KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 7.
Jakie są wymiary netto ulotki, jeżeli przy zastosowaniu 3 mm spadu z każdej strony wymiar brutto wynosi 111 x 154 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć format netto, odejmuje się spad z obu stron każdego wymiaru.
Skoro spad wynosi 3 mm z każdej strony, to w poziomie odejmujemy 6 mm: 111 − 6 = 105 mm, a w pionie 154 − 6 = 148 mm.
Dlatego poprawny wymiar netto to 105 × 148 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W poligrafii i DTP rozróżnia się:

  • format netto – docelowy wymiar po przycięciu (to, co ma "zostać" na gotowej ulotce),
  • format brutto – wymiar z dodanym spadem, czyli naddatkiem grafiki poza linię cięcia.

W treści podano, że zastosowano 3 mm spadu z każdej strony. To oznacza, że do każdego wymiaru (szerokości i wysokości) spad dodaje się po 3 mm z dwóch przeciwległych krawędzi:

  • lewa + prawa krawędź: 3 mm + 3 mm = 6 mm,
  • górna + dolna krawędź: 3 mm + 3 mm = 6 mm.

Skoro wymiar brutto wynosi 111 × 154 mm, to wymiar netto obliczamy przez odjęcie 6 mm od każdego z wymiarów:

  • szerokość netto: 111 − 6 = 105 mm,
  • wysokość netto: 154 − 6 = 148 mm.

Odpowiedź "105 × 148 mm" jest więc poprawna.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "108 × 151 mm" odpowiada sytuacji, jakby odjęto tylko 3 mm od każdego wymiaru (jakby spad był "łącznie 3 mm"), co jest typowym nieporozumieniem.
  • "105 × 151 mm" miesza podejścia: w jednym wymiarze odejmuje poprawnie 6 mm, a w drugim tylko 3 mm.
  • "108 × 148 mm" to analogiczny błąd, tylko w drugą stronę (poprawnie w pionie, błędnie w poziomie).

W praktyce taka umiejętność jest potrzebna przy ustawianiu dokumentu i eksportu PDF do druku: format netto definiuje projekt, a spad zapewnia brak białych krawędzi po cięciu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spad to naddatek grafiki poza linię cięcia, zwykle kilka milimetrów z każdej strony. Dzięki niemu po przycięciu arkusza nie powstają białe krawędzie, gdy cięcie minimalnie "ucieknie". Spad dotyczy elementów dochodzących do brzegu projektu.
Jeśli spad wynosi x mm z każdej strony, to od formatu brutto odejmujesz 2x od szerokości i 2x od wysokości. Czyli: netto = brutto − 2×spad (dla każdego wymiaru osobno). To najczęstszy schemat zadań na egzaminie.
Bo spad jest podany z każdej strony. Dla szerokości masz lewą i prawą krawędź (3 mm + 3 mm), a dla wysokości górną i dolną (3 mm + 3 mm). Razem daje to 6 mm na każdy wymiar, mimo że pojedyncza krawędź ma 3 mm.
Netto to wymiar gotowej ulotki po cięciu (docelowy format). Brutto to wymiar pliku z dodanym spadem, czyli większy obszar zawierający "zapas" grafiki. W druku projektuje się do netto, ale eksportuje/oddaje do drukarni zwykle brutto.
Najczęstszy błąd to odjęcie tylko jednego spadu (np. 3 mm) zamiast dwóch (3+3). Drugi błąd to poprawne odjęcie w jednym wymiarze i błędne w drugim. Pomaga zasada: zawsze licz spad na parę krawędzi dla szerokości i wysokości.
Nie zawsze. 3 mm jest bardzo częstą praktyką, ale wymagania mogą się różnić w zależności od drukarni, technologii i formatu. Na egzaminie zwykle podają konkretną wartość spadu w treści zadania i tę wartość należy konsekwentnie zastosować w obliczeniach.
Spad jest potrzebny, gdy tło, zdjęcie lub kolor ma dochodzić do samej krawędzi gotowego wydruku. Jeśli wszystkie elementy kończą się przed krawędzią (np. białe marginesy dookoła), spad może nie być konieczny, ale decyzję i tak uzgadnia się ze specyfikacją drukarni.
W typowym programie DTP spad ustawiasz w parametrach dokumentu (bleed) oraz potwierdzasz go przy eksporcie do PDF, aby plik zawierał obszar poza formatem netto. Dodatkowo można włączyć znaczniki cięcia, jeśli drukarnia tego wymaga.
Najpewniej w narzędziu do podglądu prepress lub w ustawieniach dokumentu/PDF, gdzie widać rozmiar strony oraz obszar spadów (jeśli jest zapisany). Jeśli PDF ma tylko format netto, a grafika dochodzi do krawędzi, to zwykle oznacza brak spadu i ryzyko białych obwódek.
Nie. Margines bezpieczeństwa (odsunięcie ważnych elementów od linii cięcia) jest zwykle wewnątrz formatu netto. Spad jest na zewnątrz netto i powiększa format brutto. To dwa różne pojęcia, choć oba dotyczą poprawnego przygotowania do druku.
info

Statystycznie 72% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Adobe InDesign User Guide – "Bleeds and slugs" (HelpX), https://helpx.adobe.com/indesign/using/bleeds-slugs.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Callas Software – "What is bleed in print/PDF?" (materiał edukacyjny o spadach), https://www.callassoftware.com/en/resources/what-is-bleed (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z DTP/prepress (formaty netto/brutto, spady, marginesy bezpieczeństwa)
  • Dokumentacja programu DTP używanego na zajęciach (np. ustawienia spadów w oknie dokumentu/eksportu PDF)
  • Materiały drukarni (specyfikacje przygotowania plików do druku: spady, znaczniki cięcia, PDF)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego