KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 47.
Jakiego rodzaju choroby może powodować wdychanie mgły olejowej powstałej z silnie rozgrzanej cieczy hydraulicznej w pomieszczeniu o słabej wentylacji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mgła olejowa to aerozol drobnych kropel oleju obecny w powietrzu, więc przy słabej wentylacji podstawową drogą narażenia jest wdychanie.
Skutkiem są podrażnienia i choroby płuc oraz oskrzeli, a nie dolegliwości słuchu, serca czy przewodu pokarmowego.

Pełne wyjaśnienie:

Mgła olejowa powstająca podczas awarii układu hydraulicznego to aerozol (zawiesina drobnych kropelek oleju w powietrzu). W scenariuszu kluczowe jest sformułowanie "pomieszczenie o słabej wentylacji", ponieważ wtedy aerozol kumuluje się i najważniejszą drogą narażenia staje się inhalacja.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "układu oddechowego": wdychanie mgły olejowej może podrażniać górne drogi oddechowe, sprzyjać przewlekłym stanom zapalnym oskrzeli oraz (przy dłuższym lub intensywnym narażeniu) prowadzić do zmian w płucach, opisywanych jako lipoidowa pneumonia, gdy krople oleju osadzają się w pęcherzykach płucnych.

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne do dominującej drogi ekspozycji:

  • "narządu słuchu" – mgła olejowa nie działa typowo jak czynnik uszkadzający słuch; zagrożenia słuchu wynikają zwykle z hałasu, a nie z aerozoli olejowych.
  • "serca" – w tym kontekście nie jest to podstawowy narząd docelowy; scenariusz nie dotyczy czynników kardiotoksycznych, lecz wdychania aerozolu.
  • "przewodu pokarmowego" – byłby istotny przy połknięciu substancji, natomiast opis dotyczy jej rozpylania w powietrzu i oddychania w słabo wentylowanym pomieszczeniu.

W praktyce mechatronika oznacza to, że podczas awarii hydrauliki priorytetem jest szybkie ograniczenie emisji (odcięcie źródła), przewietrzenie/uruchomienie wentylacji wyciągowej oraz zastosowanie ochrony dróg oddechowych, a dopiero wtórnie ochrona skóry przed kontaktem z olejem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mgła olejowa to aerozol, czyli zawiesina bardzo drobnych kropelek oleju w powietrzu. Może powstać np. przy awarii układu hydraulicznego, gdy gorący olej jest rozpylany pod ciśnieniem. W słabo wentylowanym pomieszczeniu łatwo się kumuluje i zwiększa narażenie pracownika.
Przy słabej wentylacji aerozol nie jest skutecznie usuwany z pomieszczenia, więc jego stężenie rośnie. To zwiększa dawkę wdychaną przez pracownika i powoduje, że dominującą drogą narażenia stają się drogi oddechowe. Dobra wentylacja rozcieńcza i odprowadza zanieczyszczenia.
Najczęściej pojawia się podrażnienie górnych dróg oddechowych (kaszel, drapanie w gardle, duszność) oraz ryzyko stanów zapalnych oskrzeli przy dłuższej ekspozycji. W materiałach BHP opisuje się też możliwość zmian w płucach przy intensywnym narażeniu na aerozole olejowe.
Tak, ale głównie przy bezpośrednim i powtarzalnym kontakcie skóry z olejem (np. zapalenie skóry, odtłuszczanie naskórka, tzw. trądzik olejowy). W scenariuszu mgły w powietrzu pierwszoplanowe jest jednak narażenie inhalacyjne, a nie skórne.
Priorytetem jest ochrona dróg oddechowych (dobór ochrony zależy od oceny ryzyka i stężeń), a także ochrona skóry przed zabrudzeniem olejem (rękawice olejoodporne, odzież robocza). Równolegle ważne są środki techniczne: odciąg miejscowy i skuteczna wentylacja.
Zwykle groźniejsza jest w hali lub pomieszczeniu, szczególnie przy słabej wentylacji, bo aerozol może się utrzymywać i kumulować. Na otwartej przestrzeni rozpraszanie jest szybsze, choć nadal trzeba unikać wdychania i zabezpieczyć miejsce awarii.
Należy przerwać pracę, ograniczyć źródło emisji (np. wyłączyć/odciąć układ, jeśli to bezpieczne), zapewnić przewietrzenie i odsunąć osoby postronne. Dopiero po zmniejszeniu narażenia podejmuje się sprzątanie i usuwanie wycieku w odpowiednich środkach ochrony.
NDS to najwyższe dopuszczalne stężenie czynnika szkodliwego w powietrzu stanowiska pracy. Znajomość pojęcia pomaga rozumieć, dlaczego stosuje się wentylację, pomiary i ochrony indywidualne. Dla aerozoli olejowych w materiałach BHP podaje się wartości graniczne dla frakcji wdychalnej.
W inhalacji kluczowe są słowa: "mgła", "aerozol", "dym", "słaba wentylacja", "wdychanie". Dla kontaktu skórnego typowe są: "chlapanie", "zanurzenie rąk", "brak rękawic", "zabrudzenie skóry". Wybór narządu docelowego powinien wynikać z tej drogi narażenia.
Najczęstszy błąd to wybór chorób skóry tylko dlatego, że substancją jest olej, bez zauważenia, że w pytaniu chodzi o wdychanie aerozolu. Drugi błąd to ignorowanie warunków środowiska (np. słaba wentylacja), które wskazują na wzrost ryzyka inhalacyjnego.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • CIOP-PIB – informacje i wytyczne dotyczące czynników szkodliwych w środowisku pracy (aerozole/mgły olejowe) – https://www.ciop.pl/ (dostęp tematyczny do zagadnień NDS), dostęp 2026-02-27
  • PN-N-18002:2011 "Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy — Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego"

Materiały:

  • Materiały CIOP-PIB dotyczące aerozoli olejowych i NDS w środowisku pracy
  • PN-N-18002 (ocena ryzyka zawodowego) – część dotycząca identyfikacji zagrożeń i szacowania ryzyka
  • Instrukcje BHP zakładowe dla prac przy układach hydraulicznych pod ciśnieniem

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego