KWALIFIKACJA GIW1 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 14.
Jakie właściwości posiada metanol stosowany na odwiertach gazowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metanol jest cieczą wysoce łatwopalną, dlatego w warunkach wiertni wymaga ograniczenia źródeł zapłonu i właściwego magazynowania.
Stwierdzenia o "nierozpuszczalności w wodzie" i "nietoksyczności" są nieprawdziwe, a typowym zagrożeniem nie są rozległe oparzenia skóry, lecz m.in. pożar i zatrucie.

Pełne wyjaśnienie:

Metanol (alkohol metylowy) jest na odwiertach gazowych spotykany m.in. jako środek stosowany technologicznie (np. do ograniczania problemów związanych z tworzeniem hydratów). Z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy kluczową, łatwo rozpoznawalną właściwością jest to, że jest to ciecz wysoce łatwopalna. Oznacza to realne ryzyko zapłonu par i pożaru w obecności źródeł energii (iskry, gorące powierzchnie, wyładowania elektrostatyczne), co jest szczególnie istotne w otoczeniu instalacji gazowych.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo opisują metanol w sposób sprzeczny z jego znanymi właściwościami i klasyfikacją zagrożeń:

  • "Powoduje rozległe oparzenia skóry." Metanol może działać drażniąco i odtłuszczająco, ale typowym, wyróżniającym zagrożeniem nie są oparzenia chemiczne jak przy silnych kwasach/zasadach. W praktyce większe znaczenie ma zagrożenie pożarowe oraz zatrucie.
  • "Jest cieczą nierozpuszczalną w wodzie." Metanol jest alkoholem, który miesza się z wodą; mylenie rozpuszczalności bywa skutkiem przenoszenia cech innych cieczy procesowych (np. węglowodorów) na alkohole.
  • "Jest substancją nietoksyczną." To stwierdzenie jest niebezpieczne: metanol jest substancją toksyczną, a narażenie może zachodzić przez wdychanie par, kontakt ze skórą lub połknięcie. W środowisku pracy oznacza to konieczność stosowania procedur i środków ochrony zgodnie z SDS.

Praktyczna wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się metanol, najczęściej testowana jest łatwopalność i/lub toksyczność. W razie wątpliwości należy kierować się informacjami z karty charakterystyki, bo to ona stanowi podstawowe źródło wymagań BHP dla danej substancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że jego pary mogą zapalić się bardzo łatwo w kontakcie z iskrą, płomieniem lub gorącą powierzchnią. W praktyce na wiertni wymaga to eliminacji źródeł zapłonu, dobrej wentylacji oraz stosowania odpowiednich pojemników i procedur magazynowania.
Metanol bywa używany technologicznie m.in. jako środek wspomagający ograniczanie problemów przepływowych (np. związanych z hydratami). Niezależnie od celu stosowania, pracownik musi znać jego zagrożenia: łatwopalność oraz toksyczność, i postępować zgodnie z SDS.
Tak, metanol miesza się z wodą. To ważne praktycznie, bo przy rozlaniu nie zachowuje się jak typowe węglowodory: może rozprzestrzeniać się wraz z wodą, a do usuwania skażenia stosuje się procedury przewidziane dla substancji mieszających się z wodą.
Tak. Metanol jest toksyczny i narażenie może wystąpić przez wdychanie par, kontakt ze skórą lub połknięcie. Objawy mogą być opóźnione, dlatego w pracy należy używać środków ochrony i bezwzględnie opierać się na karcie charakterystyki (SDS).
Najczęściej kluczowe jest zagrożenie pożarowe wynikające z łatwopalności oraz zagrożenie zdrowotne wynikające z toksyczności. Na egzaminach często sprawdza się rozpoznanie "łatwopalności" jako podstawowej właściwości metanolu.
"Oparzenia" kojarzą się z substancjami silnie żrącymi (np. mocne kwasy/zasady). Metanol może podrażniać i odtłuszczać skórę, ale jego profil zagrożeń w BHP to przede wszystkim łatwopalność i toksyczność, a nie typowe oparzenia chemiczne.
Podstawowym dokumentem jest karta charakterystyki (SDS) dostarczana przez producenta/dostawcę. Zawiera ona m.in. klasyfikację zagrożeń, zalecane środki ochrony, zasady magazynowania, postępowanie przy wycieku oraz pierwszą pomoc.
Najczęstsze pomyłki to uznanie metanolu za "nietoksyczny" (przez analogię do alkoholu etylowego) oraz za "nierozpuszczalny w wodzie" (przez analogię do cieczy węglowodorowych). Warto zapamiętać: metanol jest toksyczny, miesza się z wodą i jest łatwopalny.
Jeśli pytanie dotyczy "właściwości" substancji i w odpowiedziach pojawiają się cechy typu łatwopalność, toksyczność, rozpuszczalność czy żrącość, zwykle sprawdzana jest identyfikacja zagrożeń BHP. Wtedy myśl o SDS i klasyfikacji niebezpieczeństw.
Przećwicz czytanie kart charakterystyki (SDS) najczęściej spotykanych substancji oraz kojarzenie ich z głównymi zagrożeniami. Ucz się rozróżniać: łatwopalność, toksyczność, żrącość i rozpuszczalność. To skraca czas decyzji w testach jednokrotnego wyboru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA), Substance information: Methanol – classification & labelling (CLP) – https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.000.628 (dostęp: 2026-02-27)
  • PubChem (NIH), Compound Summary: Methanol – właściwości i zagrożenia – https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Methanol (dostęp: 2026-02-27)
  • Sigma-Aldrich/Merck, Safety Data Sheet: Methanol (przykładowa karta charakterystyki) – https://www.sigmaaldrich.com/PL/pl/sds/sial/322415 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) metanolu od producentów/dostawców
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące substancji łatwopalnych i toksycznych w zakładach górniczych/na wiertniach
  • Podstawy chemii technicznej: alkohole, właściwości i zagrożenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego