KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 11.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek hydraulicznej pompy zębatej, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią do pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Hydrauliczna pompa zębata jest pompą wyporową, rozpoznawalną m.in. po zwartej budowie korpusu oraz charakterystycznym układzie króćców ssawnego i tłocznego typowym dla pomp zębatych. Sprężarki (śrubowa i tłokowa) mają inną konstrukcję części roboczych, a pompa tłokowa zwykle różni się budową zespołu tłoczków.

Pełne wyjaśnienie:

Na ilustracjach egzaminacyjnych rozróżnienie między pompą hydrauliczną a sprężarką opiera się na cechach konstrukcyjnych oraz przeznaczeniu: pompa pracuje z cieczą (olejem hydraulicznym), a sprężarka z gazem (powietrzem). W układach mechatronicznych pompy hydrauliczne są typowym źródłem przepływu i ciśnienia w hydraulice siłowej.

Odpowiedź "hydrauliczną pompę zębatą" jest właściwa, gdy rysunek pokazuje zwartą obudowę oraz rozwiązanie charakterystyczne dla pomp zębatych (dwa zazębiające się koła zębate w korpusie lub forma zewnętrzna typowa dla tej grupy). Pompa zębata należy do pomp wyporowych: medium jest przenoszone w przestrzeniach międzyzębnych i wypychane na stronę tłoczną.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "sprężarkę śrubową" – sprężarka śrubowa ma zespół dwóch wirników śrubowych (rotorów) i zwykle inną geometrię korpusu oraz przyłączy; jej celem jest sprężanie gazu, a nie wymuszanie przepływu cieczy w obiegu hydraulicznym.
  • "hydrauliczną pompę tłokową" – pompy tłokowe (osiowe lub promieniowe) są rozpoznawane po zespole tłoczków/cylindrów i odmiennym układzie części roboczych; konstrukcyjnie nie przypominają typowej pompy zębatej.
  • "sprężarkę tłokową" – sprężarka tłokowa ma cylinder, tłok i elementy typowe dla mechanizmu korbowego, często także głowicę z zaworami; wizualnie i funkcjonalnie różni się od hydraulicznej pompy zębatej.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy na rysunku widać cechy pompy hydraulicznej (kompaktowy korpus, króćce dla oleju, brak typowych elementów sprężarki), a dopiero potem rozróżniaj typ pompy (zębata vs tłokowa) po charakterystycznej części roboczej i kształcie zespołu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hydrauliczna pompa zębata to pompa wyporowa, w której przepływ cieczy powstaje dzięki obracającym się kołom zębatym. Ciecz jest przenoszona w przestrzeniach międzyzębnych od strony ssawnej do tłocznej, co pozwala uzyskać stały, powtarzalny przepływ w układzie hydraulicznym.
Najczęściej szuka się cech części roboczej: pompa zębata kojarzy się z kołami zębatymi w korpusie, a pompa tłokowa z zespołem tłoczków/cylindrów. Pompy tłokowe mają zwykle bardziej złożoną geometrię i inne rozwiązanie rozdziału ssania/tłoczenia niż prosta pompa zębata.
Sprężarka pracuje z gazem (np. powietrzem) i jej celem jest podniesienie ciśnienia gazu przez sprężanie. Pompa hydrauliczna pracuje z cieczą (olejem hydraulicznym) i wymusza przepływ w obiegu, budując ciśnienie zależnie od oporów układu. Różne medium oznacza też inną budowę i wymagania eksploatacyjne.
Pompy zębate spotyka się m.in. w zasilaczach hydraulicznych maszyn, w układach podnoszenia, docisku i napędu siłowników, a także w agregatach hydraulicznych stanowisk przemysłowych. Są popularne dzięki prostej budowie, niezawodności i łatwemu serwisowaniu w warunkach utrzymania ruchu.
W praktyce sprężarki śrubowe często wybiera się tam, gdzie potrzebna jest ciągła praca i stabilny przepływ sprężonego powietrza, zwykle w instalacjach przemysłowych. Sprężarki tłokowe częściej spotyka się w mniejszych układach lub tam, gdzie praca jest przerywana. Dobór zależy od wymagań wydajności i trybu pracy.
Najczęstszy problem to wybór po "ogólnym kształcie" zamiast po elementach charakterystycznych (np. część robocza, typ przyłączy, kształt korpusu). Uczniowie też mieszają pojęcia pompy i sprężarki, bo oba urządzenia "podnoszą ciśnienie", ale robią to dla różnych mediów i w inny sposób.
Wskazówkami bywają: zwarte wykonanie korpusu, typowe przyłącza dla oleju (ssanie/tłoczenie), brak głowicy cylindrowej i zaworów jak w sprężarce tłokowej oraz brak charakterystycznego modułu sprężającego jak w sprężarce śrubowej. Ostatecznie decyduje cecha części roboczej.
Tak. Pompa zębata należy do pomp wyporowych, ponieważ w każdej fazie obrotu przenosi określoną objętość cieczy w zamkniętych przestrzeniach międzyzębnych. Dzięki temu uzyskuje się przewidywalny przepływ zależny od prędkości obrotowej, a ciśnienie wynika z obciążenia układu.
Najlepiej uczyć się na zestawach zdjęć i przekrojów: pompa zębata, pompa tłokowa, sprężarka tłokowa i śrubowa. Warto zapamiętać 2–3 cechy odróżniające każdą z maszyn (część robocza, typ obudowy, typowe przyłącza). Pomaga też czytanie kart katalogowych i DTR.
Gdy rysunek jest mało wyraźny, uczniowie często kierują się skojarzeniem z nazwą, którą "częściej widzą" w praktyce, zamiast analizować detale. Wtedy łatwo pomylić pompę tłokową z tłokową sprężarką (bo słowo "tłok" dominuje) albo uznać każdą zwartą maszynę za sprężarkę śrubową.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Hydrauliczna pompa zębata jest pompą wyporową, rozpoznawalną m.in. po zwartej budowie korpusu oraz charakterystycznym układzie króćców ssawnego i tłocznego typowym dla pomp zębatych."

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z hydrauliki siłowej i pneumatyki dla techników
  • Katalogi i karty katalogowe producentów pomp hydraulicznych (część opisowa i przekroje)
  • Materiały dydaktyczne z rozpoznawania elementów maszyn (rysunki i fotografie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego