KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 35.
Jakiego typu klucza należy użyć do demontażu uszkodzonego zamka pokazanego na fotografii?
Ilustracja przedstawia fragment mechanizmu zamka, prawdopodobnie drzwi samochodowych, co sugeruje kontekst związany z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profil Torx rozpoznaje się po charakterystycznym, sześcioramiennym "gwiazdkowym" gnieździe. Do odkręcania/wykręcania takiej śruby stosuje się klucz lub bit Torx dopasowany rozmiarem. Klucz płaski, imbus i oczkowy nie pasują do gniazda Torx i mogą uszkodzić łeb śruby.

Pełne wyjaśnienie:

W pracach serwisowych i montażowo-demontażowych w mechatronice kluczowe jest dobranie narzędzia do profilu gniazda śruby. Na fotografii (zgodnie z treścią zadania) widoczny jest element mocowany śrubą o gnieździe typu Torx, czyli o kształcie "gwiazdy" z sześcioma zaokrąglonymi ramionami. Taki profil został zaprojektowany tak, aby dobrze przenosić moment obrotowy i ograniczać ryzyko ześlizgnięcia się narzędzia.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: Torx

  • Torx pasuje kształtem do gniazda i pozwala bezpiecznie odkręcić element bez niszczenia łba śruby.
  • W praktyce dobiera się właściwy rozmiar (np. T10, T20 itd.), aby uniknąć "wyrobienia" gniazda.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne

  • Płaskiego – końcówka płaska wymaga pojedynczego prostego nacięcia; w gnieździe Torx nie ma takiej szczeliny, więc narzędzie nie będzie stabilnie pracować.
  • Imbus – imbus (sześciokąt) pasuje do gniazda sześciokątnego, a Torx ma inny profil (gwiazda). Próba użycia imbusa często kończy się uszkodzeniem gniazda.
  • Oczkowego – klucz oczkowy służy do nakrętek/łbów sześciokątnych na zewnątrz, a nie do gniazd wewnętrznych w łbie śruby.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie odnosi się do fotografii, szukaj kształtu gniazda: nacięcie (płaski), sześciokąt (imbus), "gwiazda" (Torx). Jeśli śruba jest uszkodzona, zwróć uwagę na zarys ramion profilu, a nie na ewentualne ubytki materiału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Torx to profil gniazda śruby w kształcie sześcioramiennej "gwiazdy" o zaokrąglonych ramionach. Rozpoznasz go po symetrycznym, gwiazdkowym zarysie w łbie śruby. Do pracy używa się bitu lub klucza Torx o właściwym rozmiarze.
Imbus ma kształt regularnego sześciokąta, a Torx przypomina gwiazdkę z 6 ramionami. Na zdjęciu Torx zwykle ma "wcięcia" między ramionami, podczas gdy imbus ma proste, płaskie ścianki sześciokąta. W razie zabrudzeń szukaj ogólnego zarysu profilu.
Imbus ma inny profil niż Torx, więc styka się z gniazdem w niewłaściwych miejscach. To zwiększa ryzyko ześlizgnięcia i "wyrobienia" gniazda w łbie śruby. Skutkiem może być trudniejszy demontaż, konieczność rozwiercania oraz uszkodzenie demontowanego elementu.
Nie. Klucz oczkowy działa na zewnętrzny kształt łba/nakrętki (najczęściej sześciokątny). Torx jest gniazdem wewnętrznym w łbie śruby, więc potrzebujesz bitu/wkrętaka lub klucza Torx, który wejdzie do środka i dopasuje się do profilu.
Dobierz rozmiar tak, aby bit wchodził w gniazdo ciasno i bez luzu, ale bez użycia siły. Zbyt mały bit będzie się obracał i niszczył gniazdo, a zbyt duży nie wejdzie. W praktyce pomaga przymiarka kilku rozmiarów i ocena stabilności osadzenia.
Najczęstsze błędy to: użycie złego profilu (np. imbus), użycie złego rozmiaru Torx, praca pod kątem zamiast osiowo oraz zbyt duża siła bez kontroli. Często pomija się też oczyszczenie gniazda z brudu, co powoduje niepełne osadzenie bitu i uszkodzenia.
Najpierw oczyść gniazdo i dobierz idealnie pasujący bit Torx, dociśnij narzędzie osiowo i pracuj stabilnie. Jeśli gniazdo jest wyrobione, rozważ użycie bitu udarowego, preparatu penetrującego lub narzędzi do wykręcania uszkodzonych śrub. Unikaj "kombinowania" innym profilem.
Śruby Torx są często stosowane w obudowach, osłonach, elementach napędów i podzespołach wymagających pewnego przeniesienia momentu oraz ograniczenia ześlizgu narzędzia. Spotkasz je m.in. w sprzęcie przemysłowym, elektronarzędziach i modułach montowanych seryjnie.
Przydatny jest komplet bitów Torx w kilku rozmiarach, uchwyt/wkrętak z grzechotką oraz przedłużki do trudno dostępnych miejsc. W praktyce warto też mieć wersje z otworem (tzw. zabezpieczające) oraz dobrej jakości bity, bo słabe szybko się wyrabiają i niszczą gniazda śrub.
Skup się na kształcie gniazda: prosta szczelina oznacza płaski, sześciokąt wewnętrzny oznacza imbus, a gwiazdka z 6 ramionami oznacza Torx. Nie sugeruj się słowem "zamek", tylko typem mocowania widocznym na fotografii. Wybierz narzędzie dopasowane do profilu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 75% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Profil Torx rozpoznaje się po charakterystycznym, sześcioramiennym "gwiazdkowym" gnieździe."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Torx" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Torx (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Klucz imbusowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Klucz_imbusowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Wkrętak" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wkr%C4%99tak (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Katalogi końcówek wkrętakowych i bitów producentów narzędzi (działy: Torx/imbus/płaski)
  • Tablice poglądowe profili śrub i bitów (materiały dydaktyczne do zajęć warsztatowych)
  • Instrukcje BHP dotyczące prac montażowych i używania narzędzi ręcznych w pracowni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego