KWALIFIKACJA MEC8 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 30.
Jakiego rodzaju łożysko jest zastosowane w połączeniu przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny połączenia mechanicznego, najprawdopodobniej fragmentu maszyny lub urządzenia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko kulkowe rozpoznaje się na rysunku po obecności kulek (elementów tocznych) pracujących między dwiema bieżniami pierścieni. Łożysko ślizgowe nie ma elementów tocznych, a stożkowe i baryłkowe mają odpowiednio wałeczki stożkowe lub baryłkowe, nie kulki.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy rozpoznać rodzaj łożyska przedstawionego na rysunku połączenia. Kluczową cechą rozróżniającą typy łożysk jest to, czy występują elementy toczne oraz jaki mają kształt.

Odpowiedź "Kulkowe" jest właściwa, gdy na przekroju/zarysie widać kulki umieszczone pomiędzy bieżnią pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego. Na rysunkach technicznych kulki są zwykle przedstawiane jako powtarzalne okręgi w strefie tocznej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "Ślizgowe" – łożysko ślizgowe nie ma kulek ani wałeczków; ruch odbywa się przez ślizganie czopa po panewce (często z widoczną tuleją/panewką). Jeśli na rysunku są elementy toczne, to nie jest łożysko ślizgowe.
  • "Stożkowe" – w łożysku stożkowym elementami tocznymi są wałeczki stożkowe, które na przekroju nie wyglądają jak okręgi (kulki), tylko jak wydłużone elementy o kształcie stożka/ściętego stożka.
  • "Baryłkowe" – ma wałeczki baryłkowe (o zarysie "beczułkowatym"). Na rysunku będą one przypominały wałeczki, a nie kulki. Często kojarzy się je też z łożyskami samonastawnymi.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odpowiedz sobie na pytanie: "Czy widzę elementy toczne?". Jeśli tak, sprawdź ich kształt: okrągłe = kulkowe, wydłużone = wałeczkowe (w tym stożkowe/baryłkowe). To prosta procedura, która ogranicza zgadywanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najprościej po kulkach widocznych między bieżniami pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego. Na przekroju są to zwykle powtarzające się okręgi w strefie tocznej. Jeśli elementy toczne nie są okrągłe (np. wydłużone), to nie jest łożysko kulkowe.
Łożysko ślizgowe nie ma elementów tocznych (kulek/wałeczków). Widać raczej panewkę lub tuleję, po której ślizga się czop wału. W łożyskach tocznych zawsze pojawiają się elementy toczne oraz bieżnie, które je prowadzą.
W łożysku stożkowym elementem tocznym jest wałeczek stożkowy, a nie kulka. Na rysunku wałeczek ma kształt wydłużony, a nie okrągły. To wpływa też na przenoszenie obciążeń i sposób prowadzenia – stąd inna klasyfikacja.
Łożysko baryłkowe ma wałeczki baryłkowe (o zarysie "beczułki"). Na przekroju nie zobaczysz okręgów jak przy kulkach, tylko wałeczki o zaokrąglonym profilu. Takie łożyska często kojarzą się z możliwością kompensacji niewspółosiowości.
Wskazówką są bieżnie oraz powtarzalne elementy w strefie pracy: kulki albo wałeczki. Zwykle widoczne są dwa pierścienie (wewnętrzny i zewnętrzny) oraz przestrzeń między nimi wypełniona elementami tocznymi. Brak tych cech sugeruje łożysko ślizgowe.
Częściowo tak: typowe łożyska kulkowe dobrze przenoszą obciążenia promieniowe, a w zależności od odmiany także osiowe. Na egzaminie ważniejsze jest jednak, by nie mieszać pojęć: kształt elementu tocznego (kulka) decyduje o nazwie, a nie samo miejsce montażu.
Najczęstsze to: zgadywanie "kulkowe", bo jest najpopularniejsze; mylenie kulek z wałeczkami przy małej skali rysunku; nieuwzględnianie umowności przedstawienia; oraz pomijanie faktu, że łożysko ślizgowe nie ma elementów tocznych. Pomaga procedura: najpierw "czy są elementy toczne?", potem "jaki mają kształt?".
Ćwicz na przekrojach i złożeniach: wydrukuj kilka rysunków łożysk (kulkowe, stożkowe, baryłkowe, ślizgowe) i opisuj cechy, które je zdradzają. Dobrze działają też katalogi producentów, bo pokazują przekroje i nazwy. Ustal własne "checklisty" cech rozpoznawczych.
W praktyce łożyska ślizgowe spotyka się m.in. tam, gdzie liczy się prostota konstrukcji, tłumienie drgań lub praca przy specyficznym smarowaniu. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznasz je po braku elementów tocznych. O doborze decydują warunki pracy, ale w tym typie pytań kluczowe jest rozróżnienie budowy.
Tak, jeśli rysunek jest mało czytelny lub bardzo uproszczony. Wtedy patrz na zarys wałeczków: stożkowe mają wyraźnie stożkowy kształt (zmieniają średnicę), a baryłkowe są "wybrzuszone" w środku. Gdy widzisz okręgi, to bardziej wskazuje na łożysko kulkowe.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Łożysko kulkowe rozpoznaje się na rysunku po obecności kulek (elementów tocznych) pracujących między dwiema bieżniami pierścieni."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Łożysko kulkowe" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_kulkowe (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Łożysko ślizgowe" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_%C5%9Blizgowe (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Łożysko stożkowe" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_sto%C5%BCkowe (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji maszyn (dział: łożyska)
  • Katalogi producentów łożysk (rysunki przekrojów i oznaczenia typów)
  • Materiały dydaktyczne do czytania rysunku technicznego maszynowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego