Układ samoczynnego rozruchu gwiazda-trójkąt (Y-Δ) służy do ograniczenia prądu rozruchowego silnika indukcyjnego trójfazowego. W pierwszej fazie uzwojenia stojana są łączone w gwiazdę, dzięki czemu napięcie fazowe na uzwojeniu jest mniejsze niż przy połączeniu w trójkąt. To powoduje zmniejszenie prądu rozruchowego, ale również mniejszy moment rozruchowy. Po osiągnięciu odpowiedniej prędkości układ przełącza połączenie uzwojeń na trójkąt, aby silnik pracował z parametrami znamionowymi.
Rozpoznając taki schemat, zwraca się uwagę na cechy typowe:
- obecność toru mocy pozwalającego na dwa stany połączeń uzwojeń (gwiazda i trójkąt),
- styczniki (zwykle osobne dla zasilania głównego oraz dla połączenia "gwiazda" i "trójkąt"),
- blokady elektryczne/mechaniczne zapobiegające jednoczesnemu załączeniu "gwiazdy" i "trójkąta",
- element realizujący automatyczne przełączenie po czasie (często przekaźnik czasowy) lub odpowiednia logika sterowania.
Odpowiedź "Samoczynnego rozruchu gwiazda-trójkąt" pasuje do takiego zestawu funkcji i elementów, bo opisuje dokładnie przełączenie sposobu połączeń uzwojeń w czasie rozruchu.
Pozostałe propozycje opisują inne zadania układów:
- "Regulujący prędkość obrotową silnika dwubiegowego" dotyczy silników o dwóch prędkościach (np. zmiana liczby biegunów) i ma inną logikę połączeń niż Y-Δ.
- "Układ pracy nawrotnej lewo-prawo" wymaga odwracania kolejności faz (zmiany kierunku wirowania pola), zwykle przez dwa styczniki kierunku z blokadą, a nie przełączania gwiazda/trójkąt.
- "Umożliwiający hamowanie prądnicowe" dotyczy układów wytracania energii (np. przez rezystor lub inne rozwiązanie), co jest funkcją inną niż ograniczenie prądu podczas rozruchu.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie widzisz przełączanie połączeń uzwojeń (Y/Δ) oraz blokady uniemożliwiające jednoczesne załączenie obu stanów, to najczęściej jest to właśnie układ rozruchu gwiazda-trójkąt.
