KWALIFIKACJA ROL3 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 18.
Jakie są główne skutki stosowania środków ochrony roślin na populację pszczół?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Środki ochrony roślin mogą działać toksycznie na pszczoły, powodując ich zatrucia, osłabienie rodzin i wzrost śmiertelności.
W efekcie najczęściej obserwuje się spadek liczebności populacji. Pozostałe odpowiedzi dotyczą wzrostu lub produkcji miodu, co nie jest bezpośrednią miarą populacji pszczół.

Pełne wyjaśnienie:

Najbardziej typowym i najłatwiej rozumianym skutkiem nieprawidłowego lub ryzykownego stosowania środków ochrony roślin wobec pszczół jest spadek liczebności – czyli zmniejszenie populacji. Wynika to z możliwości wystąpienia zatruć (ostrych lub przewlekłych), które zwiększają śmiertelność robotnic, mogą osłabiać rodzinę oraz ograniczać jej zdolność do normalnego funkcjonowania.

Dlaczego odpowiedź "Zmniejszenie liczby pszczół." jest właściwa? Ponieważ odnosi się bezpośrednio do pytania o populację pszczół i opisuje efekt, który jest logiczną konsekwencją narażenia na substancje toksyczne: mniej osobników przeżywa lub prawidłowo funkcjonuje, więc populacja maleje.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Zwiększenie liczby pszczół." – jest przeciwieństwem typowego skutku narażenia na pestycydy; nie wynika bezpośrednio z ich stosowania i stoi w sprzeczności z mechanizmem toksycznego oddziaływania.
  • "Zwiększenie produkcji miodu." – produkcja miodu zależy od wielu czynników (pożytki, pogoda, kondycja rodziny, gospodarka pasieczna) i nie jest bezpośrednią miarą populacji. Ponadto narażenie pszczół na środki ochrony roślin nie jest czynnikiem, który "z definicji" zwiększa miodność.
  • "Zmniejszenie produkcji miodu." – może się zdarzać jako skutek pośredni osłabienia rodziny, ale pytanie dotyczy wprost populacji, a nie produktu pszczeliego. To inny wskaźnik, więc odpowiedź nie trafia w zakres pytania.

W praktyce ogrodniczej ryzyko dla zapylaczy ogranicza się przez właściwy dobór środka, dawki i terminu zabiegu (np. unikanie oprysków w czasie intensywnego oblotu), a także przez działania ograniczające znoszenie cieczy roboczej. Na egzaminie warto zwracać uwagę, czy pytanie dotyczy skutku bezpośredniego (liczebność/śmiertelność), czy pośredniego (plon, miód, zachowanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mogą działać toksycznie po kontakcie lub po pobraniu z nektarem/pyłkiem. Skutkiem bywa wzrost śmiertelności, osłabienie rodziny i gorsze funkcjonowanie robotnic. Ryzyko zależy od substancji czynnej, dawki, terminu zabiegu i warunków pogodowych.
Populacja oznacza liczebność pszczół (ile osobników żyje i pracuje). Produkcja miodu jest wskaźnikiem pośrednim, zależnym także od pożytków, pogody i gospodarki pasiecznej. Na egzaminie trzeba dopasować odpowiedź do tego, o co dokładnie pyta treść.
To efekty, które nie zabijają od razu, ale pogarszają funkcjonowanie: dezorientacja, słabszy powrót do ula, obniżona aktywność zbieraczek czy osłabienie odporności. Takie skutki mogą pośrednio prowadzić do spadku liczebności rodziny, nawet bez masowych padnięć.
Największe jest zwykle wtedy, gdy zabieg wykonuje się w czasie intensywnego oblotu i kwitnienia, przy wietrze sprzyjającym znoszeniu cieczy oraz gdy pszczoły mają dostęp do skażonych roślin lub wody. Znaczenie ma też przestrzeganie zapisów z etykiety środka.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi o miodzie, choć pytanie dotyczy populacji. Inny błąd to mylenie "zwiększenia produkcji" z "zwiększeniem liczby pszczół". Warto podkreślić w pytaniu słowo-klucz: populacja/liczebność/śmiertelność.
Nie. Toksyczność i ryzyko zależą od substancji czynnej, formulacji, sposobu aplikacji i warunków użycia. Niektóre środki są szczególnie ryzykowne dla owadów zapylających, inne mają mniejsze oddziaływanie przy prawidłowym stosowaniu. Zawsze kluczowa jest etykieta.
Stosuje się m.in. właściwy termin zabiegu (poza oblotem), unika oprysku kwitnących roślin, ogranicza znoszenie (dobór dysz, prędkości, pogody), utrzymuje strefy buforowe i przestrzega zaleceń z etykiety. Dobre praktyki wspiera integrowana ochrona roślin.
Bo pytanie dotyczy populacji, czyli liczby pszczół, a nie wielkości pozyskanego miodu. Miód zależy od pożytku i wielu czynników niezwiązanych bezpośrednio z pestycydami. Nawet gdy miodu jest mniej, nie zawsze oznacza to spadek liczebności populacji.
Szukaj słów: "populacja", "liczba osobników", "śmiertelność", "przeżywalność". To wskazuje na efekt bezpośredni. Gdy pojawiają się "plon", "miód", "dochód", zwykle chodzi o efekt pośredni. Na egzaminie to pomaga odrzucić mylące odpowiedzi.
Utrwal podstawy: rola pszczół w zapylaniu, typowe zagrożenia (pestycydy, znoszenie), różnica między skutkiem bezpośrednim i pośrednim oraz zasady bezpiecznego wykonywania zabiegów. Przeglądaj etykiety środków i przykłady sytuacji w sadach oraz na plantacjach.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Środki ochrony roślin mogą działać toksycznie na pszczoły, powodując ich zatrucia, osłabienie rodzin i wzrost śmiertelności.W efekcie najczęściej obserwuje się spadek liczebności populacji."

Źródła:

  • EFSA (European Food Safety Authority), "Guidance on the risk assessment of plant protection products on bees (Apis mellifera, Bombus spp. and solitary bees)", EFSA Journal 2013;11(7):3295. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2013.3295 (dostęp: 2026-02-27)
  • IPBES, "The assessment report on pollinators, pollination and food production" (2016). https://ipbes.net/assessment-reports/pollinators (dostęp: 2026-02-27)
  • OECD, "Test No. 213: Honeybees, Acute Oral Toxicity Test" (OECD Guidelines for the Testing of Chemicals). https://www.oecd-ilibrary.org/environment/test-no-213-honeybees-acute-oral-toxicity-test_9789264070165-en (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin (IPM) dla ogrodnictwa
  • Poradniki doradcze dotyczące ochrony zapylaczy podczas zabiegów
  • Publikacje EFSA/IPBES o czynnikach wpływających na pszczoły i zapylacze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego