KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 35.
Jakiego typu obiektyw należy dobrać przy naprawie mikroskopu, jeśli uszkodzony posiada oznaczenie 100/1,3 OI?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie 100/1,3 OI informuje o powiększeniu (100×), aperturze numerycznej 1,3 oraz immersji olejowej (OI), ale nie podaje stopnia korekcji (achro/apo/plan). W naprawie dobiera się obiektyw zgodny z typową konfiguracją i kompensacją mikroskopu; podstawowym typem jest achromat.

Pełne wyjaśnienie:

W oznaczeniu obiektywu mikroskopowego zapis 100/1,3 oznacza odpowiednio powiększenie 100× oraz aperturę numeryczną NA = 1,3. Dopisek OI (Oil Immersion) informuje, że jest to obiektyw immersyjny, który do prawidłowej pracy wymaga użycia oleju immersyjnego pomiędzy czołem obiektywu a preparatem. Taki układ zmniejsza straty światła na granicy ośrodków i umożliwia uzyskanie apertury większej niż 1,0.

Kluczowe jest to, że te oznaczenia opisują parametry pracy (powiększenie, NA, immersja), natomiast nie mówią wprost o klasie korekcji aberracji (czyli o tym, czy obiektyw jest achromatyczny, apochromatyczny, planachromatyczny lub planapochromatyczny). Dlatego nie wolno wyciągać wniosku, że sama wysoka apertura 1,3 "wymusza" apochromat.

W praktyce serwisowej, przy wymianie uszkodzonego elementu, dąży się do zachowania zgodności całego układu optycznego. Mikroskop (obiektywy, okulary, kondensor) jest projektowany jako zestaw i zmiana klasy obiektywu na inną może skutkować pogorszeniem obrazu lub brakiem oczekiwanej poprawy bez wymiany pozostałych elementów. W typowych zastosowaniach rutynowych podstawowym i najczęściej spotykanym rozwiązaniem jest obiektyw achromatyczny.

  • Achromatyczny – podstawowa korekcja aberracji chromatycznej; typowy wybór w standardowych mikroskopach i naprawach.
  • Apochromatyczny – lepsza korekcja barw, zwykle droższy; nie wynika automatycznie z NA=1,3.
  • Planachromatyczny – achromat z płaskim polem; nie można tego stwierdzić na podstawie 100/1,3 OI.
  • Planapochromatyczny – apo z płaskim polem; również nie jest determinowany przez samo oznaczenie NA i immersji.

Dlatego poprawna odpowiedź to Achromatyczny, jako podstawowy typ obiektywu stosowany w typowych konfiguracjach, przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z układem optycznym mikroskopu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 100/1,3 oznacza zwykle powiększenie 100× oraz aperturę numeryczną NA = 1,3. To informacja o parametrach pracy obiektywu (zdolność zbierania światła i rozdzielczość), a nie o klasie korekcji aberracji (achro/apo/plan).
OI oznacza Oil Immersion, czyli obiektyw immersyjny olejowy. Do pracy wymaga kropli oleju immersyjnego między obiektywem a szkiełkiem nakrywkowym. Pozwala to uzyskać wysoką aperturę (np. 1,3) i lepszą rozdzielczość niż obiektywy "suche".
Apertura numeryczna mówi o geometrii zbierania światła i możliwościach rozdzielczych, a nie o tym, jak obiektyw koryguje aberracje chromatyczne. Obiektywy 100×/1,3 mogą występować w różnych klasach (achromaty, apochromaty itp.), zależnie od producenta i klasy mikroskopu.
Achromat koryguje aberrację chromatyczną w podstawowym zakresie (typowo dla mniejszej liczby barw) i jest standardem w rutynowych zastosowaniach. Apochromat ma wyższą korekcję barw i zwykle lepszą jakość obrazu, ale jest droższy i częściej spotykany w mikroskopach badawczych.
Oznaczenie plan odnosi się do płaskości pola obrazu (mniej krzywizny pola), co ułatwia dokumentację i oglądanie całego pola widzenia jako ostrego. "Plan" nie wynika z samego zapisu 100/1,3 OI; to osobna cecha konstrukcyjna konkretnej serii obiektywu.
Należy dobrać obiektyw o zgodnych parametrach pracy (100×, NA 1,3, immersja olejowa) oraz zgodny z konfiguracją optyczną mikroskopu. W typowych zestawach szkolnych i rutynowych najczęściej spotyka się obiektywy achromatyczne.
Nie zawsze. Mikroskop jest projektowany jako układ (obiektywy, okulary, kondensor) i zamiana klasy obiektywu na inną może nie dać poprawy, a czasem pogorszyć obraz lub zgodność z resztą optyki. W serwisie preferuje się wymianę na taki sam typ i serię, jeśli to możliwe.
Częsty błąd to wyciąganie wniosków "jakościowych" tylko z NA, np. że 1,3 = apochromat. Inny błąd to mylenie oznaczeń immersji (OI) z typem korekcji. Warto pamiętać: NA i immersja opisują warunki pracy, a achro/apo/plan – klasę korekcji obrazu.
Olej immersyjny stosuje się z obiektywami immersyjnymi (np. oznaczonymi OI), zwykle przy dużych powiększeniach, takich jak 100×. Olej poprawia sprzężenie optyczne i ogranicza straty na granicy powietrze–szkło, co pozwala uzyskać większą aperturę i lepszą rozdzielczość obrazu.
Ćwicz rozpoznawanie: powiększenia (np. 100), NA (np. 1,3), immersji (OI) oraz klas obiektywów (achromat/apo/plan). Dobrą metodą jest praca na zdjęciach realnych obiektywów i dopasowywanie ich do zastosowań serwisowych: wymiana na zgodny typ i parametry.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Oznaczenie 100/1,3 OI informuje o powiększeniu (100×), aperturze numerycznej 1,3 oraz immersji olejowej (OI), ale nie podaje stopnia korekcji (achro/apo/plan)."

Źródła:

  • MicroscopyU (University of Florida) – "Numerical Aperture" (mikroskopia świetlna, NA): https://www.microscopyu.com/microscopy-basics/numerical-aperture - dostęp 2026-02-18
  • MicroscopyU (University of Florida) – "Immersion Oil" (immersja olejowa i jej rola): https://www.microscopyu.com/microscopy-basics/immersion-oil - dostęp 2026-02-18
  • Olympus Life Science – "Objective Lenses" (typy obiektywów i zastosowania; achromat/plan/apo): https://www.olympus-lifescience.com/en/microscope-resource/primer/anatomy/objectives/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Karty katalogowe producentów obiektywów mikroskopowych (oznaczenia i typy korekcji)
  • Materiały dydaktyczne z mikroskopii: apertury numeryczne, immersja, aberracje
  • Instrukcje serwisowe/obsługi mikroskopów dotyczące kompatybilności optyki i doboru części

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego