KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 10.
Jeśli mięśnie znajdują się w stanie długotrwałego napięcia bez zmiany położenia odpowiedniej części ciała, wówczas występuje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gdy mięśnie są długo napięte, a położenie części ciała się nie zmienia (brak ruchu), jest to praca o charakterze statycznym, czyli napięcie statyczne. Określenie dynamiczne dotyczy pracy z ruchem, a "obciążenie fizyczne" jest zbyt ogólne i nie wskazuje na brak zmiany położenia.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji: "mięśnie znajdują się w stanie długotrwałego napięcia bez zmiany położenia odpowiedniej części ciała" wskazuje na pracę mięśni bez ruchu w stawie i bez przemieszczenia segmentu ciała. W ergonomii i fizjologii pracy taki przypadek klasyfikuje się jako obciążenie o charakterze statycznym, czyli napięcie statyczne. Kluczowy jest tu warunek braku zmiany położenia (czyli brak ruchu), co odróżnia tę sytuację od pracy dynamicznej.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "napięcie statyczne."? Ponieważ odnosi się wprost do długotrwałego utrzymywania napięcia mięśni przy niezmiennej pozycji (np. długie stanie, trzymanie narzędzia w jednej pozycji, praca z rękami uniesionymi bez podparcia). Taki wysiłek szybciej powoduje zmęczenie miejscowe, bo mięśnie pozostają napięte przez dłuższy czas.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "wysiłek statyczny." – pojęciowo jest zbliżone, ale w tego typu pytaniu oczekiwany jest konkretny termin odnoszący się do stanu mięśni ("napięcie"). Użycie innego rzeczownika może wprowadzać niejednoznaczność terminologiczną w testach, gdzie liczy się ścisłe nazewnictwo.
  • "obciążenie fizyczne." – to kategoria bardzo szeroka: obejmuje zarówno elementy statyczne, jak i dynamiczne, a także różne formy wysiłku. Nie spełnia warunku precyzyjnego nazwania zjawiska opisanego w pytaniu.
  • "napięcie dynamiczne." – dotyczyłoby pracy mięśni związanej z ruchem (zmianą położenia), np. podnoszenia i odkładania przedmiotów, chodzenia, wykonywania powtarzalnych ruchów. Jest sprzeczne z kluczowym warunkiem "bez zmiany położenia".

W praktyce BHP rozróżnienie statyczne/dynamiczne pomaga dobrać działania profilaktyczne: regulację wysokości stanowiska, podparcia, ograniczenie czasu utrzymywania pozycji, przerwy regeneracyjne oraz rotację zadań, aby zmniejszać ryzyko przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Napięcie statyczne to długotrwałe utrzymywanie napięcia mięśni przy braku ruchu i bez zmiany położenia części ciała. Typowe jest np. przy wymuszonej pozycji, trzymaniu narzędzia w jednej pozycji lub długim staniu bez zmiany postawy.
Przy braku ruchu mięśnie pozostają stale napięte, co sprzyja szybkiemu zmęczeniu miejscowemu i przeciążeniom. Organizm ma mniejsze możliwości "odpoczynku" danego obszaru niż przy pracy z naprzemiennym napięciem i rozluźnieniem.
Napięcie statyczne występuje, gdy mięśnie są napięte, ale pozycja ciała się nie zmienia. Napięcie dynamiczne wiąże się z ruchem i zmianą położenia (np. podnoszenie, chodzenie, przenoszenie). W pytaniach egzaminacyjnych kluczowy jest warunek "bez ruchu".
Nie. "Obciążenie fizyczne" jest pojęciem ogólnym, obejmującym wiele form pracy (statyczną i dynamiczną). "Napięcie statyczne" jest pojęciem węższym i precyzyjnie opisuje sytuację braku zmiany położenia części ciała przy utrzymywaniu napięcia mięśni.
Przykłady to m.in. długie stanie, praca w pochylonej pozycji bez podparcia, trzymanie rąk uniesionych przy montażu, długie utrzymywanie narzędzia w jednej pozycji oraz siedzenie bez zmiany postawy przy źle ustawionym stanowisku.
Pomaga ergonomiczne ustawienie wysokości blatu i narzędzi, stosowanie podparć (np. podłokietników), częste krótkie przerwy, zmienność postawy, rotacja zadań oraz planowanie pracy tak, by unikać długiego utrzymywania jednej pozycji.
Najczęściej dlatego, że kierują się samym słowem "napięcie" lub "wysiłek", a pomijają fragment o "braku zmiany położenia". Pomaga prosta kontrola: jeśli jest ruch i przemieszczenie, to dynamiczne; jeśli pozycja "zamrożona", to statyczne.
Sygnały w treści to: "bez zmiany położenia", "utrzymywanie pozycji", "długotrwałe napięcie", "trzymanie w jednej pozycji", "brak ruchu". Wtedy najtrafniejsze pojęcie to statyka, a nie dynamika czy ogólne "obciążenie fizyczne".
Tak, zwłaszcza gdy pracownik długo utrzymuje podobną pozycję tułowia, szyi i barków (np. monitor za nisko, brak podparcia przedramion). Choć palce wykonują ruchy, wiele mięśni stabilizujących może pracować statycznie przez długi czas.
Najpierw podkreśl w myślach słowa o ruchu lub jego braku. Potem dopasuj termin: brak ruchu i stała pozycja = statyczne; ruch i zmiana położenia = dynamiczne. Unikaj odpowiedzi zbyt ogólnych, jeśli w pytaniu jest warunek precyzujący.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Gdy mięśnie są długo napięte, a położenie części ciała się nie zmienia (brak ruchu), jest to praca o charakterze statycznym, czyli napięcie statyczne."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ergonomii pracy stosowane w kształceniu BHP (podręczniki i skrypty szkolne)
  • Wytyczne i opracowania dotyczące oceny obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego (ergonomia, fizjologia pracy)
  • Notatki z zajęć: obciążenia statyczne i dynamiczne oraz skutki długotrwałego napięcia mięśni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego