KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 32.
Jakie wymiary obwoluty na książkę należy założyć, jeżeli sama książka ma format A5, grzbiet 30 mm a skrzydełka 35 mm? Obwoluta nie posiada spadów drukarskich.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Format A5 ma wymiary 148 × 210 mm. Szerokość obwoluty (bez spadów) to suma: tył 148 mm + grzbiet 30 mm + przód 148 mm + dwa skrzydełka 2 × 35 mm. Daje to 148 + 30 + 148 + 70 = 396 mm, a wysokość pozostaje 210 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W obwolucie (bez spadów) przyjmujesz wymiary netto, czyli dokładnie takie, jakie mają być po wydrukowaniu i ewentualnym złożeniu na książkę. Kluczowe jest rozpisanie obwoluty na elementy w poziomie.

1) Ustal wymiary bloku/okładki
Format A5 oznacza w praktyce 148 mm (szerokość) × 210 mm (wysokość). Wysokość obwoluty bez spadów będzie więc równa 210 mm.

2) Zidentyfikuj elementy obwoluty w poziomie
Obwoluta obejmuje:

  • tylną stronę: 148 mm,
  • grzbiet: 30 mm,
  • przednią stronę: 148 mm,
  • skrzydełko lewe i prawe: po 35 mm każde.

3) Oblicz szerokość
Szerokość = 148 + 30 + 148 + (2 × 35) = 148 + 30 + 148 + 70 = 396 mm.

4) Zapisz ostateczny wymiar obwoluty
Otrzymujesz 396 × 210 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 248 × 297 mm – to odpowiada formatowi A4, a nie obwolucie na A5; ignoruje grzbiet i skrzydełka.
  • 148 × 210 mm – to sam format A5 (jedna strona), bez uwzględnienia tyłu, grzbietu i skrzydełek.
  • 402 × 216 mm – wygląda jak wynik z dodanymi zapasami (np. spad/większa wysokość), ale w treści podano, że obwoluta nie ma spadów, a wysokość A5 to 210 mm.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpisuj konstrukcję w poziomie jako sumę segmentów (tył + grzbiet + przód + skrzydełka). To minimalizuje pomyłki wynikające z "dopisywania" tylko jednego dodatku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szerokość obwoluty to suma: tył + grzbiet + przód + 2×skrzydełko. Dla A5 przyjmujesz 148 mm na tył i 148 mm na przód, dodajesz grzbiet oraz dwa skrzydełka. Wysokość zwykle równa jest wysokości formatu (tu 210 mm), jeśli nie ma spadów.
Grzbiet 30 mm to środkowy pas obwoluty, który przechodzi przez grzbiet książki. W obliczeniach dodajesz go raz do całkowitej szerokości (między tyłem a przodem). Nie jest to dodatek "na stronę", tylko jeden segment konstrukcji obwoluty.
Skrzydełka to zagięte do środka części obwoluty (zwykle lewa i prawa), które stabilizują obwolutę i mogą zawierać tekst. W obliczeniach szerokości doliczasz je po obu stronach, czyli 2× podany wymiar skrzydełka.
Bo treść zadania mówi wprost, że obwoluta nie posiada spadów. Oznacza to, że podajesz wymiar netto (docelowy), bez dodatkowych milimetrów na obcięcie. Gdyby spady były wymagane, trzeba byłoby je doliczyć do wymiaru brutto.
Format A5 ma wymiary 148 × 210 mm (szerokość × wysokość). W zadaniach o obwolucie najczęściej szerokość 148 mm odpowiada przodowi lub tyłowi, a wysokość 210 mm jest wysokością całej obwoluty, jeśli nie ma dodatkowych naddatków.
Najprościej zrobić szkic: w poziomie masz segmenty (skrzydełko–tył–grzbiet–przód–skrzydełko), a w pionie jedną wartość (wysokość formatu). Pomaga też zapis "A5 = 148×210" i konsekwentne używanie pierwszej liczby jako szerokości strony.
W typowej obwolucie z dwoma skrzydełkami – tak, bo występują po lewej i po prawej stronie. Jeśli projekt przewiduje tylko jedno skrzydełko albo brak skrzydełek, wtedy liczysz odpowiednio 1× lub 0×. Na egzaminie zawsze trzymaj się informacji z treści zadania.
Oszacuj: dwie strony A5 to ok. 150+150 = 300 mm, dodaj grzbiet 30 mm = 330 mm, dodaj skrzydełka 2×35 = 70 mm, razem ok. 400 mm. Jeśli wynik jest w okolicy 396–400 mm, a wysokość 210 mm, to rachunek jest spójny.
Najczęstsze to: policzenie tylko jednej okładki (148 zamiast 2×148), doliczenie jednego skrzydełka zamiast dwóch, dodanie spadu mimo braku spadów, albo przyjęcie złego formatu (np. A4). Pomaga rozpisanie wzoru i podpisanie każdego składnika.
To podstawa przygotowania makiety (layoutu) do druku: poprawny format obwoluty wpływa na pasowanie do książki, prawidłowe łamanie na grzbiecie i skrzydełkach oraz brak problemów w introligatorni. Dzięki temu unikniesz reklamacji i poprawek plików PDF.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: "ISO 216" (wymiary serii A), https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_216 - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "A5 (paper size)" (148 × 210 mm), https://en.wikipedia.org/wiki/Paper_size#A_series - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z DTP: skład okładek i obwolut (makiety i siatki)
  • Karty formatów papieru (seria A wg ISO 216) do nauki na pamięć
  • Ćwiczenia rachunkowe z przygotowania okładek: grzbiet, skrzydełka, spady

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego