KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 9.
Jakie elementy elektroniczne przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia dwa rodzaje tensometrów, które są elementami elektronicznymi używanymi do pomiaru naprężeń
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tensometr to rezystancyjny czujnik odkształceń, którego opór zmienia się wraz z rozciąganiem lub ściskaniem. Na rysunkach i w rzeczywistości bywa przedstawiany jako cienka ścieżka/siatka pomiarowa z wyprowadzeniami. Termoelement mierzy temperaturę złącza metali, termistor zmienia opór głównie z temperaturą, a tyrystor jest elementem półprzewodnikowym do sterowania prądem.

Pełne wyjaśnienie:

Tensometry są czujnikami rezystancyjnymi służącymi do pomiaru odkształceń (rozciągania/ściskania). Zasada działania polega na tym, że podczas deformacji zmieniają się wymiary przewodzącej ścieżki (długość i przekrój), a w konsekwencji zmienia się rezystancja. W praktyce tensometr często ma postać cienkiej "meandrowej" ścieżki pomiarowej na podkładzie z wyprowadzeniami, co pozwala rozpoznać go na ilustracji.

Odpowiedź "Termoelementy" jest niepoprawna, ponieważ termoelement (termopara) to czujnik temperatury oparty o zjawisko termoelektryczne – kluczowe jest złącze dwóch różnych metali. Jego przedstawienie i wygląd różnią się od typowej siatki pomiarowej tensometru.

Odpowiedź "Term i story" (rozumiane jako termistory) nie pasuje, bo termistor jest rezystorem, którego rezystancja silnie zależy od temperatury, a nie od odkształcenia mechanicznego. Na schematach i w oznaczeniach to inny typ elementu/czujnika.

Odpowiedź "Tyrystory" jest błędna, gdyż tyrystor to element półprzewodnikowy mocy wykorzystywany do sterowania energią (np. regulacja, prostowanie sterowane). Ma inną symbolikę i budowę (złącza półprzewodnikowe, elektroda bramki), więc nie odpowiada elementom pomiarowym odkształcenia.

  • Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać "siatkę/meander" i wyprowadzenia typowe dla czujnika, rozważ tensometr; jeśli widać złącze dwóch przewodów/metali – termoelement; jeśli element wygląda jak typowy element półprzewodnikowy sterowany – tyrystor.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tensometr to czujnik rezystancyjny do pomiaru odkształceń mechanicznych (rozciągania i ściskania). Jego rezystancja zmienia się, gdy zmieniają się wymiary ścieżki przewodzącej. Stosuje się go m.in. w wagach, belkach pomiarowych i diagnostyce konstrukcji.
Najczęściej widać cienką, "meandrową" ścieżkę (siatkę pomiarową) na podkładzie oraz wyprowadzenia. To odróżnia tensometr od elementów półprzewodnikowych (np. tyrystorów) i od czujników temperatury, które zwykle nie mają charakterystycznej siatki pomiarowej.
Tensometr pracuje jako element pomiarowy o małej mocy i jego kluczową cechą jest zmiana rezystancji pod wpływem odkształcenia. Elementy półprzewodnikowe mocy (np. tyrystor) służą do przełączania i sterowania prądem, a nie do precyzyjnego pomiaru małych zmian oporu.
Tensometr reaguje głównie na odkształcenie mechaniczne, a termistor reaguje głównie na temperaturę (rezystancja zmienia się wraz z temperaturą). Oba mogą być elementami rezystancyjnymi, ale opis i zastosowanie są inne: tensometr do sił/naprężeń, termistor do pomiaru i kompensacji temperatury.
Tensometr mierzy odkształcenie przez zmianę rezystancji. Termoelement (termopara) mierzy temperaturę, generując niewielkie napięcie na złączu dwóch różnych metali. Na rysunkach często da się je odróżnić po tym, że termopara ma charakterystyczne złącze przewodów, a tensometr ma siatkę pomiarową.
W praktyce bardzo często stosuje się układ mostkowy (np. do zamiany małej zmiany rezystancji na mierzalny sygnał napięciowy i do kompensacji wpływu temperatury). Nie jest to jedyna możliwość, ale na poziomie egzaminu warto kojarzyć tensometr z typowym torem pomiarowym opartym o mostek.
Najczęściej myli się tensometr z termistorem (bo oba "zmieniają opór") albo z elementami półprzewodnikowymi, gdy na rysunku widać wyprowadzenia. Pomaga analiza funkcji: tensometr kojarz z odkształceniem/naprężeniem i charakterystyczną siatką, a nie z temperaturą czy przełączaniem mocy.
Gdy montuje lub serwisuje układy pomiarowe siły i masy (np. wagi elektroniczne), układy diagnostyki drgań/naprężeń oraz systemy monitorowania konstrukcji. Elektronik musi umieć poprawnie zidentyfikować czujnik, dobrać połączenia i nie pomylić go z czujnikami temperatury.
Tyrystor jest elementem półprzewodnikowym do sterowania prądem i napięciem w obwodach mocy, ma typowe wyprowadzenia (anoda, katoda i bramka) oraz inną symbolikę na schemacie. Tensometr jest czujnikiem pomiarowym o małych sygnałach i zwykle przedstawia się go jako element rezystancyjny związany z odkształceniem.
Ucz się "rodzinami": czujniki temperatury (termistor, termopara), czujniki mechaniczne (tensometr) i elementy sterujące (tyrystor). Porównuj typowe symbole i wygląd elementów na zdjęciach. Na egzaminie szukaj cech wyróżniających (siatka tensometru, złącze termopary, struktura elementu mocy).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Tensometr to rezystancyjny czujnik odkształceń, którego opór zmienia się wraz z rozciąganiem lub ściskaniem."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tensometr - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Termopara - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tyrystor - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektroniki (działy: czujniki i przetworniki)
  • Karty katalogowe tensometrów i przykładowe aplikacje pomiarowe
  • Materiały dydaktyczne o termoelementach i termistorach (porównanie czujników temperatury)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego