cechy: materiał półprzewodnika oraz polaryzację złącza (NPN/PNP). Dla BC107 poprawna jest konfiguracja krzemowy NPN. Jest to zgodne z opisami katalogowymi tej serii oraz z typowym przyporządkowaniem rodziny BC1xx do tranzystorów NPN.

  • Dlaczego "krzemowy tranzystor NPN" jest poprawny?
    BC107 jest klasycznym krzemowym tranzystorem NPN. Krzem jako materiał zapewnia lepszą stabilność temperaturową i mniejsze prądy upływu niż german, dlatego w tego typu małosygnałowych tranzystorach jest standardem.
  • Dlaczego odpowiedzi z germanem są błędne?
    Tranzystory germanowe mają inne ograniczenia temperaturowe i dziś są znacznie rzadsze; dodatkowo BC107 jest opisywany w datasheetach jako element krzemowy. Sam fakt, że to starsza seria, nie oznacza automatycznie germanu.
  • Dlaczego odpowiedzi PNP są błędne?
    W rodzinach oznaczeń często spotyka się rozróżnienie NPN/PNP między sąsiednimi seriami. Typową pomyłką jest skojarzenie BC107 z rodziną PNP (np. z serią BC2xx), ale BC107 należy do NPN.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie podaje konkretny symbol elementu (np. BC107), najbezpieczniej kojarzyć go z rodziną i sprawdzić w pamięci: (1) materiał, (2) NPN/PNP. Dopiero potem dopasować odpowiedź – to ogranicza ryzyko "zgadywania po brzmieniu".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
BC107 to małosygnałowy tranzystor bipolarny używany głównie do wzmacniania słabych sygnałów i prostego przełączania małych obciążeń. Spotyka się go w układach audio, detektorach oraz prostych stopniach sterujących. W praktyce serwisowej ważne jest rozpoznanie jego typu (NPN) i technologii (krzem).
Najpewniejszą metodą jest sprawdzenie karty katalogowej (datasheet), gdzie typ jest podany wprost. Dodatkowo, w rodzinach oznaczeń często BC1xx kojarzy się z NPN, a serie o zbliżonych nazwach mogą odpowiadać PNP. Na egzaminie nie opieraj się na intuicji, tylko na zapamiętanej klasyfikacji serii.
BC107 jest opisywany w dokumentacji jako tranzystor krzemowy, co przekłada się na lepszą stabilność temperaturową i mniejsze prądy upływu w porównaniu z germanem. Częsty błąd to założenie "stare oznaczenie = german", ale w tym przypadku to nieprawda. Weryfikacja w datasheet usuwa wątpliwości.
Różnią się kierunkiem przewodzenia i polaryzacją sterowania bazą względem emitera. W NPN baza musi być dodatnia względem emitera, aby tranzystor przewodził, a w PNP sytuacja jest odwrotna. W praktyce wpływa to na dobór sposobu sterowania w układach mechatronicznych (np. z mikrokontrolera) i na poprawne podłączenie elementu.
Najczęstsze pomyłki to zamiana NPN z PNP przez skojarzenie z inną serią (np. BC2xx) oraz błędne przypisanie materiału "german" tylko dlatego, że element jest starszego typu. Pomaga rozbicie odpowiedzi na dwa kroki: najpierw ustal NPN/PNP, potem krzem/german.
Tak, zamienniki dobiera się na podstawie typu (krzemowy NPN), dopuszczalnego napięcia, prądu kolektora, mocy strat oraz zakresu wzmocnienia. W praktyce trzeba też sprawdzić obudowę i wyprowadzenia (pinout), bo różnice montażowe mogą uniemożliwić szybką podmianę. Zawsze potwierdzaj dobór w datasheet.
W diagnostyce przydają się graniczne wartości napięcia kolektor–emiter, maksymalny prąd kolektora, dopuszczalna moc strat oraz typowy zakres wzmocnienia prądowego. Te parametry podpowiadają, czy tranzystor mógł ulec przeciążeniu lub przegrzaniu. Do pomiarów w układzie używa się też testu złącz jak dla dwóch diod.
W karcie katalogowej informacja o typie jest zwykle w tytule i w pierwszym akapicie opisu elementu (np. "NPN general purpose transistor"). Materiał technologii (krzem) również bywa podany w opisie rodziny. Dodatkowo potwierdzają to charakterystyki i typowe zastosowania w datasheet.
Nie. To pytanie dotyczy typu tranzystora (krzemowy NPN), a nie wariantu obudowy. W praktyce BC107 spotyka się w różnych obudowach, co ma znaczenie dla montażu i chłodzenia, ale nie zmienia polaryzacji NPN ani materiału. Na egzaminie nie daj się zmylić informacją o obudowie.
Ułóż krótką ściągę z najczęstszych rodzin (np. BC1xx jako NPN) i przećwicz rozpoznawanie na przykładach: BC107, BC108, BC109 oraz odpowiednikach o innej polaryzacji. Następnie sprawdź po 2–3 datasheety, aby utrwalić nawyk weryfikacji w dokumentacji. To często daje punkty "łatwym kosztem".
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "BC107 jest znanym tranzystorem bipolarnym małej mocy z rodziny BC1xx, stosowanym od lat w układach wzmacniających i przełączających."

Źródła:

  • NXP Semiconductors, "BC107; BC108; BC109 — NPN general purpose transistors", datasheet (PDF), parametry i opis typu elementu (krzemowy NPN), https://www.nxp.com/docs/en/data-sheet/BC107.pdf - dostęp 2026-03-02
  • onsemi (dawniej Fairchild), "BC107 NPN General Purpose Transistor" (karta katalogowa/parametry), https://www.onsemi.com/pdf/datasheet/bc107-d.pdf - dostęp 2026-03-02
  • Electronics Notes, "BC107 Transistor: NPN Silicon" (opis typu i zastosowań), https://www.electronics-notes.com/articles/component-data/transistors/BC107.php - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Karty katalogowe (datasheet) tranzystorów BC107/BC108/BC109
  • Podręcznik podstaw elektroniki: tranzystory bipolarne i ich parametry
  • Materiały o oznaczeniach elementów półprzewodnikowych (systemy oznaczeń/serie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego