W pytaniu kluczowe jest sformułowanie: "jak bardzo dane w próbie różnią się od średniej". Taka informacja dotyczy zmienności (rozproszenia) wyników, czyli tego, czy obserwacje są skupione blisko średniej, czy też są od niej przeciętnie daleko.
Odchylenie standardowe to klasyczna miara rozproszenia. Intuicyjnie: im większe odchylenie standardowe, tym większy przeciętny "rozrzut" danych wokół średniej. Dlatego właśnie ten wskaźnik odpowiada na pytanie o to, jak bardzo wyniki w próbie różnią się od średniej.
Pozostałe odpowiedzi nie pasują do tego znaczenia:
- Mediana jest miarą położenia – wskazuje wartość środkową (po uporządkowaniu danych). Mówi, gdzie leży "środek" rozkładu, ale nie opisuje, czy wartości są blisko siebie, czy mocno rozproszone.
- Moda (dominanta) to również miara położenia – jest to wartość najczęściej występująca. Może istnieć nawet przy dużym rozrzucie danych i nie informuje, jak daleko od średniej leżą pozostałe obserwacje.
- Wartość minimalna to ekstremum (najmniejsza obserwacja). Pokazuje tylko jeden punkt danych. Samo minimum nie opisuje zmienności całego zbioru: dwie próby mogą mieć to samo minimum, a zupełnie inny rozkład i rozproszenie pozostałych wartości.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "różnią się od średniej", "rozrzut", "zmienność", "stabilność wyników" – szukaj miar rozproszenia (np. odchylenie standardowe), a nie miar położenia (średnia/mediana/moda) ani ekstremów (minimum/maksimum).
