Porażenie nerwu III (okoruchowego) daje charakterystyczny zespół objawów wynikających z jego funkcji. Nerw ten odpowiada za unerwienie większości mięśni poruszających gałką oczną oraz dźwigacza powieki górnej. Dlatego jednym z typowych, łatwo zauważalnych objawów klinicznych jest opadnięcie powieki górnej (ptoza).
Dlaczego "opadnięcie powieki górnej" jest prawidłowe?
Ptoza pojawia się, gdy dźwigacz powieki górnej nie działa prawidłowo. W praktyce ortoptycznej objaw ten jest istotny, bo bywa widoczny już przy pierwszym kontakcie z pacjentem i może kierować diagnostykę w stronę porażenia nerwu III.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Zwężona źrenica" – zwężenie źrenicy (miosis) jest typowe raczej dla przewagi układu przywspółczulnego lub zaburzeń po stronie współczulnej (np. zespół Hornera). W porażeniu nerwu III, jeśli zajęte są włókna przywspółczulne, spodziewa się raczej zaburzeń reakcji źrenicy i tendencji do rozszerzenia, a nie zwężenia.
- "Ustawienie oka w przywodzeniu" – takie ustawienie nie oddaje typowego obrazu porażenia nerwu III. W porażeniu III dominują braki ruchów zależnych od mięśni przez niego unerwianych, a ustawienie spoczynkowe gałki ocznej wynika z przewagi mięśni unerwianych przez inne nerwy. Sama informacja o "przywodzeniu" nie jest charakterystyczna jako objaw wiodący.
- "Całkowite zniesienie odwodzenia" – odwodzenie gałki ocznej jest funkcją mięśnia prostego bocznego, unerwianego przez nerw VI (odwodzący). Całkowity brak odwodzenia sugeruje więc porażenie nerwu VI, a nie nerwu III.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się objaw powiekowy (ptoza) i jednocześnie odpowiedzi dotyczące odwodzenia, warto pamiętać prostą regułę: odwodzenie = VI, a powieka (dźwigacz) = III. To pomaga szybko różnicować porażenia nerwów okoruchowych.
